Vào ngày 29.4, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) thông báo lấy ý kiến rộng rãi về dự thảo Thông tư quy định về các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

Dự thảo Thông tư của NHNN đang đề xuất thay đổi cách xác định chỉ số thanh khoản của hệ thống ngân hàng, khi chuyển từ tỉ lệ dư nợ cho vay trên huy động (LDR) theo Thông tư 22/2019/TT-NHNN sang tỷ lệ dư nợ cấp tín dụng so với huy động vốn (CDR).

NHNN cho biết, việc thay thế tỷ lệ LDR bằng tỷ lệ CDR để đảm bảo "phản ánh đúng bản chất" của tỷ lệ này, đảm bảo tính hiệu quả trong quản lý.

Dự thảo vẫn quy định mức trần áp dụng 85% như Thông tư hiện hành.

Thay đổi này không chỉ là điều chỉnh tên gọi, mà đi kèm với việc thay đổi phạm vi tính toán ở cả dư nợ (tử số) và tiền huy động (mẫu số) của công thức. 

Dự thảo ghi rõ, nằm ở tử số, điểm khác biệt lớn nhất là việc thay thế “dư nợ cho vay” (L) bằng “tổng dư nợ cấp tín dụng” (C).

Loại bỏ tiền gửi liên ngân hàng

Điểm thay đổi đáng chú ý nằm ở mẫu số, dự thảo thay đổi khái niệm từ “tổng tiền gửi” sang “huy động vốn”, với một số điều chỉnh về phạm vi. Trong dự thảo mới, tiền gửi của tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài khác, hay còn được gọi là tiền gửi thị trường 2, bị loại trừ khỏi huy động vốn. 

So với Thông tư 22 hiện hành, tổng tiền gửi vẫn bao gồm tiền gửi của tổ chức trong và ngoài nước, kể cả tiền gửi của các tổ chức tín dụng khác, cùng với tiền gửi của cá nhân và các khoản huy động qua giấy tờ có giá như kỳ phiếu, tín phiếu, chứng chỉ tiền gửi và trái phiếu.

Bên cạnh đó, phần huy động vốn bổ sung lại tiền gửi của Kho bạc Nhà nước, vốn đã bị loại bỏ kể từ năm 2026.  Dự thảo mới chỉ loại trừ hoàn toàn tiền gửi không kỳ hạn, trong khi tiền gửi có kỳ hạn chỉ bị loại trừ 80%. 20% còn lại vẫn được tính vào huy động vốn. Ngoài ra, dự thảo bổ sung một thành phần mới vào mẫu số là nguồn vốn ủy thác cấp tín dụng mà ngân hàng chịu rủi ro, mở rộng phạm vi so với cách tính trước đây.

Các thành phần khác của huy động vốn như tiền gửi của tổ chức (sau khi loại trừ tiền gửi liên ngân hàng), tiền gửi của cá nhân (không bao gồm tiền ký quỹ và vốn chuyên dùng), cũng như nguồn vốn huy động từ phát hành giấy tờ có giá, tiếp tục được duy trì. Tuy nhiên, cách xác định chi tiết hơn và có sự điều chỉnh về phạm vi đối với một số khoản mục cụ thể.

Bổ sung dư nợ đầu tư trái phiếu doanh nghiệp

Theo quy định của Thông tư hiện hành, tử số của LDR bao gồm dư nợ cho vay khách hàng và khoản ủy thác cho tổ chức tín dụng. Trong khi đó, dự thảo mới mở rộng phạm vi, bổ sung vào tử số là dư nợ đầu tư trái phiếu doanh nghiệp, các khoản ủy thác cấp tín dụng và các khoản cấp tín dụng khác mà ngân hàng chịu rủi ro.

Như vậy, tử số theo cách tính mới bao trùm nhiều hình thức cấp vốn hơn so với trước đây, khi không giới hạn ở hoạt động cho vay trực tiếp.

Sự thay đổi này khiến tổng dư nợ cấp tín dụng trở thành một chỉ tiêu rộng hơn, phản ánh nhiều cấu phần tài sản có rủi ro tín dụng trong bảng cân đối của ngân hàng. Các khoản đầu tư trái phiếu doanh nghiệp, vốn không được tính đầy đủ trong LDR, nay được đưa vào cùng với cho vay trong một chỉ tiêu thống nhất. Ngoài ra, các khoản ủy thác mà ngân hàng chịu rủi ro cũng được cộng vào tử số, làm tăng quy mô tổng thể của chỉ tiêu này so với cách tính trước.

Việc điều chỉnh đồng thời cả tử số và mẫu số cho thấy công thức tính tỷ lệ mới có sự thay đổi về cấu trúc so với trước, khi mở rộng phạm vi tính toán ở tử số và thu hẹp hoặc điều chỉnh có chọn lọc ở mẫu số.

Bổ sung các tỷ lệ theo Basel III

Ngoài tỉ lệ dư nợ cấp tín dụng so với huy động vốn, dự thảo thay đổi về cách xác định các tỷ lệ an toàn, dự thảo còn bổ sung một nhóm chỉ tiêu mới theo chuẩn Basel III, bao gồm tỷ lệ đòn bẩy (LEV - leverage ratio) tại Điều 8 dự thảo, tỷ lệ khả năng chi trả (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR), đây là những chỉ tiêu chưa được quy định trong pháp luật hiện hành.

Với LEV, Ngân hàng Nhà nước cho biết Ủy ban Basel đã xây dựng tỷ lệ đòn bẩy LEV, mà các chỉ tiêu của tỷ lệ này không dựa trên rủi ro và được áp dụng song song với khuôn khổ tỷ lệ an toàn vốn dựa trên rủi ro theo Basel III, nhằm hạn chế sự tích tụ vay nợ quá mức trong hệ thống ngân hàng.

“Đây là một công cụ bổ sung cho các yêu cầu về vốn dựa trên rủi ro, đảm bảo an toàn cho ngân hàng. Trường hợp các yêu cầu về vốn dựa trên rủi ro bị sai lệch hoặc không đủ, tỷ lệ đòn bẩy đóng vai trò là lớp bảo vệ thứ hai cho các ngân hàng," Ngân hàng Nhà nước nêu rõ.

Hiện một số quốc gia trên thế giới đang áp dụng tỷ lệ LEV tại Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB), Malaysia, Singapore, Hong Kong, Đài Loan, Mỹ.

Liên quan đến hai tỷ lệ LCR và NSFR, Điều 14 của dự thảo quy định cụ thể lộ trình áp dụng. Theo đó, từ ngày 01/01/2028, các ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải thực hiện đầy đủ các quy định về hai tỷ lệ này. Giai đoạn trước đó, các tổ chức tín dụng tiếp tục tuân thủ các quy định hiện hành theo Thông tư 22/2019/TT-NHNN, bao gồm các yêu cầu về khả năng chi trả và giới hạn sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn.

Bên cạnh lộ trình bắt buộc, dự thảo cũng quy định cơ chế áp dụng sớm, kèm theo xác nhận của tổ chức kiểm toán độc lập và ý kiến của cơ quan quản trị nội bộ về việc đã tuân thủ đầy đủ các yêu cầu, không có ý kiến ngoại trừ tại thời điểm gần nhất.