Ngày xưa, làm fan của giải đua Công thức Một (F1) giống như bạn đang nắm giữ một bí mật, ít nhất là nếu bạn đang sống ở Mỹ.

Sự thật là theo dõi môn thể thao này không hề dễ dàng. Các chặng đua thường diễn ra ở nước ngoài và phát sóng vào những khung giờ rất bất tiện với người Mỹ. Quy định thì phức tạp và khó hiểu. Đa số người Mỹ không “cảm” được những tay đua đội mũ bảo hiểm, toát ra vẻ sang trọng kiểu châu Âu.

Thêm vào đó, các chặng đua đôi khi cũng khá nhàm chán. Dù xe đạt tốc độ 370 km/h và công suất 1.000 mã lực, đường đua quanh co hạn chế cơ hội lạng lách vượt nhau. Nếu bạn là người mới, tiếng bình luận viên la hét nghe không khác gì tiếng Pháp. Và đôi khi, đúng là tiếng Pháp thật.

F1 ra đời ở Anh năm 1950, và sau nhiều lần thử nghiệm thất bại tại Mỹ trong các thập niên sau, chặng Grand Prix hiện đại đầu tiên của Mỹ mới diễn ra ở Austin năm 2012. Lúc đó, thuyết phục biên tập viên rằng độc giả sẽ quan tâm đến môn thể thao này là vô cùng khó khăn. Đến nỗi, chúng tôi buộc phải che giấu bài viết về đua xe dưới dạng bài viết về thời trang nam.

Ngày nay, mọi thứ hoàn toàn khác. Hơn 1,3 triệu người Mỹ theo dõi mỗi chặng đua, tăng 135% so với 2018. Năm 2026, các hợp đồng tài trợ từ Walt Disney và Oracle dự kiến vượt 3 tỉ USD, theo công ty nghiên cứu thị trường Ampere Analysis.

Cuối tuần đua xe giờ trở thành các hội nghị kiểu Davos, nơi các “ông lớn” tài chính, công nghệ và ngân hàng gặp nhau. Beyoncé gây bão trên mạng xã hội khi sải bước trên đường đua tại Grand Prix Las Vegas hồi tháng 11 năm ngoái.Bộ phim F1 với Brad Pitt, do Apple Original Films sản xuất với hệ thống camera chuyên biệt để quay cảnh đường đua, thu hút lượng lớn khán giả mùa Hè năm ngoái và nhận bốn đề cử Oscar.

Tháng 10 vừa qua, Apple thông báo hợp tác phát sóng F1 trong năm năm bắt đầu từ 2026, thay cho ESPN. Thỏa thuận này giúp F1 mở rộng sang các nền tảng kỹ thuật số mới. Ngoài việc phát trên Apple TV, tập đoàn công nghệ này sẽ quảng bá môn thể thao trên News, Maps, Music, Sports và Fitness. Năm chặng đua F1 sẽ chiếu tại rạp IMAX ở Mỹ trong năm nay.

“Tay đua dưới chiếc mũ bảo hiểm giờ đã trở thành một phần của văn hóa F1,” Vincenzo Landino, sáng lập Substack về F1 tên Business of Speed, nhận xét.

Tất cả những điều này là nhờ tầm nhìn của chủ sở hữu, người đã mở ra thế giới số và mạng xã hội, một series tài liệu hấp dẫn, cùng ngân sách marketing khổng lồ để phát triển ba chặng F1 diễn ra hàng năm ở Mỹ. Đây là nền tảng của niềm đam mê hiện nay. Nếu các thế hệ trước yêu tốc độ và âm thanh của F1, fan hiện nay lại yêu sự kết nối với các tay đua.

“Bạn thấy chính trị, tính cách, kịch tính và áp lực,” Natasha Lee-Craig, người dẫn podcast F1 Milkshake tại Toronto, nói. “Tôi yêu quý họ vì tôi cảm thấy họ như có thể bị sa thải ngay lập tức nếu không đạt được kết quả.”

Năm nay, mức độ cạnh tranh đã tăng vọt. Audi, Cadillac và Ford gia nhập F1 để thử lửa với Mercedes và McLaren. Các quan chức đã thay đổi xe và luật, hứa hẹn kết quả khó đoán. Một số nhà phân tích cảnh báo giá vé cao hơn sẽ làm người hâm mộ e ngại, nhưng tôi không cho là vậy. Giá tăng có nghĩa là nhu cầu cũng tăng.

Mức vé trung bình cho ba ngày mùa này là 536 USD, tăng 6,4% so với 2025, nhà xuất bản hướng dẫn các chặng đua hàng năm GPDestinations. Với sự phức tạp mới lạ trên đường đua và các màn trình diễn ngoài đường đua, đây dự kiến sẽ là mùa giải hấp dẫn nhất từ trước đến nay.

F1 luôn rất có tiềm năng phát triển ở Mỹ. Tôi từng dự các chặng ở châu Âu (Monaco), Mỹ (Austin, Las Vegas, Miami) và Trung Đông (Jeddah, Ả Rập Xê Út). Tiếng động cơ gầm rú, màu sắc rực rỡ của xe và khán giả xinh đẹp lôi cuốn, tất cả đều thu hút tôi. Đó là chưa kể đến những chai rượu Champagne phun trào trên bục chiến thắng.

“Môn thể thao này cần một cách tiếp cận mới để thu hút fan,” Justin Bell, tay đua và bình luận viên dẫn podcast Drive to Wynn, nhận xét. Ở châu Âu, môn đua chỉ cần mang tính kỹ thuật và có xuất xứ địa phương là đủ. Ở Mỹ, F1 phải tạo cảm giác gần gũi như bóng chày. Những ngày đầu, mọi thứ khá vụng về: Marketing ít ỏi và các chặng đua diễn ra ở những địa điểm ngẫu nhiên, chẳng hạn như bãi đỗ Caesars Palace ở Vegas.

Quan trọng nhất, fan Mỹ không kết nối được với các tay đua dù Mario Andretti từng giành chức vô địch thế giới 1978 với Lotus. “Khán giả Mỹ cần nhiều hơn,” Bell nói. “Họ muốn biết câu chuyện đằng sau môn thể thao này.”

F1 bắt đầu tạo động lực ở Mỹ với chặng Austin 2012. Chặng này mang đến âm nhạc, lễ hội lớn ở trung tâm thành phố, đường đua được xây dựng riêng và các tiện nghi đủ để chứng minh cho ta thấy rằng người Mỹ cũng có thể yêu thích môn thể thao này.

Rồi đến năm 2017, công ty Liberty Media do John Malone sáng lập, mua lại F1 từ ông trùm người Anh Bernie Ecclestone. Đây là bước ngoặt giúp môn thể thao này có thể tiếp cận tệp khán giả người Mỹ rộng hơn.

Ecclestone nổi tiếng với quyền kiểm soát chặt chẽ. Ông từng gửi thư yêu cầu Lewis Hamilton ngừng đăng các clip lái xe của mình trên Instagram. Nhưng F1 cần hiện đại hóa, và Liberty Media đã nới lỏng các hợp đồng truyền hình để cho phép đăng tải video trên YouTube, đưa streaming và fantasy sports vào, đồng thời cấp phép dữ liệu cho hoạt động cá cược.

“Liberty mở ra nhiều cánh cửa và kênh liên lạc để phát triển khán giả, tập trung chủ yếu vào thị trường Mỹ,” Werner Brell, giám đốc điều hành Motorsport Network, nói. “F1 trở nên dễ tiếp cận, gần gũi và cởi mở hơn trước rất nhiều.”

Năm 2019, Formula 1: Drive to Survive bùng nổ. Series tài liệu của Netflix đạt đỉnh điểm trong những ngày đầu dịch, lôi cuốn khán giả bằng những lời cãi vã gay gắt giữa Toto Wolff và Christian Horner. Series cũng khai thác đời sống cá nhân của những tay đua bóng bẩy và đôi khi nhỏ nhen. Mọi người hâm mộ F1 mà tôi đã có dịp trò chuyện cùng, những người bắt đầu tìm đến F1 sau 2020, đều thừa nhận series này đã thắp lên ngọn lửa đam mê trong họ.

Những khán giả nữ trẻ cũng góp phần vào sự tăng trưởng gần đây. Theo khảo sát của F1 và Motorsport Network, ba phần tư fan mới là nữ. Môn thể thao này đã hợp tác với các thương hiệu hướng tới nữ như Hello Kitty và Charlotte Tilbury, nhưng chính các fan nữ sẽ nói rằng các tay đua mới là điểm thu hút họ. (Hiện không có tay đua nữ nào ở cấp độ này.)

“Drive to Survive làm tôi cảm thấy hứng thú. Tôi trở nên cực kỳ quan tâm đến Daniel Ricciardo,” Lee‑Craig nói. “Tôi nghĩ: ‘Trời ơi, tôi yêu anh ấy. Tôi muốn anh ấy thắng.’ Anh ấy bộc lộ cảm xúc rất rõ ràng.”

Các fanpage mọc lên ở khắp nơi. Chúng chuyên theo dõi tay đua, mối quan hệ tình cảm và cả chó cưng của họ. “Giờ chúng ta không còn có thể nói rằng Mỹ chỉ mới bắt đầu quan tâm đến F1 nữa,” Naomi Schiff, tay đua kiêm nhà phân tích, nhận định. “Mỹ đã đầu tư rất nhiều vào F1.”

Các đội mới cũng tăng mức độ cạnh tranh. Cadillac (dùng động cơ Ferrari) gia nhập như đội thứ 11. Ford cung cấp động cơ cho Oracle Red Bull Racing hiện tại. Audi tham gia sau khi mua lại Sauber Group. Cadillac và Ford rất giỏi thu hút fan mới, chủ yếu vì giải đua F1 thiếu một đội đua Mỹ thành công. TGR Haas, do chủ sở hữu Mỹ Gene Haas thành lập năm 2014, chưa bao giờ kết thúc mùa giải cao hơn vị trí thứ năm.

Không ai kỳ vọng Cadillac sẽ thống trị. Để thắng một chặng đua cần nhiều năm luyện tập, tích lũy dữ liệu và chi phí. Nhưng thương hiệu này đang tập trung mạnh vào mảng marketing. Họ ra mắt thiết kế xe tại Super Bowl năm nay và chiêu mộ các tay đua được yêu thích là Valtteri Bottas và Sergio Pérez. “Nếu tôi là Cadillac và có hai chàng trai cực kỳ dễ mến và giỏi tạo nội dung, tôi sẽ tận dụng tối đa điều đó,” Landino nói.

Mùa giải này áp dụng quy tắc mới nhằm phá vỡ những kết quả quá dễ đoán. Nhất là khi Mercedes, Red Bull và McLaren đã thắng mọi chức vô địch kể từ năm 2010. Động cơ hybrid V-6 1,6 lít mới chạy bằng nhiên liệu bền vững, chia đều năng lượng giữa đốt trong và điện. Điều này phù hợp với thông điệp chính thức rằng F1 đang trở nên thân thiện với môi trường.

Ngoài ra, vẫn còn nhiều bất định thú vị về đội nào sẽ chiếm ưu thế. Trong các buổi thử nghiệm trước mùa, nhiều đội gặp vấn đề với độ tin cậy của động cơ và khả năng xử lý. Một số đội khiếu nại rằng Mercedes và Red Bull đã lợi dụng lỗ hổng trong quy định động cơ để trục lợi, nhưng cả hai đội đều khẳng định động cơ của họ hợp pháp.

Các tay đua cũng phàn nàn. Họ nói tiêu chuẩn mới quá phức tạp, và xe được thiết kế cho hiệu suất thay vì tốc độ. “Với vai trò là một tay đua, tôi thích được rồ hết ga, và hiện tại tôi không thể làm như vậy,” Max Verstappen, người bốn lần vô địch thế giới cho Red Bull, nói với báo chí sau các vòng thử ở Bahrain hồi tháng 2.

Tất nhiên là không ai thích xe chậm. Nhưng fan hâm mộ yêu thích sự kịch tính, và chậm không có nghĩa là nó không kịch tính. Lời khuyên của tôi? Hãy thắt dây an toàn. Chúng ta đang bước vào một bước ngoặt hoàn toàn mới, và kỷ nguyên mới của F1 chỉ mới bắt đầu.