Cuộc chiến tại Iran đang đè nặng lên các thị trường mới nổi ở châu Á, đẩy một số đồng tiền và lợi suất trái phiếu tiến gần tới những ngưỡng từng được xem là khó xảy ra.

Khi xung đột kéo dài, nhiều nhà phân tích bắt đầu tính tới các kịch bản bi quan hơn. Trong đó có khả năng đồng rupee của Ấn Độ suy yếu xuống 100 rupee đổi 1 USD, đồng rupiah của Indonesia rơi về 18.000 rupiah đổi 1 USD và đồng peso Philippines mất giá xuống 65 peso đổi 1 USD, trong bối cảnh giá năng lượng leo thang làm gia tăng lạm phát và gây áp lực lên các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu.

Thị trường trái phiếu cũng chịu sự ảnh hưởng rõ rệt. Lợi suất chuẩn tại Ấn Độ có thể quay lại vùng đỉnh từng ghi nhận vào năm 2022, trong khi người đứng đầu hiệp hội thị trường tiền tệ Philippines cho biết lợi suất tại nước này có thể tiến tới mốc 8%, mức cao nhất trong nhiều năm.

Châu Á đang chao đảo sau khi giá dầu thô tăng hơn 40% kể từ lúc chiến sự bùng phát vào cuối tháng 2. Tác động nặng nề nhất hiện tập trung ở Ấn Độ, Indonesia và Philippines, những quốc gia phụ thuộc vào dòng vốn nước ngoài để bù đắp thâm hụt tài khoản vãng lai. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng cao càng làm giảm sức hấp dẫn của tài sản tại các thị trường mới nổi, buộc ngân hàng trung ương nhiều nước phải thắt chặt chính sách ngay cả khi thiệt hại kinh tế từ xung đột ngày càng lớn.

Indonesia đã bắt đầu hành động để bảo vệ đồng rupiah. Hôm thứ Tư, ngân hàng trung ương nước này gây bất ngờ cho thị trường khi nâng lãi suất mạnh hơn dự báo và cam kết tăng cường can thiệp vào thị trường tiền tệ.

“Nếu giá năng lượng tiếp tục tăng, chi phí nhập khẩu leo thang so với giá xuất khẩu sẽ tiếp tục gây áp lực lên các đồng tiền của những nước nhập khẩu ròng dầu mỏ”, Rajeev De Mello, nhà quản lý danh mục vĩ mô toàn cầu tại Gamma Asset Management, nhận định.

Ông cho rằng giá dầu cao cũng có thể gây bất lợi cho trái phiếu do làm gia tăng lạm phát hoặc nới rộng thâm hụt ngân sách ở những nước mà chính phủ phải trợ giá nhiên liệu để giảm bớt cú sốc.

Rupiah, rupee và peso hiện là ba trong số những đồng tiền thị trường mới nổi giảm mạnh nhất, với mức mất giá từ 4,5% đến 6,5% kể từ khi chiến sự nổ ra.

Aberdeen Investments và MetLife Investment Management nằm trong số các tổ chức cho rằng đồng rupee có thể giảm xuống 100 rupee đổi 1 USD. DBS cũng đã nâng biên độ dự báo lên 95-100, thay cho mức 90-95 trước đây.

Khảo sát đồng thuận do Bloomberg tổng hợp cho thấy tỉ giá có thể ở mức 94,75 vào cuối năm. Trong khi đó, hợp đồng kỳ hạn USD/rupee kỳ hạn một năm đã vượt mốc 100 lần đầu tiên vào thứ Tư.

Tại Đông Nam Á, ông De Mello của Gamma cho rằng đồng peso có thể giảm vượt mốc 65 nếu giá dầu tiếp tục leo thang. HSBC hiện dự báo peso sẽ kết thúc năm ở mức 60,8, thay cho dự báo trước đó là 59,8. Ngân hàng này cũng dự báo rupiah sẽ xuống 17.400, thấp hơn so với ước tính cũ là 17.300.

Trong một báo cáo ngày 13.5, chiến lược gia Wee Khoon Chong của BNY Mellon cho biết rupiah có thể giảm xuống 18.000 trong ngắn hạn. Theo dự báo đồng thuận của Bloomberg, peso có thể kết thúc năm ở mức 60,3 còn rupiah ở mức 17.100.

Khi áp lực tại Indonesia ngày càng gia tăng, Tổng thống Prabowo Subianto hôm thứ Tư đã công bố kế hoạch siết chặt kiểm soát của nhà nước đối với xuất khẩu hàng hóa. Ông ước tính nước này thất thoát tới 150 tỉ USD mỗi năm do các “lỗ hổng” như khai báo giá trị xuất khẩu thấp hơn thực tế, tức doanh nghiệp xuất khẩu không công bố đầy đủ giá trị lô hàng.

Đà bán tháo cũng lan sang thị trường trái phiếu nội tệ trong khu vực, vốn từng được giới đầu tư toàn cầu ưa chuộng trước khi chiến tranh bùng phát. Chỉ số Bloomberg theo dõi lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm trung bình của bảy nền kinh tế mới nổi châu Á đã tăng hơn 120 điểm cơ bản kể từ đầu cuộc chiến, lên mức cao nhất kể từ tháng 11.2023.

Tại phiên đấu giá trái phiếu hàng tuần hôm thứ Tư, lợi suất tín phiếu kho bạc kỳ hạn 364 ngày của Ấn Độ ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong khoảng bốn năm.

Triển vọng lãi suất

Nhà đầu tư đang bắt đầu đặt cược rằng Ấn Độ sẽ nối bước Indonesia và Philippines trong việc siết chính sách tiền tệ khi ngân hàng trung ương công bố quyết định lãi suất tiếp theo vào ngày 5.6. Theo Standard Chartered, thị trường hoán đổi lãi suất tại Ấn Độ hiện phản ánh kỳ vọng lãi suất sẽ tăng khoảng 125 điểm cơ bản trong vòng một năm tới.

Tại Philippines, thị trường hoán đổi lãi suất đang phản ánh kỳ vọng tăng khoảng 70 điểm cơ bản chỉ trong ba tháng, khi lo ngại lạm phát gia tăng. Giá tiêu dùng tháng 4 tăng với tốc độ nhanh nhất trong ba năm, củng cố kỳ vọng ngân hàng trung ương sẽ nâng lãi suất thêm 0,5 điểm phần trăm trong cuộc họp tháng 6.

“Chúng ta chắc chắn vẫn chưa thấy điều tồi tệ nhất”, Jonathan Ravelas, giám đốc điều hành tại eManagement for Business and Marketing Services ở Manila, nhận định. Ông cho rằng lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm có thể tăng lên mức hai chữ số nếu xung đột leo thang, đồng thời dự báo đồng peso sẽ giảm xuống vùng 62-63 trong 6 đến 12 tháng tới và xuống 65 trong vòng hai năm.

Một số nhà phân tích cho rằng khu vực hiện có khả năng chống chịu tốt hơn trước các cú sốc so với thời kỳ khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997. Theo Nomura, các nền kinh tế hiện nay sở hữu dự trữ ngoại hối lớn hơn và mức nợ ngắn hạn bằng USD thấp hơn đáng kể.

“Dù đây là giai đoạn rất khó khăn, chúng tôi tin rằng phần lớn các nền kinh tế châu Á vẫn có thể vượt qua”, Sonal Varma, kinh tế trưởng phụ trách châu Á ngoài Nhật Bản của Nomura, cho biết.

Dù vậy, các quỹ đầu tư toàn cầu vẫn đang rút vốn khỏi khu vực. Kể từ khi chiến tranh bùng phát, hơn 500 triệu USD đã rời khỏi thị trường trái phiếu nội tệ Indonesia, trong khi Ấn Độ chứng kiến dòng vốn rút ra lên tới 1,2 tỉ USD, càng làm áp lực lên tỉ giá và lợi suất thêm nặng nề.

— Với sự hỗ trợ của Ditas B Lopez và Malavika Kaur Makol