Một số ngân hàng tại châu Á đang bắt đầu lo ngại về việc tài trợ cho các thương vụ có thể cho phép người dùng tại Trung Quốc truy cập từ xa vào các dòng chip tiên tiến của Mỹ, trong bối cảnh cuộc đối đầu giữa hai siêu cường lớn nhất thế giới nhằm giành ưu thế trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo ngày càng leo thang.

Theo những người am hiểu sự việc, ít nhất chín chuyên viên ngân hàng tại các tổ chức tài chính toàn cầu, những nơi từng tài trợ hoặc được chào mời tham gia các thương vụ như vậy, đã bày tỏ quan ngại rằng ngân hàng của họ có thể bị cuốn vào thế giằng co giữa Washington và Bắc Kinh, đồng thời phải đối mặt với sự giám sát gắt gao hơn từ phía Mỹ. Một số giao dịch và đề xuất tài trợ thậm chí đã làm dấy lên tranh luận nội bộ về việc liệu phần thưởng có còn xứng đáng với rủi ro hay không. Những người này yêu cầu được giấu tên do tính chất nhạy cảm của vấn đề.

Những lo ngại đó được cho là một trong các yếu tố khiến một thương vụ cho đến nay vẫn chưa có bước tiến thực chất, dù các ngân hàng của JPMorgan đã mất hàng tháng để chuẩn bị. Tâm lý dè dặt này cũng khiến một ngân hàng phương Tây khác quyết định từ chối tài trợ cho một nhà vận hành trung tâm dữ liệu tại Malaysia, do thương vụ có liên quan đến Trung Quốc.

Các diễn biến trên cho thấy các tổ chức cho vay đang ngày càng thận trọng hơn, bất chấp nhu cầu vốn rất lớn từ các công ty công nghệ đang tìm cách xoay xở trước các hạn chế của Washington đối với việc bán các dòng chip AI cao cấp của Nvidia cho doanh nghiệp Trung Quốc. Trong bối cảnh không thể trực tiếp mua phần cứng, các công ty Trung Quốc vẫn có thể tiếp cận chip một cách hợp pháp thông qua các trung tâm dữ liệu đặt tại những quốc gia khác ngoài Trung Quốc.

Bộ Tài chính Mỹ hiện chưa phản hồi yêu cầu bình luận về vấn đề này.

Theo các ngân hàng và nhà tài trợ tín dụng tư nhân, kể từ khi các biện pháp kiểm soát của Mỹ có hiệu lực, nhiều bên cho vay đã được chào mời tham gia các thương vụ cho phép người dùng Trung Quốc tiếp cận chip Nvidia tiên tiến ở nước ngoài. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa rõ liệu có giao dịch nào trong số đó thực sự được giải ngân hay không.

“Với các ngân hàng Mỹ, việc rót vốn cho chip AI hay trung tâm dữ liệu phục vụ các nền tảng Trung Quốc giờ đây không còn là một quyết định kinh doanh thuần túy,” ông Olaf Groth, giáo sư thực hành về tương lai học, chiến lược và chính sách tại Trường Kinh doanh Haas thuộc Đại học California, Berkeley, nhận định. “Nó nằm đúng giao điểm giữa đầu tư, kiểm soát xuất khẩu và an ninh quốc gia của Mỹ.”

Thương vụ chưa có tiến triển nói trên là một khoản vay tiềm năng liên quan đến PaleBlueDot AI, công ty có trụ sở tại Thung lũng Silicon. Doanh nghiệp này đang tìm cách vay khoảng 300 triệu USD để tài trợ cho việc mua các chip Nvidia tiên tiến phục vụ hoạt động tại Nhật Bản. Công nghệ sẽ được triển khai tại một trung tâm dữ liệu ở Tokyo, trong khi khách hàng sử dụng cuối cùng là Xiaohongshu, nền tảng mạng xã hội phong cách sống nổi tiếng của Trung Quốc, còn được biết đến với tên Red Note.

Thương vụ này đã được thảo luận trong ít nhất bốn tháng qua, song hiện vẫn chưa rõ liệu có được tiến hành hay không. JPMorgan từng tham gia chuẩn bị tài liệu tiếp thị cho các bên cho vay tiềm năng, dù theo những người am hiểu sự việc, ngân hàng này vẫn không loại trừ khả năng sẽ rút lui vào phút chót.

Đối với ngân hàng phương Tây nói trên, nguy cơ vấp phải phản ứng từ phía Mỹ được đánh giá là quá lớn, không đáng để mạo hiểm tham gia tài trợ cho dự án trung tâm dữ liệu này.

Một ví dụ khác xảy ra vào đầu năm 2025. Khi đó, JPMorgan và Citigroup đã cùng tham gia một nhóm ngân hàng cung cấp khoản vay trị giá 2,8 tỉ USD cho Bridge Data Centres để xây dựng một cơ sở tại Malaysia. Theo những người am hiểu vụ việc, mỗi ngân hàng cam kết chi 120,28 triệu USD. Một trong các khách hàng của trung tâm dữ liệu này là ByteDance, tập đoàn công nghệ Trung Quốc, theo thông cáo của Cơ quan Phát triển Đầu tư Malaysia.

Ngoài ra, trung tâm dữ liệu này còn ký hợp đồng dịch vụ với Megaspeed International, một công ty AI có trụ sở tại Singapore, theo các tài liệu mà Bloomberg News tiếp cận được. Hiện nay, chính phủ Mỹ đang điều tra cấu trúc sở hữu của Megaspeed, cũng như nghi vấn công ty này đã chuyển chip Nvidia sang Trung Quốc. Thời điểm bắt đầu cuộc điều tra chưa được công bố.

Trong một tuyên bố gửi qua email, Megaspeed khẳng định đây là công ty có trụ sở tại Singapore và hoàn toàn tuân thủ mọi quy định pháp luật hiện hành, bao gồm cả các quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.

Một người phát ngôn của Nvidia cho biết cuộc rà soát nội bộ của hãng đối với Megaspeed không phát hiện bằng chứng về việc chuyển hướng trái phép. Người này cũng xác nhận công ty hoàn toàn do các bên ngoài Trung Quốc sở hữu và điều hành, không có cổ đông Trung Quốc.

Đại diện của Citigroup và JPMorgan từ chối bình luận, trong khi Bridge Data Centres cho biết họ không thể tiết lộ thông tin của khách hàng.

Trong những năm gần đây, chính phủ Mỹ đã tăng cường giám sát dòng tiền chảy vào lĩnh vực này. Năm 2024, chính quyền Tổng thống Joe Biden đã hoàn tất các quy định hạn chế cá nhân và doanh nghiệp Mỹ đầu tư vào các công nghệ tiên tiến tại Trung Quốc, bao gồm bán dẫn, máy tính lượng tử và trí tuệ nhân tạo.

Tuy nhiên, các hệ quả pháp lý trong tương lai vẫn còn nhiều bất định, đặc biệt sau quyết định hồi tháng 12 của Tổng thống Mỹ Donald Trump cho phép Nvidia xuất khẩu chip AI H200 sang Trung Quốc. Theo ông Trump, các lô hàng này sẽ chịu phụ phí 25%, và chỉ những khách hàng được phê duyệt mới được nhận chip.

Trong bối cảnh đó, với các ngân hàng tại châu Á, bất kỳ thương vụ nào có thể hoàn tất vào thời điểm hiện tại đều rất được săn đón, khi tổng giá trị cho vay tại khu vực, không bao gồm Nhật Bản và tính bằng USD, euro và yen, đã giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 5 năm vào năm 2025.

Dù vậy, bất kỳ dòng vốn Mỹ nào chảy vào hệ sinh thái AI có liên quan đến doanh nghiệp Trung Quốc đều tiềm ẩn nguy cơ vấp phải phản ứng dữ dội.

Benchmark, một quỹ đầu tư mạo hiểm tại Thung lũng Silicon, đã trải nghiệm điều này vào đầu năm 2025 sau khi rót vốn cho một startup Trung Quốc đứng sau Manus AI.

Chỉ vài tuần sau khi khoản đầu tư được công bố, các thượng nghị sĩ Cộng hòa đã cáo buộc Benchmark “tiếp tay cho Bắc Kinh” và kêu gọi Quốc hội vào cuộc. Bộ Tài chính Mỹ thậm chí còn gửi thư yêu cầu quỹ này giải trình về thương vụ.