Quân đội Mỹ tuyên bố đã “thực thi đầy đủ” lệnh phong tỏa các cảng của Iran, khẳng định hoạt động thương mại đường biển ra vào quốc gia Trung Đông này đã bị “chặn đứng hoàn toàn” chỉ trong thời gian ngắn.

Trong thông báo đăng trên mạng xã hội, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) – cơ quan phụ trách các chiến dịch quân sự của Mỹ tại Trung Đông – cho biết chiến dịch phong tỏa đang được áp dụng với mọi tàu thuyền của các quốc gia có ý định tiếp cận khu vực ven biển hoặc cảng của Iran.

Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh CENTCOM, cho hay khoảng 90% nền kinh tế Iran phụ thuộc vào thương mại quốc tế bằng đường biển. Ông nhấn mạnh rằng chỉ trong chưa đầy 36 giờ kể từ khi triển khai, lực lượng Mỹ đã “hoàn toàn chặn đứng” dòng chảy thương mại này.

Theo CENTCOM, hơn 10.000 quân nhân Mỹ, bao gồm thủy thủ, lính thủy đánh bộ và lực lượng không quân, đang tham gia chiến dịch phong tỏa quy mô lớn. Trong 24 giờ đầu tiên, ít nhất sáu tàu thương mại đã phải quay đầu và trở lại cảng Iran sau khi nhận yêu cầu từ phía Mỹ.

Nguồn tin từ Reuters cho biết một tàu khu trục Hải quân Mỹ đã chặn hai tàu chở dầu đang tìm cách rời Iran hôm 14.4, chỉ một ngày sau khi lệnh phong tỏa có hiệu lực. Hai tàu này xuất phát từ cảng Chabahar trên Vịnh Oman và bị lực lượng Mỹ liên lạc qua sóng radio, yêu cầu đổi hướng.

Giới chức Mỹ khẳng định chưa có tàu nào vượt qua được vòng phong tỏa kể từ khi chiến dịch bắt đầu vào sáng 14.4 (giờ Washington).

Động thái này được đưa ra theo chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump, trong bối cảnh căng thẳng giữa Washington và Tehran leo thang. Nhà Trắng kỳ vọng sức ép kinh tế từ phong tỏa sẽ buộc Iran chấp nhận các điều kiện đàm phán nhằm chấm dứt xung đột liên quan đến Mỹ và Israel.

Quyết định phong tỏa được công bố ngay sau khi các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Pakistan đổ vỡ vào cuối tuần trước. Các cuộc tiếp xúc này diễn ra trong bối cảnh một lệnh ngừng bắn tạm thời vừa được thiết lập nhằm giảm căng thẳng quân sự.

Tại Tehran, giới phân tích cho rằng động thái của Mỹ mang tính gây sức ép nhưng đồng thời cũng phát tín hiệu về khả năng nối lại đối thoại. Abas Aslani, nhà nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Trung Đông, nhận định Iran tin rằng Washington đang để ngỏ cánh cửa đàm phán nhằm hạn chế cú sốc đối với thị trường năng lượng toàn cầu.

Tác động của lệnh phong tỏa đã nhanh chóng lan sang thị trường dầu mỏ, khi giá dầu có thời điểm vượt ngưỡng 110 USD/thùng trước khi hạ nhiệt nhờ kỳ vọng các bên có thể quay lại bàn đàm phán.

Tuy nhiên, Tehran coi hành động của Mỹ là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn hiện có. Theo các chuyên gia, điều này có nguy cơ khiến tình hình trở nên phức tạp hơn trong bối cảnh thỏa thuận đình chiến vẫn còn rất mong manh.

Giới quan sát đang theo dõi sát phản ứng tiếp theo của Iran, trong khi lo ngại căng thẳng leo thang có thể ảnh hưởng sâu rộng đến an ninh khu vực và chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.