Lợi suất các kỳ hạn trái phiếu dài nhất của Mỹ đã tăng lên mức cao nhất trong hơn hai thập kỷ, đánh dấu cột mốc mới nhất trong đà bán tháo toàn cầu do nỗi lo lạm phát và mối lo ngại về gánh nặng nợ công của chính phủ gây ra.

Đợt tăng giá mới của giá dầu vào thứ Năm đã đẩy lợi suất Trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn từ 5 đến 30 năm lên các mức đỉnh mới trong nhiều năm qua trong một phiên giao dịch đầy biến động tại Mỹ, trong đó lợi suất kỳ hạn 30 năm tăng gần 10 điểm cơ bản lên 5,47%, mức cao nhất kể từ năm 2004. Lợi suất kỳ hạn 10 năm cũng tăng 10 điểm cơ bản lên 5,21%, mức cao nhất kể từ năm 2007.

“Đây là dư chấn của một vụ nổ,” Bryce Doty, nhà quản lý quỹ trái phiếu tại Sit Investment Associates, nhận định. “Mọi người đang cố gắng bới tìm trong đống đổ nát để tìm kiếm manh mối liệu đây là một phản ứng thái quá hay là sự khởi đầu của một đợt tăng lợi suất khác?”

Đà tăng của giá dầu và các chỉ số lạm phát trong sáu tháng qua buộc cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phải tăng lãi suất vào tuần trước lần đầu tiên kể từ năm 2023, đồng thời kỳ vọng về các đợt tăng lãi suất bổ sung trong năm tới cũng gia tăng. Các hợp đồng hoán đổi hiện phản ánh đầy đủ ba đợt tăng 0,25 điểm phần trăm trong vòng một năm tới từ Fed, cùng với hoạt động phòng ngừa rủi ro đáng kể cho đợt tăng thứ tư.

Giá dầu, động lực chi phối lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kể từ khi Mỹ tấn công Iran vào cuối tháng 2 gây ra cú sốc nguồn cung tại Trung Đông, tăng tới 5% vào thứ Năm sau khi Iran đe dọa mở rộng chiến tranh.

Trên thị trường trái phiếu Kho bạc, lợi suất kỳ hạn hai năm đã tăng hơn 150 điểm cơ bản kể từ khi cuộc chiến Mỹ - Iran bắt đầu, trong khi lợi suất kỳ hạn 30 năm tăng hơn 80 điểm cơ bản.

Chi phí vay nợ gia tăng đang là mối đe dọa đối với phe đa số nắm quyền của đảng Cộng hòa tại Quốc hội trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, khi sự bất mãn về lãi suất thế chấp cao ngất ngưởng và chi phí sinh hoạt ngày càng tăng. Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi lãi suất của Mỹ nên ở mức “1%, hoặc thấp hơn” và bác bỏ điều mà ông gọi là sự “thù địch” của hội đồng Thống đốc Fed đối với quyết định tăng lãi suất.

Lợi suất tiếp tục tăng làm suy yếu các nỗ lực của Bộ Tài chính nhằm hạ chi phí vay dài hạn: Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent mở rộng chương trình mua lại trái phiếu của chính phủ vào giữa tháng 8 nhằm giảm bớt áp lực.

Vào thứ Năm, cơ quan này đã chấp thuận mua 4,08 tỉ USD trong số mục tiêu tối đa 6 tỉ USD ở đợt phát hành cho các chứng khoán kỳ hạn 20 đến 30 năm. Lợi suất đã tăng lên, phản ánh sự thất vọng với kết quả này. Bộ Tài chính cũng đã mua lại ít hơn mức kỳ vọng trong đợt mua lại mở rộng đầu tiên vào ngày 10 tháng 9.

“Điều khiến thị trường ngạc nhiên là họ đã không mua hết con số 6 tỉ USD sau khi đợt bán tháo diễn ra mạnh mẽ như vậy trong vài ngày qua,” Brij Khurana, nhà quản lý danh mục đầu tư tại Wellington Management, cho biết. “Tôi từng nghĩ mục đích của việc mua lại là để xử lý biến động giá mạnh hoặc tình trạng thiếu thanh khoản, và bạn có thể lập luận rằng ngày hôm qua chính là thời điểm như vậy.”

Đối với Khurana, điều này dẫn đến câu hỏi: “Nếu họ không mua lại số lượng tối đa sau những điều kiện này, thì khi nào họ mới làm vậy?”

Lợi suất kỳ hạn 5 năm của Mỹ đã vượt mốc 5% lần đầu tiên kể từ năm 2007 vào thứ Tư, ngày tồi tệ nhất của thị trường trong nhiều tháng tính theo mức giảm 0,73% của chỉ số Bloomberg Treasury, trong khi lợi suất kỳ hạn 10 năm có mức tăng mạnh nhất kể từ cú sốc thuế quan ngày Giải phóng vào tháng 4 năm 2025.

Đà bán tháo toàn cầu

Đà bán tháo đã lan sang các thị trường trái phiếu lớn khác trên toàn cầu, với lợi suất tại châu Âu hầu hết cũng tăng, và lợi suất nợ chính phủ của Nhật Bản chạm các mức từng ghi nhận lần cuối vào năm 1996 khi thị trường mở cửa trở lại sau kỳ nghỉ kéo dài ba ngày.

Lợi suất trung bình của nợ chính phủ trên toàn thế giới hiện đứng ở mức sát nút 4%, mức cao nhất kể từ năm 2007, theo chỉ số Global Aggregate Treasuries của Bloomberg. Đây là lời nhắc nhở khác về sự kết thúc của kỷ nguyên lợi suất thấp khi các thị trường phải chống đỡ với tác động lạm phát từ cuộc chiến ở Iran, một nền kinh tế Mỹ kiên cường và một lượng lớn trái phiếu được phát hành từ các chính phủ cũng như các công ty công nghệ.

“Rất hiếm khi bạn thấy một sự biến động như thế này ở thị trường trái phiếu,” Dave Aspell, đồng giám đốc đầu tư tại Mount Lucas Management LP, người đang thực hiện vị thế bán khống đối với trái phiếu kỳ hạn 10 năm ở Anh, Đức, Canada, Nhật Bản và Mỹ, nhận định. “Fed đã tăng lãi suất trở lại, lạm phát rõ ràng không đạt mục tiêu. Nền kinh tế vẫn ổn định và có một lượng lớn chi tiêu từ chính phủ.”

Các chuyên gia chiến lược tại JPMorgan Chase và KKR nhận thấy vẫn còn dư địa để lợi suất của Mỹ tăng hơn nữa khi lạm phát do năng lượng, các khoản vay nợ lớn của chính phủ và rủi ro thắt chặt tiền tệ bổ sung từ ngân hàng trung ương tiếp tục lan rộng.

Trong khi đó, phiên đấu giá tín phiếu kỳ hạn 7 năm trị giá 44 tỉ USD vào thứ Năm được phát hành ở mức 5,085%, mức cao nhất kỷ lục kể từ khi kỳ hạn này được đưa trở lại vào năm 2009, thu hút cầu thấp hơn kỳ vọng.

Biến động gia tăng đang làm tăng thêm sự u ám, khiến các nhà đầu tư do dự hơn trong việc tham gia ngay cả khi lợi suất cao hơn giúp trái phiếu trở nên hấp dẫn hơn. Chỉ số ICE BofA MOVE, thước đo mức độ biến động của thị trường trái phiếu Mỹ, đã tăng vào thứ Tư lên mức cao nhất kể từ tháng 3.

“Hầu hết các tài sản thu nhập cố định sẽ thích lợi suất cao hơn, nhưng muốn chúng ổn định ở mức đó,” Hans Mikkelsen, chuyên gia chiến lược tại TD Securities, cho biết. Các nhà đầu tư “đang sợ phải bắt một con dao đang rơi,” ông nói.