Giữa tháng 2.2026, một TikToker cũng là nhân viên môi giới của một công ty chứng khoán liên tục bày tỏ sự yêu thích với một cổ phiếu bán lẻ, kèm những phân tích ngắn gọn nhưng thuyết phục. Ngay sau đó, công ty này ghi nhận thêm không ít nhà đầu tư nhỏ lẻ gen Z, phần lớn là những người theo dõi tài khoản TikTok kể trên.

Những câu chuyện “khoe lãi”, chia sẻ kinh nghiệm đầu tư từ chứng khoán đến crypto như vậy không còn hiếm trên TikTok hay Threads, nơi gen Z dành nhiều giờ mỗi ngày để lướt xem, bình luận và học lẫn nhau. Các nền tảng này đang dần thay thế hội thảo đầu tư và những bảng phân tích dày trang, trở thành “cửa ngõ” đầu tiên đưa một bộ phận nhà đầu tư trẻ tham gia thị trường.

Sự dịch chuyển đó phác họa rõ một thế hệ nhà đầu tư mới: Trẻ hơn, tiếp cận nhiều thông tin hơn và bắt đầu hành trình đầu tư sớm hơn. Họ đang buộc các công ty chứng khoán phải thay đổi cách tiếp cận khách hàng và, sớm thôi, sẽ là cách họ vận hành cả mô hình kinh doanh.

Số lượng tăng, giá trị danh mục nhỏ

Tại Kafi, công ty chứng khoán đang hợp tác với nhiều đơn vị tổ chức các cuộc thi dành cho người trẻ, khách hàng gen Z chiếm khoảng 36% tổng danh mục khách hàng và đã duy trì ổn định qua các năm.

Đáng chú ý, tỉ lệ này giữ ổn định trong khi tổng số lượng khách hàng của Kafi tăng gấp 11 lần chỉ trong vòng một năm kể từ 2024, cao hơn đáng kể so với mặt bằng chung thị trường, nơi tỉ lệ nhà đầu tư trẻ thường chỉ chiếm một phần nhỏ trong cơ sở khách hàng.

“Việc tỉ trọng gen Z duy trì quanh mức 36% trong bối cảnh quy mô nền khách hàng của Kafi mở rộng nhanh cho thấy đây là tăng trưởng mang tính mở rộng quy mô, chứ không phải sự dịch chuyển cơ cấu ngắn hạn,” bà Lục Kim Thanh, giám đốc khối Kinh doanh số và Truyền thông thương hiệu tại công ty chứng khoán Kafi, nhận xét.

Ở công ty cổ phần Chứng khoán DNSE, đơn vị tiên phong trong việc tiếp cận gen Z, giao dịch thường xuyên (active) trong tổng số khách hàng hiện ở mức trên 50%. Tuy nhiên, tỉ trọng danh mục (NAV) của khách hàng gen Z chỉ khoảng 15% tổng NAV khách hàng DNSE trong quý 1.2026, cho thấy họ là lực lượng đông nhưng quy mô vốn vẫn còn khiêm tốn.

Theo dữ liệu từ tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), đến cuối năm 2025, tổng số tài khoản chứng khoán của nhà đầu tư trong nước đã vượt 11,8 triệu, tăng thêm khoảng 2,6 triệu tài khoản so với cuối năm trước. Thế hệ gen Z được đánh giá là một trong những lực lượng góp phần quan trọng vào làn sóng mở mới tài khoản này, tiếp nối đà bùng nổ nhà đầu tư mới từ giai đoạn 2021-2022.

Chân dung nhà đầu tư gen Z: Có nền tảng tốt, nhưng dễ "lung lay"

Là thế hệ trưởng thành trong môi trường công nghệ phát triển, vật chất đầy đủ, gen Z có cách tiếp cận đầu tư rất khác các thế hệ trước. Họ bắt đầu hành trình đầu tư sớm hơn, nhưng hiếm khi chọn chiến lược dài hạn ngay từ đầu.

“Khác biệt cốt lõi của gen Z nằm ở cách tiếp cận đầu tư dựa trên trải nghiệm, dữ liệu và nền tảng số," bà Lục Kim Thanh nhận xét. "Thay vì phụ thuộc nhiều vào mối quan hệ cá nhân, gen Z có xu hướng tin vào công cụ, thông tin đa nguồn, cộng đồng và các giải pháp hỗ trợ ra quyết định.”

Trong một chia sẻ với báo chí năm 2025, ông Phạm Lưu Hưng, lãnh đạo Chứng khoán SSI, cho rằng gen Z "có kiến thức tốt”. “Cái khó ở đây là các chương trình tiếp cận phải đem lại cho các bạn tính thực tế, được trải nghiệm để các bạn hiểu hơn về thị trường, và quan trọng là hiểu và kiểm soát được cảm xúc khi đầu tư.”

Bà Nguyễn Ngọc Linh, tổng giám đốc DNSE, nhận định gen Z cũng sẵn sàng thử nghiệm sớm, đa dạng hóa danh mục và coi đầu tư là một phần trong cơ cấu tài chính cá nhân. Sở hữu lợi thế tiếp cận Internet từ sớm, gen Z phản ứng nhanh, nhạy với công nghệ, sẵn sàng thử cái mới và, cũng vì vậy, họ “kỳ vọng trải nghiệm đầu tư phải đơn giản, thuận tiện.”

Không chỉ nuôi dưỡng... mà phải đồng hành

Sự gia nhập của gen Z được dự báo sẽ khiến thị trường vận động nhanh và sôi động hơn. Các công ty chứng khoán, theo bà Nguyễn Ngọc Linh (DNSE), phải đáp ứng yêu cầu cao hơn về thông tin rõ ràng và công cụ hỗ trợ hiệu quả để giúp nhà đầu tư trẻ ra quyết định đúng và gắn bó với thị trường lâu dài.

Những cách thức cũ như các báo cáo phân tích dày trang hay những buổi tư vấn, hội thảo đầu tư trực tiếp dần tỏ ra lỗi thời trước một thế hệ quen đọc, xem và ra quyết định trên nền tảng số. Công ty chứng khoán buộc phải mở rộng “radar” sang mạng xã hội, các khóa học, cuộc thi và cả cách xây dựng sản phẩm.

Một số tài khoản TikToker là môi giới hiện đã có tới hàng triệu người theo dõi; các fanpage dí dỏm như Bò và Gấu hay những cuộc thi liên kết với trường đại học như “Chứng trường bạc tỷ” của Pinetree, "Vũ trụ đồng tiền" của SSI, “Chiến binh đầu tư” của Kafi... đang trở thành những sân chơi quen thuộc với nhà đầu tư trẻ.

Kafi hợp tác với nhiều trường đại học để tổ chức chương trình chia sẻ về tài chính cá nhân và chứng khoán, giúp sinh viên tiếp cận thị trường vốn một cách bài bản. DNSE dày công xây dựng các kênh nội dung số gần gũi như Bò và Gấu, Học viện Bò và Gấu, đồng thời hợp tác với đối tác để tạo ra trải nghiệm nhanh chóng, thuận tiện cho một thế hệ ưa thích sự tiện lợi và liên tục so sánh lựa chọn.

Một số công ty như Vietcap chọn hướng tập trung vào nền tảng kiến thức và công cụ. Thông qua nền tảng phân tích Vietcap IQ, các chiến dịch đầu tư cùng AI như Vietcap Invest và chuyên gia tư vấn tài chính AI Warren, cùng loạt bài về gen Z và tài chính cá nhân trên Vietcap AI News, họ nhắm tới nhóm nhà đầu tư trẻ muốn dựa vào dữ liệu và công nghệ nhiều hơn là room chat hay “lời mách nước” trên mạng xã hội.

Trong dài hạn, khi hành vi đầu tư của gen Z dịch chuyển rõ rệt hơn từ trải nghiệm ngắn hạn sang tích lũy tài sản trung và dài hạn, các sản phẩm mang tính tích lũy bền vũg như chứng chỉ quỹ nhiều khả năng sẽ trở thành một phần tự nhiên trong hệ sinh thái sản phẩm.

“Với Kafi, đây là định hướng phát triển gắn liền với vòng đời đầu tư của khách hàng, thay vì là một bước mở rộng sản phẩm đơn lẻ,” bà Lục Kim Thanh nhấn mạnh. Tương tự, DNSE đầu tư vào một hệ sinh thái đầu tư tích hợp “không ngủ”, nơi người dùng có thể giao dịch cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ, thanh toán, quản lý dòng tiền và sử dụng các công cụ hỗ trợ đầu tư ngay trên cùng một nền tảng.

SSI cũng không đứng ngoài cuộc chơi khi ra mắt ứng dụng iWin mô phỏng giao dịch bằng tài khoản ảo; TCBS tích hợp tính năng đầu tư định kỳ và trợ lý tài chính số vào TCInvest; VPS thành lập Zinvest Club, câu lạc bộ đầu tư dành riêng cho gen Z. Dù cách tiếp cận khác nhau, điểm chung là các công ty chứng khoán đang thay đổi để thích nghi với thế hệ khách hàng mới này.

Theo bà Linh, gen Z nhanh chóng tham gia thị trường nhưng cũng rời bỏ nhanh nếu gặp thua lỗ do thiếu kiến thức và kinh nghiệm. Một thách thức khác là quy mô vốn ban đầu của nhóm này khá nhỏ, khó mang lại hiệu quả kinh doanh ngay từ đầu.

Điều đó buộc doanh nghiệp phải tăng cường ứng dụng AI để cá nhân hóa chân dung khách hàng, qua đó giữ chân nhóm nhà đầu tư “cả thèm chóng chán", thích thử nghiệm và so sánh các nền tảng trong môi trường cạnh tranh khốc liệt.

Bà Linh nhận định gen Z sẽ trở thành lực lượng đầu tư trụ cột, thúc đẩy NAV và thanh khoản thị trường trong 5-10 năm tới. Khi bước vào độ tuổi 25-35, giai đoạn thu nhập và nhu cầu tích lũy tăng mạnh, theo bà Kim Thanh (Kafi), gen Z sẽ nhanh chóng chuyển từ đầu tư thử nghiệm sang quản lý tài sản bài bản. Thế hệ nhà đầu tư trẻ hôm nay nhiều khả năng sẽ giữ vai trò quyết định với tăng trưởng dài hạn và sự phát triển bền vững của thị trường vốn Việt Nam.

Bài viết theo bản in trên ấn phẩm quý II của Bloomberg Businessweek Vietnam