Phần chênh lệch lợi suất mà nhà đầu tư yêu cầu để nắm giữ trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 10 năm so với kỳ hạn 2 năm đã thu hẹp xuống còn 17 điểm cơ bản vào tuần trước, mức hẹp nhất kể từ đầu năm 2025. Hiện tượng được gọi là đường cong lợi suất phẳng đi này làm gia tăng khả năng lợi suất kỳ hạn 10 năm sẽ sớm thấp hơn các kỳ hạn ngắn hơn, hiện tượng được theo dõi chặt chẽ với tên gọi đường cong lợi suất đảo ngược.

Trong lịch sử, đường cong lợi suất đảo ngược từng phát đi tín hiệu cảnh báo mạnh mẽ: Hiện tượng này đã xuất hiện trước cả 8 đợt suy thoái gần nhất tính từ những năm 1960, mặc dù khả năng dự báo của nó từng bị chệch hướng vào đầu thập kỷ này. Về bản chất, đây là cách các nhà đầu tư trái phiếu thể hiện quan điểm rằng họ thấy Fed đang đẩy lãi suất lên đủ cao để làm kìm hãm nền kinh tế trong nỗ lực kiểm soát lạm phát. Kịch bản đó sẽ tạo ra các tác động diện rộng trên toàn thị trường tài chính, đặc biệt là đối với các cổ phiếu đang giao dịch gần mức đỉnh lịch sử.

“Việc chứng kiến đường cong lợi suất giữa kỳ hạn 2 năm và 10 năm đảo ngược hoặc phẳng đi một cách đột ngột đặt ra câu hỏi đối với quan điểm cho rằng nền kinh tế đang rất khỏe mạnh và đó là một phần những gì đang được phản ánh vào giá trên thị trường trái phiếu,” Zach Griffiths, trưởng bộ phận Chiến lược vĩ mô và đầu tư xếp hạng đầu tư tại công ty nghiên cứu CreditSights, nhận định.

Sự đảo ngược này sẽ đảo ngược xu hướng bình thường hóa đường cong lợi suất trên toàn cầu vốn xuất hiện từ năm 2024. Các nhà đầu tư trái phiếu có xu hướng yêu cầu mức lợi suất cao hơn cho rủi ro bất định lớn hơn khi trong khoảng thời gian dài hơn. Điều đó có nghĩa là đường cong lợi suất thường có dốc hướng lên.

Mới chỉ tháng trước, đó vẫn là quỹ đạo của đường cong lợi suất khi lợi suất kỳ hạn dài tăng vọt, một phần do lo ngại uy tín chống lạm phát của Fed đang bị bào mòn dưới thời chủ tịch Kevin Warsh. Nhưng sau đợt tăng lãi suất tháng 9 của ngân hàng trung ương, các kỳ hạn ngắn hơn đã dẫn dắt đà tăng của lợi suất. Các nhà giao dịch đang đặt cược vào kịch bản tương đương với ít nhất ba đợt tăng 0,25 điểm phần trăm của Fed trong năm tới.

Một số người không trông đợi đường cong sẽ sớm đảo ngược, vì số lượng đợt tăng lãi suất đã được phản ánh vào giá khiến lãi suất ngắn hạn khó tăng thêm đáng kể so với lợi suất kỳ hạn dài hơn.

“Thị trường đã phản ánh trước các đợt tăng lãi suất đáng kể của Fed, điều này khiến đường cong phẳng đi nhanh chóng trong những tuần gần đây,” Gennadiy Goldberg, trưởng bộ phận Chiến lược lãi suất Mỹ tại TD Securities, cho biết. “Điều này khiến chúng tôi tin rằng chênh lệch lợi suất 2-10 năm nhiều khả năng sẽ nới rộng trở lại trong những tuần tới.”

Cũng rất khó để hình dung nền kinh tế sẽ suy yếu đáng kể vào lúc này. Các chuyên gia kinh tế vừa nâng dự báo tăng trưởng quý 3 của Mỹ nhờ cầu nội địa mạnh mẽ hơn, theo khảo sát hàng tháng mới nhất của Bloomberg.

Xác xuất gia tăng

Tuy nhiên, một số người khác cho rằng xu hướng thu hẹp chênh lệch lợi suất vẫn còn dư địa để tiếp diễn. Ed Al-Hussainy, nhà quản lý danh mục đầu tư tại Columbia Threadneedle, cho biết ông đang định vị danh mục theo kịch bản đường cong lợi suất 2-10 năm và 5-30 năm sẽ đảo ngược trong sáu tháng tới, khi Fed thắt chặt chính sách để hạ nhiệt nền kinh tế và lạm phát.

“Dấu hiệu rõ nhất cho thấy chính sách tiền tệ đang thắt chặt hơn là sự phẳng đi và cuối cùng là đảo ngược của đường cong lợi suất,” ông nói.

Trái phiếu kỳ hạn 2 năm và 10 năm bước vào tuần mới với lợi suất lần lượt ở mức khoảng 4,9% và 5,2%. Lợi suất kỳ hạn 10 năm, thước đo tham chiếu quan trọng của thị trường trái phiếu toàn cầu, đang ở quanh mức cao nhất kể từ năm 2007.

Khi đường cong bị đảo ngược, nó thường phản ánh sự lo ngại về triển vọng tăng trưởng, vì các đợt tăng lãi suất được thiết kế để hạ nhiệt nhu cầu vay vốn nhằm kiểm soát lạm phát. Sự sụt giảm tăng trưởng cuối cùng có thể tạo tiền đề để Fed giảm lãi suất, khiến lợi suất kỳ hạn dài giảm xuống tương đối so với các kỳ hạn ngắn.

Từ năm 1978, đường cong 2 năm và 10 năm đã đảo ngược trung bình khoảng 15 tháng trước khi một đợt suy thoái bắt đầu, với độ trễ dao động từ 6 tháng đến 2 năm, theo dữ liệu do Bloomberg tổng hợp.

Mặc dù đường cong 2-10 năm được nhắc đến nhiều nhất trong giới đầu tư trái phiếu, các nhà hoạch định chính sách khi đánh giá khả năng suy thoái lại nghiên cứu các chỉ báo khác gắn liền với lãi suất cho vay 3 tháng. Chênh lệch giữa lợi suất trái phiếu Kho bạc 3 tháng và kỳ hạn 10 năm vẫn ở mức tương đối dốc.

Tác động lan tỏa trên thị trường

Sự phẳng đi gần đây của trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 2 đến 10 năm gây thiệt hại cho nhà đầu tư trái phiếu, những người bước vào năm nay với vị thế kỳ vọng đường cong dốc hơn. Nó cũng đang lan tỏa sang thị trường chứng khoán Mỹ, đặc biệt là cổ phiếu ngân hàng. Vì các ngân hàng thường đi vay ngắn hạn và cho vay dài hạn, chênh lệch thu hẹp giữa hai kỳ hạn này làm bào mòn biên lãi thuần (NIM) của họ.

Chỉ số KBW Bank Index, theo dõi cổ phiếu của các ngân hàng lớn nhất, đã rơi vào vùng điều chỉnh kỹ thuật vào tuần trước, đánh dấu mức giảm 10% từ các đỉnh gần đây.

Động thái hướng tới sự đảo ngược phản ánh khả năng thay đổi hoàn toàn trong triển vọng kinh tế kể từ khi cuộc chiến của Mỹ với Iran bùng nổ vào tháng 2. Trước đó, các nhà giao dịch đã đặt cược vào một chuỗi đợt cắt giảm lãi suất vốn sẽ kéo lợi suất ngắn hạn xuống, thay vì các đợt tăng lãi suất mà họ đang chuẩn bị đối mặt hiện nay.

Một sự đảo ngược “sẽ là dấu hiệu cho thấy Fed đang mắc sai lầm chính sách,” Jamie Patton, đồng trưởng bộ phận Lãi suất toàn cầu tại TCW Group, nhận định. “Fed đang tăng lãi suất quá mức và sẽ phải cắt giảm mạnh trong tương lai. Vì vậy đối với chúng tôi, đường cong lợi suất đảo ngược không phải là tín hiệu lành mạnh cho kinh tế vĩ mô.”

Các sự kiện cần theo dõi tuần này

Dữ liệu kinh tế:

• 28.9: Hoạt động sản xuất của Fed Dallas

• 29.9: Chỉ số giá nhà FHFA; Chỉ số S&P Cotality CS 20 thành phố; Chỉ số niềm tin tiêu dùng của Conference Board; Cơ hội việc làm JOLTS; Hoạt động dịch vụ của Fed Dallas

• 30.9: Đơn xin vay mua nhà MBA; Thay đổi việc làm ADP; Tồn kho bán lẻ; Thu nhập và chi tiêu cá nhân; Chỉ số giá PCE; GDP (Quý 2); Cán cân thương mại hàng hóa sơ bộ; Tồn kho bán buôn; Chỉ số MNI Chicago PMI

• 1.10: Cắt giảm việc làm Challenger; Số đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu; Chỉ số S&P Global PMI sản xuất Mỹ; Chỉ số ISM sản xuất; Chi tiêu xây dựng; Doanh số bán xe

• 2.10: Bảng lương phi nông nghiệp; Đơn đặt hàng nhà máy; Đơn đặt hàng hàng bền lâu

Lịch trình phát biểu của Fed:

28.9: Chủ tịch Fed Richmond Tom Barkin

• 29.9: Chủ tịch Fed Chicago Austan Goolsbee; Chủ tịch Fed New York John Williams

• 30.9: Ông Barkin; Thống đốc Lisa Cook; Ông Goolsbee; Chủ tịch Fed Minneapolis Neel Kashkari

• 1.10: Ông Barkin; Chủ tịch Fed Boston Susan Collins; Chủ tịch Fed Kansas City Jeff Schmid; Bà Cook; Ông Williams; Chủ tịch Fed Dallas Lorie Logan