Theo MSB, các đối tượng lừa đảo đang lợi dụng AI để giả danh người thân, bạn bè hoặc mạo danh cơ quan chức năng nhằm tạo dựng lòng tin. Thông qua các cuộc gọi video, tin nhắn thoại hoặc clip được dựng bằng công nghệ deepfake, kẻ gian khiến nạn nhân tin rằng đang trao đổi với người thật, từ đó yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin cá nhân quan trọng.

Một trong những thủ đoạn phổ biến là giả mạo cán bộ công an, viện kiểm sát qua cuộc gọi video deepfake. Đối tượng tự xưng đang điều tra vụ án liên quan đến nạn nhân, cung cấp hình ảnh, giấy tờ giả được tạo bằng AI để tăng tính thuyết phục. Sau đó, chúng yêu cầu chuyển tiền để “xác minh tài khoản” hoặc đề nghị cài đặt ứng dụng chứa mã độc nhằm kiểm soát thiết bị, đánh cắp dữ liệu ngân hàng.

Ngoài ra, hình thức mạo danh người thân vay tiền khẩn cấp cũng gia tăng. Kẻ gian chiếm quyền truy cập tài khoản mạng xã hội, gửi video hoặc tin nhắn giọng nói giả yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản có tên gần giống người quen. Trong nhiều trường hợp, nạn nhân không kịp xác minh nên đã chuyển tiền và bị chiếm đoạt.

Các chiêu trò lừa đảo đầu tư tài chính kết hợp tình cảm cũng có dấu hiệu lan rộng. Đối tượng tạo hồ sơ cá nhân bằng hình ảnh do AI dựng lên, xây dựng mối quan hệ trong thời gian dài rồi dẫn dụ tham gia các nền tảng đầu tư tiền ảo, tài chính giả mạo. Nhiều video deepfake giả mạo người nổi tiếng được lan truyền trên Facebook, TikTok, YouTube nhằm kêu gọi đầu tư, trong đó có việc lợi dụng hình ảnh các doanh nhân quen thuộc để tạo niềm tin.

Kịch bản chung là yêu cầu người dùng mở tài khoản trên website chỉ định và giao dịch thử bằng tiền thật. Ở giai đoạn đầu, nạn nhân thường được trả cả vốn lẫn lãi để tạo lòng tin. Khi số tiền nạp tăng lên, tài khoản bị khóa và toàn bộ liên lạc bị cắt đứt.

Trước đó, Ngân hàng GPBank cũng cảnh báo nhiều hình thức lừa đảo dịp cao điểm như bán vé máy bay, tour du lịch giá rẻ yêu cầu đặt cọc; giả mạo chương trình tặng quà; mạo danh nhân viên ngân hàng yêu cầu cung cấp mã OTP hoặc giả danh shipper thu phí giao hàng.

Trước thực trạng này, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã công bố dự thảo Thông tư quy định về an toàn, quản lý rủi ro khi triển khai AI trong ngành ngân hàng. Các tổ chức tín dụng phải hoàn thành đánh giá rủi ro, kiểm tra an toàn thông tin và xây dựng phương án vận hành trước khi đưa hệ thống AI vào sử dụng chính thức.

Các ngân hàng khuyến cáo khách hàng tuyệt đối không chia sẻ mật khẩu, mã OTP, mã PIN; không nhấp vào đường link lạ; không cài đặt ứng dụng ngoài kho chính thống. Cơ quan công an không yêu cầu chuyển tiền qua điện thoại hay mạng xã hội. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, người dân cần liên hệ ngay ngân hàng hoặc cơ quan chức năng để được hỗ trợ kịp thời, tránh nguy cơ mất tiền trong tài khoản.