Động thái diễn ra trong bối cảnh các nền kinh tế lớn đang tìm cách giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc đối với các loại nguyên liệu then chốt cho công nghệ cao và quốc phòng, đặc biệt khi chuỗi cung ứng ngày càng chịu áp lực từ căng thẳng địa chính trị.

Theo Bloomberg, dự án tập trung vào khâu luyện kim, tức chuyển đổi oxit đất hiếm thành kim loại hoàn chỉnh. Đây là một mắt xích có giá trị gia tăng cao nhưng bấy lâu nay vẫn luôn là thách thức với nhiều quốc gia sở hữu tài nguyên.

Với Lynas, một trong số ít nhà sản xuất đất hiếm quy mô lớn ngoài Trung Quốc, đây là bước đi nhằm mở rộng chuỗi giá trị. Điều này cũng giúp công ty đa dạng hóa địa bàn sản xuất, đồng thời giảm thiểu rủi ro khi chuỗi cung ứng tập trung vào một quốc gia duy nhất.

Trung Quốc hiện kiểm soát phần lớn chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu, từ khai thác đến chế biến sâu, khiến các ngành công nghiệp từ xe điện đến bán dẫn dễ bị tổn thương trước các cú sốc chính trị hoặc thương mại.

Trong bối cảnh đó, việc Lynas lựa chọn Việt Nam cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt sang các quốc gia được xem là đối tác đáng tin cậy hơn trong chiến lược “friend shoring”. Khi đi vào hoạt động, nhà máy tại Việt Nam sẽ kết nối nguồn oxit từ Úc và Malaysia để sản xuất kim loại đất hiếm phục vụ thị trường quốc tế, theo Bloomberg.

Một trong những sản phẩm trọng tâm của dự án là samarium, nguyên liệu thiết yếu để sản xuất nam châm samarium-cobalt với khả năng chịu nhiệt cao và chống khử từ mạnh. Loại vật liệu này đóng vai trò quan trọng trong các ứng dụng đòi hỏi độ chính xác cao, từ thiết bị quang khắc trong sản xuất chip đến các hệ thống dẫn đường, cảm biến và thiết bị viễn thông tiên tiến, bao gồm cả hạ tầng 5G.

Theo dữ liệu từ U.S. Geological Survey (USGS), Việt Nam sở hữu khoảng 22 triệu tấn đất hiếm, đứng thứ hai thế giới, nhưng phần lớn chưa được khai thác hiệu quả do hạn chế về công nghệ chế biến.

Việc phát triển năng lực luyện kim trong nước vì vậy có thể trở thành bước ngoặt giúp Việt Nam chuyển mình từ nhà xuất khẩu nguyên liệu thô sang trung tâm chế biến sâu. Việt Nam nhờ đó cũng có cơ hội thu hút thêm tiền đầu tư từ các nhà sản xuất nam châm và linh kiện điện tử trong khu vực.

Sự hiện diện của nhà máy đất hiếm cũng mang lại lợi thế cho ngành công nghiệp bán dẫn đang hình thành tại Việt Nam, khi nguồn cung nguyên liệu được đảm bảo ngay trong nước giúp giảm chi phí và rủi ro gián đoạn.

Quan trọng hơn, dự án góp phần củng cố vai trò của Việt Nam như một đối tác đáng tin cậy trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu, trong bối cảnh các quốc gia và doanh nghiệp đẩy mạnh xây dựng các mạng lưới sản xuất an toàn hơn.

Chính trong bối cảnh đó, Lynas xem việc kiểm soát khâu luyện kim là yếu tố then chốt để mở rộng vai trò trong chuỗi giá trị. “Đảm bảo khả năng tiếp cận công đoạn luyện kim là yếu tố then chốt để xây dựng một ngành công nghiệp đất hiếm vững mạnh”, tổng giám đốc điều hành Amanda Lacaze cho biết trong một tuyên bố, đồng thời nhấn mạnh việc mở rộng sang sản xuất kim loại chế biến là một trụ cột quan trọng trong chiến lược tăng trưởng của công ty.