Trên đường băng của sân bay quốc tế Kuala Lumpur, một lô thuốc đang trên đường tới thử nghiệm lâm sàng bắt đầu nóng lên dưới cái nắng buổi chiều ngày càng gay gắt. Đứng trước nguy cơ bị hư hỏng, một thiết bị theo dõi vừa được lắp đặt, có khả năng giám sát nhiệt độ, độ ẩm và vị trí, đã gửi cảnh báo theo thời gian thực cho công ty dược phẩm về mối đe dọa này.

Sự việc diễn ra đầu tháng này là một ví dụ cho thấy công nghệ mới nổi có thể giúp bảo vệ hệ thống thương mại toàn cầu trị giá 35 ngàn tỉ USD, không chỉ trước những biến động địa chính trị hay sai sót của con người mà còn trước tình hình khí hậu ngày càng khó lường.

“Nếu không có cảnh báo về nguy cơ nhiệt độ quá cao đối với sản phẩm thử nghiệm lâm sàng, coi như hàng ngàn USD chi phí vận chuyển và hàng ngàn USD cho thử nghiệm lâm sàng đều đổ sông đổ biển,” Krenar Komoni, nhà sáng lập startup công nghệ Tive, đơn vị phát triển thiết bị theo dõi này, cho biết.

Năm nay, tháng 4 là tháng nóng thứ ba trong lịch sử ghi nhận toàn cầu, ngang với một số năm khác và chỉ đứng sau 2024 cùng 2025. Các đợt nắng nóng vẫn đang tiếp diễn trên phần lớn châu Á. Các nhà dự báo cũng cho rằng với xác suất rất cao, hiện tượng El Niño mạnh đang hình thành ở vùng nhiệt đới Thái Bình Dương có thể kéo theo mức nhiệt kỷ lục.

Những hiện tượng thời tiết cực đoan do biến đổi khí hậu gây ra, gồm nắng nóng, bão, lũ lụt và cháy rừng, đang tạo áp lực ngày càng lớn lên doanh nghiệp toàn cầu. Các công ty vận chuyển dược phẩm, thực phẩm và hàng công nghệ giá trị cao như chip bán dẫn đặc biệt dễ tổn thương trước nhiệt độ, độ ẩm và tình trạng chậm trễ.

Những rủi ro đó đang tạo ra nhu cầu mới cho các chiến lược thích ứng, từ nhà sản xuất cảm biến, công cụ phân tích rủi ro khí hậu cho tới các sản phẩm bảo hiểm dựa trên mô hình thảm họa. Đồng thời, chúng cũng thúc đẩy một nhóm tài sản đầu tư còn nhỏ nhưng đang phát triển nhanh, với mức sinh lời vượt kỳ vọng.

“Trong khoảng 18 đến 24 tháng qua, giới đầu tư đã nhận thức rõ hơn và nhanh hơn về xu hướng này,” Jay Koh, đồng sáng lập Lightsmith, một trong những đơn vị tiên phong trong lĩnh vực đầu tư thích ứng khí hậu trên thị trường tư nhân, cho biết.

Ông mô tả đây là “xu hướng tất yếu” vì dòng vốn cho thích ứng khí hậu ít chịu tác động từ chính sách hay sức ép chính trị, những yếu tố từng ảnh hưởng tới năng lượng tái tạo hoặc xe điện. Những tiến bộ trong ảnh vệ tinh, dữ liệu thời tiết chi tiết hơn, mạng 5G và AI cũng đang thúc đẩy làn sóng startup công nghệ khí hậu mới.

Các doanh nghiệp tư nhân thuộc quỹ Climate Resilience Partners của Lightsmith, hiện quản lý 186 triệu USD tài sản, gồm công ty sử dụng ảnh vệ tinh và AI để giúp các công ty điện lực giảm nguy cơ cháy rừng có tên AiDash. Lightrock, đơn vị được hậu thuẫn bởi LGT Bank, cũng nằm trong nhóm nhà đầu tư vào AiDash có trụ sở tại Palo Alto.

“Chúng tôi đầu tư vào những công ty đã có tăng trưởng thực sự và đạt doanh thu từ 10 triệu đến 100 triệu USD”, Koh nói. Ông cho biết Tive cũng nằm trong danh mục đầu tư của quỹ. Theo Koh, khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và hạ tầng năng lượng tại Mỹ sẽ là nhóm cơ hội tiếp theo trong lĩnh vực thích ứng, bên cạnh công nghệ nông nghiệp tại Brazil và khu vực Mỹ Latinh.

Koh từ chối tiết lộ mức sinh lời cụ thể của quỹ thích ứng khí hậu do các yêu cầu tuân thủ, nhưng cho biết tốc độ tăng trưởng kép hàng năm của nhiều khoản đầu tư trong lĩnh vực này vào khoảng 20%, gấp đôi kỳ vọng ban đầu của ông.

Tive, công ty được định giá hơn 500 triệu USD trong vòng gọi vốn hồi tháng 1, đã ghi nhận doanh thu hàng năm tăng khoảng 50% trong ba năm liên tiếp. Komoni cho biết công ty đặt mục tiêu có lãi vào quý kết thúc tháng 1 năm sau và sẵn sàng niêm yết vào năm 2029.

Dù ít gây tranh cãi về chính trị hơn các chiến lược giảm phát thải, lĩnh vực thích ứng hiện chỉ chiếm khoảng 5% tổng tài chính khí hậu toàn cầu, trong đó phần lớn nguồn vốn đến từ chính phủ và các tổ chức cho vay phát triển. Các khoản đầu tư liên quan đến khí hậu nói chung đã chịu áp lực kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump quay trở lại Nhà Trắng năm ngoái, khi chính quyền của ông cắt giảm hỗ trợ cho hàng loạt dự án môi trường và xã hội.

Theo báo cáo của Net Zero Insights, lĩnh vực thích ứng đã thu hút 5,5 tỉ USD vốn cổ phần từ các quỹ đầu tư mạo hiểm trong năm ngoái, đồng thời tăng gấp đôi tỉ trọng trong tổng tài chính khí hậu kể từ năm 2021. Quỹ đầu tư quốc gia Singapore GIC ước tính năm ngoái rằng doanh thu hàng năm từ các công nghệ thích ứng khí hậu, bao gồm công cụ dự báo thời tiết, đã đạt khoảng 1 ngàn tỉ USD và có thể tăng gấp bốn lần vào giữa thế kỷ này. Các công ty quản lý tài sản truyền thống như Invesco, BNP Paribas Asset Management và Wellington Management cũng mới gia nhập lĩnh vực này trong thời gian gần đây.

“Những doanh nghiệp đầu tư sớm vào khả năng chống chịu sẽ có vị thế tốt hơn để duy trì hoạt động, bảo vệ biên lợi nhuận và tạo ra giá trị dài hạn,” Elodie Laugel, giám đốc đầu tư có trách nhiệm tại Amundi, phát biểu ngày 19.5 bên lề hội nghị Ecosperity Week ở Singapore.

Theo một nghiên cứu năm 2023 đăng trên tạp chí Nature Climate Change, các gián đoạn liên quan tới khí hậu tại cảng biển đang đặt khoảng 81 tỉ USD thương mại toàn cầu vào tình trạng rủi ro mỗi năm. Cảng Thượng Hải, cảng biển nhộn nhịp nhất thế giới, đã chịu thiệt hại gần 400 triệu USD trong giai đoạn 2006 đến 2020 chỉ riêng vì bão nhiệt đới, theo nghiên cứu của Đại học Thanh Hoa và Đại học Tohoku.

Người tiêu dùng cũng chịu ảnh hưởng dây chuyền từ những gián đoạn này. Một nghiên cứu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế công bố hồi tháng 2 cho thấy việc giao hàng chậm 100 giờ có thể khiến lạm phát tiêu dùng tại Mỹ tăng thêm tới 0,5 điểm phần trăm. Trong khi đó, Liên Hợp Quốc ước tính khoảng 13% thực phẩm bị thất thoát từ lúc thu hoạch cho tới khi lên kệ siêu thị.

Ngoài các chậm trễ và thiệt hại do cú sốc khí hậu gây ra, việc tăng khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng còn có thể giúp giảm tác động từ các gián đoạn khác. Việc Eo biển Hormuz bị đóng cửa và đại dịch Covid 19 đều cho thấy nhu cầu cấp thiết về thông tin chính xác hơn trong vận chuyển hàng hóa cũng như tình trạng của sản phẩm.

“Việc kết hợp dữ liệu logistics với dự báo thời tiết, thông tin về bất ổn lao động hoặc biến động chính trị, cùng các công cụ phân tích bảo hiểm có thể tạo ra giá trị rất lớn,” Vishal Agarwal, đối tác cấp cao và đồng lãnh đạo mảng phát triển bền vững châu Á tại McKinsey, cho biết.

“Doanh nghiệp có thể đổi tuyến vận chuyển, điều chỉnh logistics, chuẩn bị lượng hàng tồn kho dự phòng và xác định nơi nào sẽ chịu mức phạt lớn nhất nếu giao hàng chậm. Họ cũng có thể tính toán cần đưa điều khoản gì vào hợp đồng để tự bảo vệ trước những chậm trễ đó,” Agarwal nói.

Parsyl, công ty bảo hiểm hàng hóa có trụ sở tại Denver và cũng được Lightsmith hậu thuẫn, hiện đang phát triển sản phẩm theo dõi gián đoạn tại cảng biển. Công ty này đã sử dụng dữ liệu bên thứ ba cho các mô hình thảm họa và phân tích thời tiết nhằm đánh giá mức độ rủi ro của khách hàng.

“Khi nhìn vào hai lực lượng lớn nhất đang định hình rủi ro hiện đại, tôi thấy đó là khí hậu và chuỗi cung ứng, xét về những gì doanh nghiệp đang phải quản lý,” Ben Hubbard, đồng sáng lập kiêm CEO của Parsyl, cho biết.