Bất kỳ việc “vũ khí hóa” nào đối với tài sản Mỹ do châu Âu nắm giữ sẽ là một bước leo thang nghiêm trọng, biến một cuộc chiến thương mại âm ỉ thành xung đột tài chính tác động trực tiếp tới thị trường vốn.

Khi châu Âu cân nhắc cách tốt nhất để đáp trả những đe dọa mới nhất của Tổng thống Mỹ Donald Trump liên quan đến chủ quyền Greenland, có một biện pháp trả đũa cực đoan đang làm dấy lên tranh luận trong giới đầu tư.

Các quốc gia châu Âu đang nắm giữ hàng ngàn tỉ USD trái phiếu và cổ phiếu Mỹ, trong đó một phần nằm trong các quỹ khu vực công. Điều này làm dấy lên suy đoán rằng họ có thể bán các tài sản này để đáp trả cuộc chiến thuế quan mới của Trump, qua đó có thể đẩy chi phí vay lên cao và kéo giá cổ phiếu xuống, trong bối cảnh Mỹ phụ thuộc vào nguồn vốn nước ngoài.

Nhưng nói thì dễ hơn làm. Phần lớn các tài sản này nằm trong tay các quỹ tư nhân ngoài tầm kiểm soát của chính phủ, và trong mọi trường hợp, một động thái như vậy nhiều khả năng cũng gây thiệt hại cho chính các nhà đầu tư châu Âu. Vì thế, đa số chiến lược gia cho rằng khả năng các nhà hoạch định chính sách đi xa đến mức đó là rất thấp, xét đến việc họ nhìn chung vẫn ngần ngại đối đầu với Trump kể từ khi ông trở lại nắm quyền một năm trước.

Việc chiến lược gia tiền tệ toàn cầu của Deutsche Bank công khai nói về “vũ khí hóa dòng vốn” cho thấy kịch bản trả đũa này đang trở thành một rủi ro đuôi đối với thị trường, khi các chính sách bành trướng của Trump đang vẽ lại bức tranh địa chính trị. Theo dữ liệu của Bộ Tài chính Mỹ, tài sản Mỹ do các nhà đầu tư trong Liên minh châu Âu nắm giữ lên tới hơn 10 ngàn tỉ USD, chưa kể phần ở Anh và Na Uy.

“Thâm hụt đầu tư quốc tế ròng của Mỹ là rất lớn và là một mối đe dọa tiềm tàng đối với đồng USD, nhưng chỉ khi các chủ sở hữu nước ngoài sẵn sàng chấp nhận thiệt hại tài chính,” Kit Juckes, chiến lược gia tiền tệ trưởng của Societe Generale, nói.

“Có thể các nhà đầu tư khu vực công châu Âu sẽ ngừng tích lũy hoặc bắt đầu bán tài sản Mỹ, nhưng tình hình có lẽ phải leo thang thêm đáng kể trước khi họ chấp nhận làm tổn hại hiệu quả đầu tư vì mục đích chính trị,” ông nói hôm thứ Hai.

Căng thẳng leo thang đang gây sức ép lên hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ, cổ phiếu châu Âu và đồng USD trong ngày thứ Hai, trong khi vàng, đồng franc Thụy Sĩ và đồng euro trở thành những tài sản hưởng lợi chính. Đây là phiên bản nhẹ hơn của phản ứng thị trường sau các đợt áp thuế của Trump hồi tháng Tư năm ngoái, cho thấy giao dịch “bán nước Mỹ” có thể đang quay trở lại.

Phản ứng cụ thể nhất từ phía EU cho đến nay là đề xuất tạm dừng phê chuẩn thỏa thuận thương mại dự kiến ký vào tháng Bảy với Mỹ. Các lãnh đạo cũng đang thảo luận khả năng áp thuế đối với 93 tỉ euro, tương đương 108 tỉ USD, hàng hóa Mỹ, trong đó bộ trưởng tài chính Đức kêu gọi châu Âu chuẩn bị biện pháp trả đũa thương mại mạnh nhất.

Bất kỳ việc “vũ khí hóa” nào đối với tài sản Mỹ do châu Âu nắm giữ sẽ là một bước leo thang nghiêm trọng. Trên thực tế, điều này sẽ mở rộng một cuộc chiến thương mại âm ỉ, vốn phần lớn bị giới đầu tư bỏ qua năm ngoái, thành một cuộc xung đột tài chính tác động trực tiếp tới thị trường vốn.

“Với tất cả sức mạnh quân sự và kinh tế của mình, Mỹ có một điểm yếu then chốt: họ phụ thuộc vào người khác để chi trả các khoản thâm hụt đối ngoại lớn,” George Saravelos, giám đốc toàn cầu bộ phận nghiên cứu tiền tệ của Deutsche Bank, nói. “Trong một môi trường mà sự ổn định địa kinh tế của liên minh phương Tây đang bị xáo trộn ở mức sống còn, không rõ vì sao người châu Âu vẫn sẵn sàng tiếp tục đóng vai trò này.”

Dù một phần tài sản Mỹ nằm trong tay các tổ chức khu vực công, lớn nhất là quỹ đầu tư quốc gia 2,1 ngàn tỉ USD của Na Uy, phần lớn vẫn do vô số nhà đầu tư tư nhân nắm giữ. Một tỷ lệ đáng kể trong số chứng khoán Mỹ có trụ sở tại châu Âu cuối cùng cũng thuộc sở hữu của các nhà đầu tư ngoài khu vực này.

Hơn nữa, những nhà đầu tư lo ngại rủi ro nắm giữ quá nhiều tài sản Mỹ do các chính sách của Trump có thể đã cắt giảm vị thế của họ sau khi các mức thuế “Ngày Giải phóng” năm ngoái làm bùng lên làn sóng “bán nước Mỹ”. Trong khi đồng USD vẫn chịu ảnh hưởng từ làn sóng đó, trái phiếu Kho bạc Mỹ lại có năm tốt nhất kể từ năm 2020 và chứng khoán Mỹ tiếp tục lập kỷ lục mới.

“Dù phần còn lại của thế giới vẫn nắm giữ một lượng rất lớn cổ phiếu và trái phiếu Mỹ, có thể cho rằng đã có sự tái cân bằng các vị thế bằng USD Mỹ, điều này sẽ giúp thị trường tránh được một đợt chao đảo nữa,” Jane Foley, trưởng bộ phận chiến lược tiền tệ của Rabobank, nói.

Hiện vẫn chưa rõ liệu các quan chức châu Âu có thậm chí xem xét khả năng thúc đẩy nhà đầu tư trong khu vực tái phân bổ vốn ra khỏi Mỹ hay không. Các nhà nghiên cứu của ING do Carsten Brzeski dẫn đầu lưu ý rằng dù châu Âu có đòn bẩy lý thuyết nhờ lượng tài sản Mỹ đang nắm giữ, họ có thể cần tiếp cận mềm mỏng hơn.

“EU gần như không có cách nào buộc các nhà đầu tư tư nhân châu Âu bán tài sản bằng USD Mỹ,” Brzeski nói. “Họ chỉ có thể cố gắng khuyến khích đầu tư vào tài sản bằng euro.”

—Có sự hỗ trợ của Tom Fevrier