Bất đồng về báo cáo khoa học đe dọa tiến trình đàm phán khí hậu nhiều năm tới

BBWV - Tranh cãi về thời điểm công bố báo cáo khoa học tại COP31 có nguy cơ cản trở đánh giá nỗ lực ứng phó biến đổi khí hậu toàn cầu, kéo lùi đàm phán trong nhiều năm tới.

Du khách chụp ảnh với biển quảng cáo COP31 Ảnh: Chris Ratcliffe/Bloomberg

Du khách chụp ảnh với biển quảng cáo COP31 Ảnh: Chris Ratcliffe/Bloomberg

Tác giả: John Ainger

17 tháng 11, 2026 lúc 1:45 PM

Đàm phán tại các hội nghị thượng đỉnh khí hậu vốn nổi tiếng căng thẳng, khi các bộ trưởng thiếu ngủ tranh cãi đến phút chót về từng chi tiết trong thỏa thuận chống nóng lên toàn cầu. Thông thường, việc thống nhất về cơ sở khoa học là điều hiển nhiên. Nhưng lần này thì không.

Các nhà đàm phán tại COP31 đang bất đồng về thời điểm công bố ba báo cáo của ủy ban Liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC), khi hội nghị Liên hợp quốc bước sang tuần thứ hai tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ. Những báo cáo này là cơ sở quan trọng cho đợt đánh giá tiến độ ứng phó biến đổi khí hậu dự kiến diễn ra năm 2028, được gọi là đợt kiểm kê toàn cầu.

Theo những nguồn thạo tin đề nghị giấu tên vì các cuộc đàm phán chưa được công khai, Nga, Ấn Độ và Saudi Arabia, những nước từ lâu phản đối các biện pháp tham vọng nhất nhằm ứng phó tình trạng nóng lên toàn cầu, đang phản đối việc công bố báo cáo chậm nhất vào năm 2028 để kịp phục vụ đợt kiểm kê.

Các nguồn tin cho biết Kenya cũng phản đối, cho rằng tiến trình này không dành đủ thời gian và nguồn lực để các nhà khoa học từ các nước đang phát triển kịp đóng góp vào báo cáo. Lập trường này được Trung Quốc ủng hộ. Trong khi đó, liên minh châu Âu (EU), các quốc đảo nhỏ và phần lớn các nước còn lại muốn tiếp tục triển khai mà không trì hoãn.

“Mọi thứ đang bị phân cực vì một số bên tìm cách làm suy yếu những kết luận mà khoa học chỉ ra,” Diana Acconcia, trưởng đoàn đàm phán khí hậu của EU, nói. “Họ không muốn thực hiện những việc cần thiết để ứng phó biến đổi khí hậu. Đơn giản là vậy.”

Bất đồng này phản ánh tình trạng chia rẽ rộng hơn trong ngoại giao khí hậu, khi việc tổng thống Mỹ Donald Trump rút lui khỏi các thể chế và thỏa thuận đa phương làm suy yếu động lực thúc đẩy tiến trình. Đầu năm nay, ông Trump ký sắc lệnh rút Mỹ khỏi hoạt động của IPCC, sau khi đã rút khỏi Thỏa thuận Paris.

Đại diện Kenya, Nga, Saudi Arabia, Ấn Độ và Trung Quốc không phản hồi yêu cầu bình luận.

Hàng loạt thảm họa thời tiết lập kỷ lục trong năm nay đang cho thấy rõ những tác động cực đoan của biến đổi khí hậu đến sớm hơn dự kiến. Hồi tháng 9, Liên hợp quốc cho biết trong những năm tới, thế giới chắc chắn sẽ vượt mức tăng nhiệt 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, ngưỡng giới hạn tham vọng nhất của Thỏa thuận Paris.

Theo Liên hợp quốc, nếu các nước không lập tức thực hiện những biện pháp cắt giảm phát thải toàn diện, vượt mức cam kết hiện nay, nhiệt độ toàn cầu sẽ tăng 2,6 độ C hoặc hơn vào cuối thế kỷ, vượt sâu vào ngưỡng nguy hiểm.

Tranh luận về các báo cáo IPCC có nguy cơ khiến hội nghị sao nhãng những mục tiêu quan trọng khác tại COP31, như tăng nguồn tài chính cho thích ứng với biến đổi khí hậu và đẩy mạnh điện khí hóa nền kinh tế toàn cầu.

“Khoa học đang bị tấn công,” Giacomo Grassi, đồng tác giả các báo cáo IPCC, nói. “IPCC là hệ thống định vị chung của chúng ta. Tắt nó đi, mỗi người sẽ lái xe theo bản đồ riêng.”

Các báo cáo đánh giá của IPCC được xây dựng theo chu kỳ dài từ năm đến bảy năm, tổng hợp và phân tích khối lượng lớn dữ liệu khí hậu. Bộ báo cáo gần nhất được công bố trước đợt kiểm kê toàn cầu đầu tiên tại COP28 ở Dubai. Đây là hội nghị lần đầu tiên trong ba thập niên đạt đồng thuận về chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch, nguyên nhân chính gây nóng lên toàn cầu.

Tuy nhiên, thỏa thuận về nhiên liệu hóa thạch tiếp tục bị tranh cãi trong những năm sau đó. Saudi Arabia cho rằng nội dung đã thống nhất chỉ là một lựa chọn trong “thực đơn” các biện pháp ứng phó biến đổi khí hậu, chứ không phải yêu cầu áp dụng tất cả.

Các nhà đàm phán tại COP31 đang tìm giải pháp trước cuộc họp IPCC vào tháng 12, nơi cần thống nhất cả thời điểm công bố báo cáo lẫn ngân sách hoạt động. Nếu không có ngân sách, cơ quan này sẽ phải ngừng làm việc, khiến công tác khoa học khí hậu đình trệ. Theo các đại biểu, một thỏa thuận trong tuần này sẽ phát đi tín hiệu chính trị ủng hộ IPCC công bố báo cáo chậm nhất vào năm 2028.

Theo các nhà đàm phán đề nghị giấu tên, bản “tổng hợp ý kiến” do Thổ Nhĩ Kỳ, nước chủ tịch COP31, công bố để làm cơ sở cho quyết định của hội nghị đã nêu một số phương án có thể phát đi tín hiệu cần thiết, nhưng vẫn còn ý kiến phản đối.

Trong bản tổng kết cuộc họp IPCC gần nhất tại Addis Ababa, viện Quốc tế về Phát triển bền vững (IISD) cho biết bất đồng về thời điểm công bố báo cáo đã biến một công việc hành chính vốn mang tính thường lệ thành cuộc tranh luận gay gắt, tạo ra khoảng cách không thể dung hòa.

Nếu COP31 không tìm được hướng giải quyết trước cuộc họp tiếp theo vào tháng 12, thời điểm phải đưa ra quyết định, hệ lụy đối với khí hậu có thể kéo dài nhiều năm.

Với sự hỗ trợ của Lili Pike, Azman Usmani, Laura Millan và Akshat Rathi

Theo Bloomberg

Theo phattrienxanh.baotainguyenmoitruong.vn

https://phattrienxanh.baotainguyenmoitruong.vn/bat-dong-ve-bao-cao-khoa-hoc-de-doa-tien-trinh-dam-phan-khi-hau-nhieu-nam-toi-61618.html

#khí hậu
#biến đổi khí hậu
#COP31
#liên hợp quốc

Mới nhất

Videos mới nhất