Vào đầu những năm 2000, Sepp Blatter, người đứng đầu FIFA lúc đó, chia sẻ về tầm nhìn của ông đối với tương lai của môn thể thao này.

Ông nói: "Châu Á sở hữu hơn một nửa dân số thế giới. Tương lai của bóng đá phải nằm ở châu Á."

Với mối liên hệ rõ ràng giữa tiềm lực tài chính và thành công trên sân cỏ, đây là một quan điểm phổ biến đối với khu vực đang phát triển này. Khi World Cup 2002 khai mạc tại Nhật Bản và Hàn Quốc, nhiều người đã dự đoán thế kỷ mới sẽ chứng kiến một nhà vô địch lộ diện từ khu vực này của thế giới.

World Cup 2026, kỳ World Cup lớn nhất trong lịch sử, ghi nhận số lượng kỷ lục với 9 đội bóng châu Á tham dự, tăng lên từ con số 6 ở giải đấu trước. Tuy nhiên, sau khi Nhật Bản bị loại bởi bàn thua muộn trước Brazil vào thứ Hai vừa qua, châu lục này chỉ còn lại Australia, đội bóng mới gia nhập liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC) vào năm 2006. Điều này tương phản hoàn toàn với châu Phi, khi có tới 9 trên 10 quốc gia vượt qua vòng loại vào vòng 32 đội, ngay cả đội bóng nhỏ như Cabo Verde.

Không có một lời giải thích nào cho màn trình diễn kém thuyết phục của các đội bóng châu Á. Nhưng khu vực này phải đối mặt với rất nhiều thiếu sót nếu muốn tương lai của bóng đá thuộc về mình.

Không có gì đáng xấu hổ cho Nhật Bản khi họ rơi vào một bảng đấu khó khăn và phải đụng độ đối thủ mạnh Brazil. Nhiều người trong chúng ta ở đây khá mệt mỏi với những kỳ vọng thấp, thường bỏ qua sự tiến bộ trên sân cỏ để chỉ tập trung vào việc người hâm mộ và cầu thủ dọn dẹp sạch sẽ các sân vận động. Nhật Bản đã làm tốt hầu hết mọi việc trong ba thập kỷ qua để xây dựng nền tảng bóng đá phong trào và phát triển hệ thống đào tạo cầu thủ ưu tú.

Tuy nhiên, trước Brazil, những điểm yếu quen thuộc lại lộ rõ ở một quốc gia đã giành quyền tham dự mọi kỳ World Cup kể từ năm 1998 nhưng chưa từng thắng một trận đấu loại trực tiếp nào. Huấn luyện viên Hajime Moriyasu đưa ra quyết định khó hiểu khi chuyển sang lối chơi cực kỳ thực dụng, phòng ngự tiêu cực ngay sau 45 phút thi đấu hay nhất của Nhật Bản. Và khi người đồng nghiệp Carlo Ancelotti thay đổi chiến thuật sau giờ nghỉ, Moriyasu lại chọn cách lùi sâu thay vì phát huy thế mạnh của đội nhà. Ancelotti đã từng giành 5 danh hiệu Champions League, trong khi Moriyasu chưa từng dẫn dắt đội bóng nào ngoài Nhật Bản. Vì vậy, khi bàn thắng ấn định chiến thắng trong hiệp phụ của Brazil là kết cục tất yếu. Đây đã là giải đấu thứ ba liên tiếp Nhật Bản đánh mất lợi thế dẫn bàn trong một trận đấu loại trực tiếp.

Nếu chỉ hài lòng với danh hiệu "đội bóng dọn dẹp," Nhật Bản sẽ không thể tiến xa. Điều Nhật Bản cần hiện tại, bên cạnh một huấn luyện viên mới, là sự tự tin của Shohei Ohtani, người trước trận chung kết World Baseball Classic năm 2023 đã kêu gọi các đồng đội ngừng thần tượng hóa các ngôi sao đối phương bên phía tuyển Mỹ.

Có lẽ họ nên học hỏi một chút tinh thần không chấp nhận sự tầm thường của Hàn Quốc. Huấn luyện viên vừa từ chức Hong Myung-bo đang phải đối mặt với những lời đe dọa lấy mạng và sự chỉ trích từ công chúng, trong khi tổng thống Lee Jae Myung bày tỏ sự "hoàn toàn bàng hoàng" khi đội tuyển bị loại khỏi một bảng đấu tương đối dễ dàng. Phản ứng như vậy có phần thái quá, nhưng màn trình diễn kém cỏi này buộc các nhà quản lý bóng đá phải nhìn nhận lại trách nhiệm. Ông Lee gợi ý rằng "sự thiên vị và chủ nghĩa cánh hẫu" là nguyên nhân, trong bối cảnh cảnh sát đang điều tra các cáo buộc can thiệp vào việc bổ nhiệm ông Hong.

Các quốc gia Tây Á, những thế lực của bóng đá khu vực, đối mặt với những vấn đề khác. Iran có thể được cảm thông cho màn trình diễn đáng thất vọng do ảnh hưởng của chiến tranh và những khó khăn trong việc xin thị thực đã được ghi nhận rõ ràng. Nhưng Qatar thì khó bào chữa hơn, khi họ là nhà đương kim vô địch châu Á trong hai kỳ gần nhất và sở hữu một huấn luyện viên đẳng cấp hàng thế giới là Julen Lopetegui của Tây Ban Nha. Saudi Arabia sẽ đăng cai World Cup vào năm 2034, nhưng giải đấu quốc nội của họ vẫn tụt hậu bất chấp sự hiện diện của các siêu sao như Cristiano Ronaldo. Có lẽ trong vài thập kỷ tới, họ có thể xuất khẩu các cầu thủ trong nước sang châu Âu, nhưng hiện tại, tiền bạc vẫn không thể thay thế cho một nền văn hóa bóng đá lâu đời.

Tiếp đến là những quốc gia thậm chí còn không lọt vào được vòng chung kết. Trung Quốc và Ấn Độ chiếm gần 60% dân số khu vực, nhưng Ấn Độ chưa từng xuất hiện tại một vòng chung kết World Cup, còn Trung Quốc mới chỉ một lần duy nhất vào năm 2002. Ông Tập Cận Bình, khi đó là phó chủ tịch Trung Quốc, vào năm 2011 đã tiết lộ "ba điều ước" của mình là đội tuyển quốc gia vượt qua vòng loại, đăng cai giải đấu và cuối cùng là vô địch World Cup. Nhưng với tốc độ này, thật nghi ngờ liệu ông có thể chứng kiến điều ước đầu tiên trở thành hiện thực trong đời mình hay không.

Ở những nơi khác, môn thể thao này vẫn còn dư địa để phát triển. Việc đăng cai giải đấu năm 2002 đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy mức độ phổ biến của bóng đá tại Nhật Bản và Hàn Quốc, và châu Á cần nhiều cơ hội như vậy hơn là các dự án "tẩy trắng bằng thể thao" ở Trung Đông. Chưa có một quốc gia Đông Nam Á nào từng lọt vào vòng chung kết ngoại trừ Indonesia (khi đó là Đông Ấn thuộc Hà Lan) tại giải đấu thứ ba vào năm 1938. Đó là một lý do để cổ vũ cho kế hoạch liên doanh đăng cai giải đấu năm 2046, dự kiến có thể bao gồm Thái Lan, Malaysia và Singapore cũng như Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc, mặc dù, hãy cùng chờ xem khát vọng đó sẽ tồn tại được bao lâu trước thực tế chính trị.

Việc tiếp cận cận kề với các cấp độ cao nhất của bóng đá có thể là chìa khóa. Hiện nay, hầu hết các cầu thủ Nhật Bản đều đang thi đấu tại các câu lạc bộ châu Âu giống như các đối thủ của họ. Liên đoàn bóng đá Nhật Bản nên ưu tiên tạo ra một thế hệ huấn luyện viên xuất sắc người Nhật Bản, tương tự như cách họ đã làm với các cầu thủ.

Yếu tố địa lý cũng giúp ích cho các đội bóng châu Phi. Các cầu thủ, huấn luyện viên và liên đoàn của họ được kết nối trực tiếp vào các hệ thống cạnh tranh khốc liệt nhất của châu Âu, trong khi một số lượng lớn cầu thủ của Morocco, Senegal và Algeria được sinh ra tại châu Âu. Trong bóng đá hiện đại, lực lượng kiều bào là một mô hình phát triển mà châu Á khó tiếp cận hơn nhiều. Nếu có điều gì được chứng minh rõ ràng, thì kỳ World Cup 2026 đã cho thấy tương lai của bóng đá vẫn chưa thuộc về châu Á.