Bạn càng có nhiều thời gian chuẩn bị cho một thảm họa, khả năng vượt qua nó với thiệt hại không đáng kể càng cao. Lốc xoáy có thể hình thành chỉ trong vài phút, gần như không cho bạn đủ thời gian chạy xuống hầm hoặc chui vào bồn tắm để trú ẩn. Bão cuồng phong có thể báo trước vài ngày, ít nhất cho phép bạn di chuyển lên vùng đất cao hơn.

El Niño Godzilla đang hình thành ở vùng phía đông Thái Bình Dương là một thảm họa hiếm gặp, hứa hẹn gây ra sự tàn phá trên diện rộng, nhưng cũng có thể dự báo đủ sớm để cho chúng ta thời gian hạn chế thiệt hại. Ở khía cạnh đó, hiện tượng này có phần giống biến đổi khí hậu.

Trên thực tế, đây sẽ là một cuộc diễn tập tổng duyệt cho cách ứng phó với một môi trường mà chúng ta đang khiến trở nên hỗn loạn hơn một cách lâu dài. Bởi dù El Niño lần này được dự báo có quy mô lớn chưa từng thấy trong lịch sử, nó mới chỉ là bản xem trước của những gì sẽ trở thành tình trạng thường nhật trong không lâu nữa.

Mô hình khí hậu El Niño về cơ bản là một van khổng lồ giúp giải phóng nhiệt khi vùng trung tâm phía đông của Thái Bình Dương trở nên quá nóng. Và lần này, đại dương thực sự nóng chưa từng thấy. Tại thời điểm bài viết này được thực hiện, dải đại dương có nhiệt độ biến động, làm Trái đất nóng lên và lạnh đi theo các chu kỳ, nóng hơn gần 3,3 độ C, tương đương 5,9 độ F, so với mức trung bình dài hạn. Con số này phá vỡ mọi kỷ lục ở giai đoạn tương ứng trong quá trình hình thành của một El Niño điển hình. Các nhà khoa học không dự kiến nhiệt độ sẽ đạt đỉnh cho đến cuối năm, thời điểm nhiều khả năng đây sẽ là sự kiện mạnh nhất trong một thiên niên kỷ.

Toàn bộ phần năng lượng dư thừa tràn vào khí quyển đang biến nơi đây thành một cỗ máy sản sinh thảm họa, lan tỏa nhiệt ra khắp thế giới, gây lũ lụt ở một số khu vực và hạn hán ở những nơi khác. Không tác động nào trong số này chắc chắn xảy ra, bởi thời tiết vốn hỗn loạn. Một số tác động thậm chí không hẳn là tiêu cực. Chẳng hạn, chúng ta có thể cảm ơn Godzilla vì mùa bão ở Đại Tây Dương năm nay đã không xảy ra như dự kiến.

Tuy nhiên, El Niño mạnh hơn khiến những tác động khu vực điển hình có khả năng xảy ra cao hơn. Zeke Hausfather, nhà khoa học khí hậu tại tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận Berkeley Earth, gần đây theo dõi các tác động thời tiết địa phương được dự báo trong 8 đợt El Niño mạnh nhất kể từ thập niên 1950 và nhận thấy chúng xảy ra 86% số lần. Một số tác động, chẳng hạn lượng mưa mùa đông lớn hơn ở vùng đông nam nước Mỹ, mùa đông ấm bất thường tại miền trung Canada và hạn hán kéo dài ở Amazon, xảy ra trong mọi trường hợp.

Nếu tôi có thể thường xuyên dự báo mọi thứ với độ chính xác 86%, tôi sẽ giàu hơn bất kỳ ai đang đọc bài viết này. Vì vậy, không có gì ngạc nhiên khi cả những quỹ phòng hộ chuyên biệt đã ra đời để đặt cược vào các tác động của El Niño, còn những nhà quản lý tiền như T. Rowe Price đã bắt đầu tìm cách hạn chế thiệt hại đối với các danh mục đầu tư tại các thị trường mới nổi.

Lập luận về khả năng kiếm tiền dễ dàng này cũng áp dụng cho biến đổi khí hậu nói chung. Đây là một hiện tượng có tác động sâu rộng và dễ dự báo hơn bất kỳ El Niño nào. Đó là lý do các công ty hoạt động trong lĩnh vực năng lượng sạch, hiệu quả năng lượng và những ngành kinh doanh thân thiện với khí hậu khác hiện tạo thành một ngành trị giá 10 nghìn tỉ USD theo một ước tính, chỉ đứng sau công nghệ và công nghiệp về quy mô.

Trong ngắn hạn, khi El Niño này diễn ra, ưu tiên cấp bách nhất của xã hội không nên là kiếm tiền mà là bảo đảm lương thực cho người dân. Nắng nóng gay gắt, hạn hán và lũ lụt tại các khu vực trồng ngũ cốc trọng điểm, từ Argentina đến Indonesia, sẽ làm giảm sản lượng mùa vụ và đẩy 49 triệu người vào tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng vào tháng 2.2027, Liên Hợp Quốc cảnh báo.

El Niño năm 1887-1888, từng là đợt mạnh nhất được ghi nhận, đã gây ra những nạn đói khiến khoảng 50 triệu người thiệt mạng, tương đương gần 4% dân số toàn cầu vào thời điểm đó. Hoạt động canh tác và dự báo thời tiết đã cải thiện đáng kể trong thế kỷ tiếp theo. Tuy nhiên, điều đó không ngăn được siêu El Niño năm 1982-1983 gây ra thảm họa nông nghiệp toàn cầu tồi tệ nhất trong lịch sử được ghi nhận, theo một nghiên cứu năm 2019 của các nhà nghiên cứu tại Đại học Columbia. Họ gọi mô hình khí hậu này là "hình thái duy nhất có khả năng gây ra tình trạng mất mùa đồng thời trên toàn cầu".

Cũng như mọi tác động của khí hậu, những người dễ tổn thương nhất trên thế giới sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ tình trạng thiếu lương thực. Nhưng không cửa hàng tạp hóa nào miễn nhiễm. Nỗi đau đặc biệt mà El Niño gây ra cho nguồn cung lương thực sẽ chỉ chồng thêm lên những gì biến đổi khí hậu thông thường đã gây ra. Theo một báo cáo mới được công ty nghiên cứu phi lợi nhuận Zero Carbon Analytics công bố trong tuần này, các thảm họa khí hậu thông thường đã trực tiếp góp phần gây ra ít nhất 12 đợt tăng giá lương thực khác nhau trong 2 năm qua.

Giá món cheeseburger của bạn vẫn đắt đỏ phải không? Hãy đổ lỗi cho đợt hạn hán kéo dài ở vùng Great Plains và vòm nhiệt bất thường xuất hiện vào cuối mùa đông tại các bang miền núi, những yếu tố đã làm tổn hại các loại cây trồng dùng làm thức ăn cho gia súc, khiến đàn gia súc vốn đã mỏng càng suy giảm và đẩy lạm phát giá thịt bò lên mức chưa từng thấy kể từ đại dịch. Giờ hãy thử hình dung điều này xảy ra đồng thời ở mọi nơi.

Mặc dù El Niño đã bắt đầu ảnh hưởng đến mùa vụ, trong đó có việc rút ngắn mùa trồng lúa tại Ấn Độ, chúng ta vẫn còn vài tháng để tránh những thiệt hại thậm chí lớn hơn. Nông dân Brazil đang điều chỉnh hoạt động quản lý đất và mùa vụ. Chương trình Lương thực Thế giới của Liên Hợp Quốc đã chi 14 triệu USD để giúp các quốc gia chuẩn bị. Tổ chức này cho biết khoản đầu tư đó sẽ mang lại khoản tiết kiệm từ 3 đến 7 USD cho mỗi 1 USD được chi ra.

Sẽ thật tốt nếu cách tính toán như vậy truyền cảm hứng cho những người có tiền đầu tư vào việc ngăn chặn nạn đói toàn cầu với cùng nhiệt huyết mà họ dành cho việc thành lập các quỹ phòng hộ trị giá 500 triệu USD. Một lần nữa, cũng như với El Niño, điều này đúng với tình trạng Trái đất nóng lên trong dài hạn. Theo một ước tính, việc tránh những tác động tồi tệ nhất của hiện tượng này sẽ bảo toàn 20% GDP toàn cầu cho mỗi 1 độ C mức nóng lên được ngăn chặn. Chúng ta đang nói về khoảng 25 nghìn tỉ USD mỗi năm, đủ để tài trợ cho rất nhiều quỹ phòng hộ.

Các ví dụ còn kéo dài. El Niño có thể giúp tốc độ nước biển dâng ở California tăng gấp đôi gần như chỉ sau một đêm, nhà khoa học khí hậu Daniel Swain tại Đại học California cảnh báo. Tuy nhiên, các tuyến đường cao tốc, khu dân cư và cơ sở hạ tầng quan trọng khác của bang này vốn đã thường xuyên bị đe dọa bởi tình trạng nước biển dâng do hiện tượng nóng lên toàn cầu gây ra.

Trong khi đó, lượng nhiệt do El Niño tạo ra gần như chắc chắn sẽ đẩy nhiệt độ trung bình toàn cầu lên các mức kỷ lục, có khả năng cao hơn 2 độ C, tương đương 3,6 độ F, so với mức trung bình thời kỳ tiền công nghiệp trong một khoảng thời gian ngắn. Theo một nghiên cứu của Climate Impact Lab, một tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận, phần nhiệt lượng bổ sung này có thể khiến 451.000 người thiệt mạng. Các chính phủ nên tìm cách ngăn chặn những ca tử vong đó. Nhưng họ cũng nên cố gắng ngăn thế giới chạm mức nóng lên 2 độ C một cách lâu dài, điều sẽ xảy ra trước năm 2050 nếu chúng ta tiếp tục thải khí nhà kính vào khí quyển với tốc độ hiện nay.

Một lý do khiến El Niño lần này trở thành một con quái vật là toàn bộ đại dương hiện đã nóng hơn bất kỳ thời điểm nào trong lịch sử loài người được ghi nhận, và tốc độ nóng lên đang gia tăng. Gần đây, các nhà khoa học buộc phải thay đổi cách đo nhiệt độ của El Niño vì lý do đó. Đến một thời điểm nào đó, ranh giới giữa thảm họa ngắn hạn và thảm họa dài hạn sẽ biến mất.