Động thái này được xem là bước đi mang tính tái cấu trúc chiến lược nhằm gia tăng mức độ kiểm soát của Vingroup đối với các lĩnh vực cốt lõi trong hệ sinh thái tăng trưởng mới, đồng thời đặt ra nhiều vấn đề liên quan đến quản trị doanh nghiệp và giao dịch bên liên quan.

Theo nghị quyết, Vingroup được trao quyền, nhưng không bắt buộc, nhận chuyển nhượng 29,99% cổ phần ưu đãi tại GSM VN Holding, 30% vốn góp tại Smart & Green Trans Limited (SGT), 16,01% cổ phần ưu đãi tại VinEnergo Holding và 16% vốn góp tại G-Energo Limited. Các doanh nghiệp này đều hoạt động trong hai lĩnh vực được xem là chiến lược dài hạn của hệ sinh thái Vingroup là vận tải xanh và năng lượng sạch.

Điểm đáng chú ý là giá chuyển nhượng được xác định theo giá vốn góp ban đầu thay vì giá thị trường. Đồng thời, VIC chưa phát sinh nghĩa vụ thanh toán ngay tại thời điểm hiện tại. Tập đoàn được toàn quyền quyết định thời điểm thực hiện giao dịch tùy thuộc vào chiến lược vốn và khả năng cân đối dòng tiền.

Theo kế hoạch, nếu thực hiện, các giao dịch phải hoàn tất trong vòng tối đa 36 tháng kể từ ngày ký hợp đồng và trước thời điểm niêm yết của SGT hoặc G-Energo.

Đây không phải lần đầu tiên ông Phạm Nhật Vượng thực hiện các giao dịch chuyển giao tài sản hoặc cổ phần giữa cá nhân và hệ sinh thái doanh nghiệp thuộc Vingroup. Trong năm 2025, Chủ tịch Vingroup từng sử dụng lượng lớn cổ phiếu VIC để góp vốn vào các pháp nhân như VinEnergo, VinSpeed, GSM hay Hưng Long (VMI), với tổng giá trị lên tới hàng chục ngàn tỉ đồng. Các giao dịch này giúp mở rộng quy mô các công ty chiến lược mà không tạo áp lực lớn lên dòng tiền hợp nhất của tập đoàn.

Trên thế giới, mô hình này khá phổ biến tại các tập đoàn do nhà sáng lập hoặc gia đình kiểm soát, điển hình như các chaebol của Hàn Quốc hay conglomerate Nhật Bản. Nhà sáng lập thường sử dụng tài sản cá nhân hoặc cổ phần để tái cấu trúc sở hữu, hỗ trợ các công ty con tăng trưởng và chuẩn bị cho quá trình IPO hoặc spin-off trong tương lai.

Ở góc độ tài chính và quản trị, nghị quyết mới của Vingroup được đánh giá là một công cụ tái cấu trúc nội bộ có tính linh hoạt cao. Thông qua cơ chế “quyền được nhận chuyển nhượng” thay vì “nghĩa vụ phải mua”, VIC có thể chủ động lựa chọn thời điểm tham gia sâu hơn vào các mảng tăng trưởng mới mà chưa cần huy động thêm vốn hoặc phát hành cổ phiếu ngay lập tức.

Đồng thời, việc chuyển một phần sở hữu từ cá nhân Chủ tịch sang công ty niêm yết giúp tăng mức độ kiểm soát gián tiếp của Vingroup đối với các lĩnh vực chiến lược như xe điện, vận tải xanh và năng lượng tái tạo. Theo quy định pháp luật Việt Nam, các giao dịch liên quan đến bên có liên quan tại doanh nghiệp niêm yết phải được Hội đồng Quản trị phê duyệt và công bố thông tin đầy đủ nhằm đảm bảo tính minh bạch với cổ đông và thị trường.

Giới phân tích cho rằng thương vụ mang lại nhiều lợi ích dài hạn cho Vingroup nếu được triển khai hiệu quả và minh bạch. Trước hết, VIC có cơ hội gia tăng sở hữu tại các lĩnh vực tăng trưởng cao với mức chi phí thấp hơn giá thị trường tiềm năng trong tương lai. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh xe điện, hạ tầng xanh và năng lượng sạch đang trở thành trụ cột chiến lược của tập đoàn.

Bên cạnh đó, việc nhà sáng lập tiếp tục đưa tài sản cá nhân vào hệ sinh thái cũng được xem là tín hiệu củng cố niềm tin đối với chiến lược dài hạn của doanh nghiệp, đồng thời giúp tối ưu cấu trúc vốn và hạn chế áp lực bán cổ phiếu ra thị trường.

Tuy nhiên, việc gia tăng sở hữu chéo giữa các pháp nhân trong hệ sinh thái có thể khiến cấu trúc tập đoàn trở nên phức tạp hơn, làm tăng yêu cầu về minh bạch tài chính và giám sát độc lập. Từ kinh nghiệm nhiều tập đoàn sở hữu phức tạp trên thế giới, các giao dịch RPT quy mô lớn tại tập đoàn gia đình thường bị thị trường áp dụng “chiết khấu quản trị” nếu nhà đầu tư lo ngại về mức độ bảo vệ cổ đông thiểu số.

Vì vậy, chất lượng công bố thông tin, vai trò của kiểm toán độc lập và cơ chế giám sát từ cơ quan quản lý sẽ là yếu tố quyết định mức độ tích cực hay rủi ro của thương vụ này đối với cổ đông VIC.

Trong bối cảnh Vingroup đang đẩy mạnh chuyển dịch sang các lĩnh vực công nghệ, công nghiệp và năng lượng, các bước đi tái cấu trúc sở hữu được xem là cần thiết để chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng mới. Tuy nhiên, cùng với tham vọng mở rộng hệ sinh thái, bài toán quản trị minh bạch và cân bằng lợi ích cổ đông sẽ ngày càng trở thành yếu tố then chốt đối với định giá dài hạn của tập đoàn trên thị trường vốn.