Các nhà sản xuất ô tô Volkswagen, Toyota, Audi và Nissan đang thay đổi chiến lược tại Trung Quốc khi ngày càng phụ thuộc vào công nghệ nội địa để bảo vệ doanh số tại thị trường xe lớn nhất toàn cầu. Trong bối cảnh các thương hiệu bản địa vươn lên mạnh mẽ, nhiều tập đoàn quốc tế buộc phải tận dụng chính năng lực đổi mới của Trung Quốc để duy trì hiện diện.

Sau hai năm liên tiếp mất thị phần, các hãng như Volkswagen và Toyota đang đẩy mạnh mô hình “tại Trung Quốc, cho Trung Quốc”, tức phát triển sản phẩm riêng cho người tiêu dùng địa phương thay vì đưa nguyên mẫu từ châu Âu hay Nhật Bản sang bán như trước.

Volkswagen là ví dụ điển hình. Từng là thế lực thống trị tại Trung Quốc, hãng xe Đức nay bị Geely và BYD vượt lên ở nhiều phân khúc. Để giành lại vị thế, Volkswagen đặt mục tiêu tung ra 13 mẫu xe plug in hybrid và xe điện mới tại Trung Quốc ngay trong năm nay.

Audi và Nissan cũng đi theo hướng tương tự. Hai hãng đang mở rộng hợp tác với các đối tác nội địa như SAIC và Dongfeng để phát triển dòng xe mới, rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường và tăng khả năng cạnh tranh về công nghệ.

Ông Martin Sander, giám đốc bán hàng của Volkswagen, nói với tờ Financial Times rằng quy mô hiện diện của hãng tại Trung Quốc quá lớn để có thể rút lui. Theo ông, nhiều giải pháp mà doanh nghiệp áp dụng tại châu Âu từ lâu đã mất lợi thế cạnh tranh khi đặt vào bối cảnh thị trường Trung Quốc.

Nhận định này phản ánh thay đổi lớn của ngành ô tô toàn cầu. Trong nhiều thập kỷ, các hãng phương Tây và Nhật Bản dẫn dắt thị trường bằng kỹ thuật động cơ, chất lượng lắp ráp và thương hiệu. Hiện nay, lợi thế đó suy giảm nhanh khi xe điện, phần mềm và trải nghiệm số trở thành yếu tố quyết định.

Theo dữ liệu thị trường, thị phần của các hãng xe nước ngoài tại Trung Quốc đã giảm một nửa, từ 64% năm 2020 xuống còn 32% trong năm nay. Sự sụt giảm cho thấy tốc độ trỗi dậy mạnh mẽ của các thương hiệu nội địa, đặc biệt ở mảng xe điện và hybrid.

Giới phân tích cho rằng khoảng cách hiện tại giữa hãng xe ngoại và doanh nghiệp Trung Quốc không còn nằm chủ yếu ở phần cứng như động cơ, khung gầm hay dây chuyền sản xuất. Điểm khác biệt lớn nhất đã chuyển sang phần mềm.

Ông Chris Liu, nhà phân tích tại Omdia, nhận xét Trung Quốc đang sở hữu lực lượng kỹ sư phần mềm có quy mô rất lớn cùng tốc độ cải tiến nhanh, điều mà nhiều quốc gia khó sao chép trong thời gian ngắn.

Đó là lý do các tập đoàn ô tô quốc tế tăng đầu tư nghiên cứu và phát triển tại Trung Quốc. Ngoài mục tiêu bán xe, họ còn muốn tiếp cận nguồn nhân lực kỹ thuật, hệ sinh thái pin, công nghệ lái thông minh và chuỗi cung ứng có tốc độ triển khai cao.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất không chỉ là hiện diện tại Trung Quốc, mà là thích nghi với “tốc độ Trung Quốc”. Nhiều hãng xe toàn cầu vốn quen chu kỳ phát triển sản phẩm kéo dài nhiều năm, trong khi các đối thủ Trung Quốc có thể cập nhật mẫu xe, phần mềm và tính năng mới chỉ trong vài tháng.

Nếu chậm thích nghi, các hãng lâu đời có nguy cơ tiếp tục mất khách ngay tại thị trường từng mang lại lợi nhuận lớn nhất của họ. Ngược lại, nếu tận dụng được công nghệ nội địa và chuyển đổi mô hình vận hành, Trung Quốc có thể trở thành trung tâm đổi mới mới của chính các tập đoàn phương Tây.

Cuộc cạnh tranh tại đây vì thế mang ý nghĩa vượt xa doanh số. Trung Quốc đang buộc ngành ô tô toàn cầu viết lại công thức thành công trong kỷ nguyên xe điện và xe thông minh.