Đông Nam Á bước vào quý II.2026 với một câu chuyện chung: công nghệ. Nhu cầu toàn cầu đối với chip, thiết bị điện tử và hạ tầng số đã trở thành lực kéo chung cho cả sáu nền kinh tế lớn trong khu vực, nhưng không phải nước nào cũng chuyển hoá được cơ hội đó thành số liệu tăng trưởng. Chính sự khác biệt trong khả năng "đón sóng" ấy đã chia khu vực thành hai tốc độ.

Việt Nam, với tỉ lệ tăng trưởng GDP 8,39%, không chỉ đứng đầu con sóng đó trong một quý, mà đang nối dài một chuỗi tăng trưởng gần hai chữ số kéo dài từ giữa năm 2025. Phía sau con số ấn tượng ấy, tuy vậy, là một bức tranh không hoàn toàn êm ả.

Cùng đón cơn gió thuận

Báo cáo cập nhật thương mại toàn cầu tháng 9.2026 của McKinsey Global Institute cho thấy ngay từ quý I.2026, thương mại của cả khối ASEAN đã tăng trưởng hai chữ số, với nhập khẩu tăng 18% và xuất khẩu tăng 14%. ASEAN cũng củng cố vị thế điểm nối giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, với nhập khẩu từ Trung Quốc tăng 24% lên 161 tỉ USD, trong khi xuất khẩu sang Mỹ tăng 18% lên 108 tỉ USD.

Mức tăng trưởng tích cực này được hỗ trợ phần lớn nhờ điện tử và máy móc, khi làn sóng công nghệ bùng nổ, phản ánh vai trò ngày càng sâu của khu vực trong chuỗi cung ứng AI. Thương mại với Đài Loan và Hàn Quốc, hai nhà cung cấp chip và linh kiện AI chủ lực, cũng tăng mạnh, cho thấy cả khu vực đang gắn sâu hơn vào cả hai đầu của chuỗi giá trị công nghệ, vừa nhập nguyên liệu đầu vào, vừa xuất thành phẩm ra thế giới.

Bước sang quý II, theo báo cáo của McKinse, xuất khẩu điện và điện tử (E&E) cùng các sản phẩm liên quan đến công nghệ tiếp tục là động lực tăng trưởng nổi bật nhất, hỗ trợ thương mại ở toàn bộ sáu thị trường được khảo sát, dù mỗi nước hưởng lợi theo một cách riêng. Singapore ghi nhận xuất khẩu phi dầu mỏ tăng vọt lên mức cao nhất trong 5 năm nhờ nhu cầu chip và linh kiện điện tử phục vụ AI, Malaysia hút dòng vốn mạnh vào hạ tầng trung tâm dữ liệu và công nghệ AI, còn Thái Lan trở thành điểm đến của hàng loạt dự án trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và AI. Malaysia và Singapore ghi nhận mức tăng tốc xuất khẩu mạnh nhất khu vực, trong khi Thái Lan và Việt Nam duy trì đà tăng hai chữ số bền bỉ. Điều này cho thấy nhu cầu công nghệ toàn cầu đã trở thành một trong những động lực chính của thương mại khu vực.

Một cơn sóng, hai tốc độ

Chính con sóng công nghệ này đã tạo ra hai tốc độ tăng trưởng rõ rệt trong nửa đầu năm 2026. Ở nhóm tăng trưởng mạnh, Việt Nam tăng từ 7,8% trong quý I lên 8,39% trong quý II, Malaysia từ 5,4% lên 6%, Indonesia giữ nhịp 5,61% rồi 5,29%, còn Singapore duy trì mức cao 6,3% rồi 5,9%. Ở nhóm tụt lại phía sau, Thái Lan đi lùi từ 2,8% trong quý I xuống còn 1,9% trong quý II, còn Philippines cũng giảm từ 2,8% xuống 2,3%, trong khi xuất khẩu điện tử vẫn là điểm sáng ở Thái Lan, còn Philippines ghi nhận đà phục hồi sản xuất và xuất khẩu mạnh hơn nhờ nhu cầu điện tử toàn cầu. Khác biệt như vậy cho thấy khả năng từng quốc gia chuyển hóa cơ hội đó thành tăng trưởng chung.

Tại Thái Lan, tiêu dùng tư nhân suy yếu và đầu tư công sụt giảm đã kéo GDP đi xuống dù xuất khẩu vẫn tốt. Tại Philippines, lạm phát cao bào mòn sức mua, cộng với dư âm vụ bê bối tham nhũng năm ngoái và giải ngân ngân sách chậm trễ, đã triệt tiêu phần lớn lực đẩy từ xuất khẩu. Ngược lại, Việt Nam, Malaysia, Singapore và Indonesia vừa đón được sóng xuất khẩu công nghệ, vừa giữ được nền tảng trong nước để khuếch đại lực đẩy đó thành tăng trưởng GDP thực. Nói cách khác, con sóng công nghệ là cơ hội chung, nhưng chỉ nền kinh tế nào có nội lực đủ tốt mới biến được cơ hội đó thành lợi thế cạnh tranh thực sự.

Cùng lúc đó, cú sốc năng lượng từ xung đột Trung Đông đang len lỏi vào lạm phát, tỉ giá và chính sách tiền tệ của cả khu vực, buộc các ngân hàng trung ương phải phản ứng theo những cách rất khác nhau, từ thắt chặt mạnh tay như Indonesia và Philippines, đến giữ nguyên lập trường như Malaysia, Thái Lan và Việt Nam

Việt Nam: Đón sóng nhưng phải xem hướng gió

Trong nhóm tăng trưởng mạnh của khu vực, Việt Nam là nền kinh tế hưởng lợi rõ nét nhất từ chu kỳ công nghệ toàn cầu, đồng thời cũng là nơi thể hiện rõ nhất mặt trái của việc phụ thuộc vào xuất khẩu và giá năng lượng thế giới.

Trong các bản cập nhật thương mại toàn cầu tháng 9.2026 của McKinsey Global Institute, Việt Nam được nêu tên cụ thể ở cả ba bản cập nhật riêng về Mỹ, Trung Quốc và Liên minh châu Âu, ba trong số những trung tâm giao thương lớn nhất thế giới.

Tại Mỹ, làn sóng đầu tư AI được xác định là yếu tố kéo thêm nhu cầu nhập khẩu từ Đài Loan và Việt Nam. Tại Trung Quốc, nhập khẩu từ Việt Nam tăng 41% trong nửa đầu năm 2026, chỉ đứng sau mức tăng 61% từ Hàn Quốc, phản ánh nhu cầu ngày càng lớn với linh kiện điện tử và AI.

Còn ở Liên minh châu Âu, nhập khẩu từ Việt Nam tăng 21% trong 4 tháng đầu năm, cao hơn mức tăng 16% từ Malaysia. Việt Nam liên tục được nhắc tên như một mắt xích cung ứng quan trọng cho thấy vị thế của nước này trong chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu đã vượt ra khỏi phạm vi khu vực.

Duy trì vị trí dẫn đầu

Trong quý II, Việt Nam đứng đầu khu vực về tốc độ tăng trưởng GDP, vượt qua Malaysia (6%), Singapore (5,9%), Indonesia (5,29%), Philippines (2,3%) và Thái Lan (1,9%), đồng thời là nền kinh tế duy nhất giữ được vị trí dẫn đầu suốt bốn quý liên tiếp.

Tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam xếp thứ ba trong khu vực, ghi nhận tăng 22,7%, thấp hơn Malaysia và Singapore, nhưng cao hơn Thái Lan và Philippines.

Dòng vốn FDI thực hiện cũng đạt mức cao nhất trong 5 năm, chủ yếu chảy vào lĩnh vực chế biến chế tạo. Thị trường lao động là lợi thế âm thầm nhưng quan trọng: trong khi Singapore ghi nhận làn sóng sa thải cao nhất kể từ năm 2020 và Philippines chật vật tạo việc làm mới, tỉ lệ thất nghiệp của Việt Nam vẫn ở mức thấp và ổn định.

Tiền tệ là điểm tương phản rõ nhất trong khu vực: khi đồng rupiah, peso và baht đều mất giá mạnh trước sức ép của USD, đồng Việt Nam gần như đứng yên, giúp ngân hàng Nhà nước không phải chạy theo thắt chặt lãi suất như Indonesia hay Philippines.

Áp lực giá cả và bài toán cuối năm

Nhưng tăng trưởng nhanh không đến từ một nguồn lực duy nhất và rủi ro đi kèm cũng không đến từ chính con sóng công nghệ. Lạm phát của Việt Nam tăng trong quý II, mức tăng mạnh thứ hai khu vực chỉ sau Philippines. Nguyên nhân chính nằm ở giá xăng dầu leo thang theo giá dầu toàn cầu, hệ quả của bất ổn địa chính trị. Áp lực này đã dịu bớt phần nào về cuối quý, nhưng đủ để khiến tiêu dùng trong nước chững lại ngay khi xuất khẩu đang tăng tốc.

Chi phí nhập khẩu nhiên liệu tăng cao cũng khiến thâm hụt thương mại nới rộng, trong khi niềm tin kinh doanh của khối sản xuất, dù đã cải thiện, vẫn chưa quay lại mức trước khi xung đột Trung Đông nổ ra.

Chính phủ Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10% cho cả năm 2026, đồng nghĩa nửa cuối năm sẽ cần một mức tăng trưởng mạnh hơn đáng kể so với những gì đã đạt được, trong khi chi phí năng lượng và bất ổn địa chính trị chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Con sóng công nghệ đã đưa Việt Nam lên vị trí dẫn đầu khu vực trong bốn quý liên tiếp. Để giữ được đà đó trong nửa cuối năm sẽ phụ thuộc vào một biến số hoàn toàn khác: Giá năng lượng trên toàn cầu.