Phát biểu tại Boston hôm 14.5, bà Collins cho biết kịch bản cơ sở của bà vẫn là lạm phát sẽ tiếp tục hạ nhiệt theo thời gian. Tuy nhiên, xác suất cho kịch bản thuận lợi này đang giảm dần khi nhiều yếu tố rủi ro mới xuất hiện, đặc biệt sau căng thẳng liên quan Iran và đà tăng của giá dầu toàn cầu.

“Có những kịch bản ít tích cực hơn và chúng hoàn toàn có thể dẫn tới lạm phát cao hơn trong thời gian dài hơn”, bà nói trong cuộc phỏng vấn với Wall Street Journal.

Phát biểu của bà Collins được xem là một trong những tín hiệu cứng rắn hiếm hoi từ Fed trong thời gian gần đây, khi phần lớn thị trường vẫn đặt cược ngân hàng trung ương Mỹ sẽ cắt giảm lãi suất vào cuối năm nay.

Giới đầu tư nhiều tháng qua kỳ vọng Fed đã hoàn tất chu kỳ thắt chặt tiền tệ sau khi nâng lãi suất lên vùng cao nhất hơn hai thập niên để kiểm soát lạm phát hậu đại dịch. Tuy nhiên, dữ liệu kinh tế gần đây cho thấy áp lực giá tại Mỹ vẫn dai dẳng hơn dự báo.

Giá năng lượng leo thang sau bất ổn địa chính trị ở Trung Đông đang làm dấy lên lo ngại về một làn sóng lạm phát mới. Nếu giá nhiên liệu tiếp tục tăng và lan sang nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ khác, Fed có thể đối mặt tình thế khó khăn hơn trong nỗ lực đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2%.

Theo bà Collins, Fed hiện theo dõi sát ba yếu tố để đánh giá liệu có cần tăng lãi suất thêm hay không.

Yếu tố đầu tiên và quan trọng nhất là kỳ vọng lạm phát của người dân và doanh nghiệp Mỹ. Đây từ lâu được xem là chỉ báo then chốt đối với các nhà hoạch định chính sách tiền tệ.

Nếu người tiêu dùng tin giá cả sẽ tiếp tục tăng mạnh trong tương lai, họ có xu hướng đòi hỏi mức lương cao hơn và đẩy nhanh chi tiêu. Doanh nghiệp khi đó cũng dễ tăng giá bán để bảo vệ lợi nhuận, tạo thành vòng xoáy lạm phát khó kiểm soát hơn.

Bà Collins cho biết các chỉ số đo lường kỳ vọng lạm phát hiện đã dịch chuyển lên gần vùng cao nhất trong biên độ lịch sử.

Yếu tố thứ hai là mức độ lan tỏa của áp lực giá. Fed muốn xác định liệu đợt tăng giá hiện nay chủ yếu tập trung ở năng lượng hay đã bắt đầu ảnh hưởng tới các nhóm hàng hóa và dịch vụ khác trong nền kinh tế.

Nếu lạm phát mở rộng sang nhiều lĩnh vực, khả năng Fed duy trì chính sách lãi suất cao trong thời gian dài sẽ tăng lên đáng kể.

Yếu tố còn lại liên quan tác động từ chính sách thuế quan. Theo bà Collins, Fed vẫn đang theo dõi cách các mức thuế nhập khẩu mới tiếp tục truyền dẫn vào chuỗi cung ứng và giá cả hàng hóa.

Trong khi đó, bà cho rằng tiền lương hiện chưa phải nguồn gây áp lực lạm phát đáng lo ngại, trái với lo ngại từng xuất hiện giai đoạn thị trường lao động Mỹ tăng trưởng quá nóng sau đại dịch.

Một điểm đáng chú ý trong phát biểu của bà Collins nằm ở vấn đề “lãi suất thực”, khái niệm phản ánh mức lãi suất sau khi điều chỉnh theo lạm phát.

Khi lạm phát tăng, lãi suất thực tế sẽ tự động giảm nếu Fed giữ nguyên lãi suất danh nghĩa. Điều này đồng nghĩa chính sách tiền tệ sẽ trở nên bớt thắt chặt hơn về mặt thực tế, dù Fed chưa hề thay đổi lãi suất.

Theo các chuyên gia, đây là lý do Fed đôi khi phải nâng lãi suất thêm chỉ để duy trì mức độ siết chặt hiện có.

Khi được hỏi liệu Fed có thể tăng lãi suất đơn thuần nhằm ngăn chính sách trở nên “nới lỏng hơn” về mặt thực tế hay không, bà Collins cho biết đây là một yếu tố cần được cân nhắc kỹ.

“Lãi suất thực là thứ cần theo dõi cẩn thận”, bà nói.

Dù vậy, bà Collins cũng nhấn mạnh Fed đánh giá điều kiện tài chính theo nghĩa rộng hơn thay vì chỉ nhìn vào lãi suất chính sách ngắn hạn. Theo bà, khả năng tiếp cận tín dụng và chi phí vay vốn nhìn chung vẫn đang hỗ trợ nền kinh tế Mỹ duy trì tăng trưởng khá tích cực.

Kinh tế Mỹ thời gian qua tiếp tục cho thấy sức chống chịu tốt hơn dự báo bất chấp mặt bằng lãi suất cao kéo dài. Thị trường lao động vẫn ổn định, tiêu dùng duy trì khả quan và tăng trưởng kinh tế chưa giảm tốc mạnh như nhiều chuyên gia lo ngại trước đó.

Tuy nhiên, chính sức mạnh này cũng khiến Fed đối mặt bài toán khó hơn. Nếu nền kinh tế tiếp tục tăng trưởng mạnh trong lúc giá năng lượng leo thang, lạm phát có thể duy trì cao hơn mục tiêu trong thời gian dài.

Bà Collins hiện không có quyền biểu quyết trong Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) năm nay, song quan điểm của bà vẫn được giới tài chính theo dõi sát vì phản ánh xu hướng tranh luận bên trong Fed.

Bà cho biết mình ủng hộ quyết định gần đây của Fed về việc loại bỏ các tín hiệu ngầm cho thấy bước đi tiếp theo chắc chắn sẽ là cắt giảm lãi suất.

Theo bà, cách tiếp cận thận trọng hơn là phù hợp trong bối cảnh rủi ro lạm phát còn lớn.

“Việc đưa ra thông điệp mang tính hoài nghi hơn đôi chút là điều thích hợp”, bà nói.

Phát biểu này cho thấy Fed đang cố tránh lặp lại sai lầm truyền thông từng xảy ra trong quá khứ, khi thị trường quá sớm tin vào khả năng nới lỏng tiền tệ và làm suy yếu hiệu quả kiểm soát lạm phát.

Theo bà Collins, uy tín của Fed phụ thuộc cả vào chính sách lãi suất lẫn cách ngân hàng trung ương truyền tải thông điệp tới công chúng.

“Nếu muốn người dân tin Fed sẽ giữ lạm phát ở mức thấp theo thời gian, chúng tôi cần duy trì sự nhất quán trong cả hành động lẫn truyền thông”, bà cho biết.

Thông điệp từ Fed Boston cho thấy dù kịch bản tăng lãi suất chưa phải lựa chọn chính hiện nay, cánh cửa này vẫn chưa đóng lại. Với thị trường tài chính toàn cầu, đó là lời nhắc rằng cuộc chiến chống lạm phát của Fed có thể còn kéo dài hơn kỳ vọng trước đây.