Văn bản do ngân hàng Nhà nước ký ngày 22.6 đặt phần tín dụng của 18 dự án của Vingroup, Sun Group và Masterise không bị tính vào mức tăng trưởng tín dụng được giao hằng năm của ngân hàng cho vay, qua đó giảm áp lực lựa chọn giữa cho vay dự án lớn và duy trì dư địa cho các phân khúc khách hàng khác. Quyết định được ngân hàng Nhà nước dựa theo kiến nghị của tập đoàn Vingroup, công ty cổ phần tập đoàn Mặt Trời (Sun Group) và công ty cổ phần Hạ tầng Hàng không Masterise.

Trước tình trạng "thiếu tiền" của hệ thống, đặc biệt là dòng tiền dài hạn, cơ chế trong quyết định vừa ban hành được xem là việc khuyến khích các ngân hàng thương mại có khả năng cung ứng vốn, cũng như đảm bảo được các tỉ lệ an toàn hệ thống.

18 dự án với tổng vốn huy động hơn 752.000 tỉ đồng

Ba trang phụ lục trong sáu trang văn bản liệt kê 18 dự án và hạng mục có tổng vốn huy động 752.138 tỉ đồng, tập trung mạnh trong giai đoạn 2026-2028. Riêng năm 2026, nhu cầu vốn huy động là 210.047 tỉ đồng; năm 2027 là 244.188 tỉ đồng; và năm 2028 là 187.018 tỉ đồng. Như vậy, ba năm đầu chiếm khoảng 85% tổng nhu cầu vốn huy động của toàn danh mục, phản ánh áp lực giải ngân lớn trong thời gian ngắn nếu các dự án được triển khai theo tiến độ đề xuất.

Nhóm dự án phục vụ hội nghị APEC, với thời điểm diễn ra hội nghị vào năm 2027, có nhu cầu vốn huy động 169.724 tỉ đồng, gồm trung tâm tổ chức hội nghị APEC, dự án mở rộng cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ, Khu đô thị hỗn hợp du lịch sinh thái Núi Ông Quán và tuyến tàu điện đô thị đoạn 1.

Nhóm dự án thực hiện theo hình thức PPP có nhu cầu vốn huy động 162.302 tỉ đồng. Danh mục này gồm khu liên hợp Thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc và hai dự án đường kết nối sân bay Gia Bình với thủ đô Hà Nội qua địa bàn Hà Nội và Bắc Ninh.

Nhóm đường sắt tốc độ cao cần huy động 212.330 tỉ đồng, gồm tuyến Bến Thành - Cần Giờ và tuyến Hà Nội - Quảng Ninh. Đây là nhóm có nhu cầu vốn lớn nhất trong danh mục, nếu tách riêng theo cụm dự án.

Ngoài ra, các dự án tại cảng hàng không quốc tế Gia Bình cần huy động 207.782 tỉ đồng, bao gồm dự án cảng hàng không, đài kiểm soát không lưu ATC, đường kết nối sân bay, khu tái định cư, các công trình hoàn trả hạ tầng và các dự án đối ứng BT.

Dù mở cơ chế loại trừ khỏi room tín dụng, ngân hàng Nhà nước vẫn đặt trách nhiệm thẩm định lên từng ngân hàng cho vay. Các tổ chức tín dụng phải yêu cầu doanh nghiệp quản lý chặt chẽ tổng nhu cầu vốn của từng dự án trước khi cấp tín dụng.

Tổng dư nợ cấp cho chủ đầu tư, nhà thầu, nhà cung cấp dịch vụ, hàng hóa và các bên tham gia dự án không được vượt quá tổng nhu cầu vốn tín dụng đã báo cáo cho từng dự án. Văn bản của cơ quan quản lý chính sách tiền tệ ghi rõ, doanh nghiệp cũng phải cam kết sử dụng vốn đúng mục đích và cung cấp đầy đủ thông tin để ngân hàng xác định đúng phần dư nợ được loại trừ khi tính tăng trưởng tín dụng. Điều kiện này nhằm ngăn việc cơ chế đặc biệt bị mở rộng sang các khoản vay ngoài phạm vi dự án, nhất là khi danh mục có sự pha trộn giữa hạ tầng giao thông, sân bay, đường sắt, khu đô thị và các hạng mục đối ứng.

Chuỗi hành động nới lỏng

Công văn ngày 31.12.2025 của ngân hàng nhà nước đặt tốc độ tăng trưởng tín dụng đối với lĩnh vực bất động sản trong năm 2026 của từng tổ chức tín dụng không được vượt quá tốc độ tăng trưởng tín dụng chung của chính ngân hàng đó so với cuối năm 2025. Mục đích của công văn này là đưa ra công thức quản trị rủi ro định lượng, buộc các ngân hàng thương mại phải cân đối chất lượng tài sản thay vì tập trung thả nổi hoặc bơm vốn quá đà vào mảng kinh doanh/đầu cơ bất động sản rủi ro cao ngay từ đầu năm. Điều này đồng nghĩa, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống năm 2025 là 19% thì trong năm 2026, tăng trưởng tín dụng của lĩnh vực bất động sản sẽ không được phép vượt quá 19%. 

Tuy nhiên, trong những tháng gần đây, ngân hàng Nhà nước có nhiều điều chỉnh theo hướng "cởi trói" hệ thống ngân hàng thương mại, trong đó có cơ chế loại trừ room tín dụng cho 18 dự án.

Về tỉ lệ nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn, cơ quan quản lý yêu cầu các ngân hàng căn cứ Thông tư 25/2026/TT-NHNN, văn bản vừa sửa đổi, bổ sung Thông tư 22/2019/TT-NHNN về các giới hạn, tỉ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động ngân hàng.

Theo quy định mới, tỉ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn tăng lên 40%, áp dụng từ ngày 1.7.

Bên cạnh đó, ngân hàng Nhà nước cũng cho phép các ngân hàng tính 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn khi tính LDR hoặc một tỉ lệ khác do thống đốc ngân hàng Nhà nước quyết định trong từng thời kỳ.

Trước đó, ngân hàng Nhà nước cũng cho phép 25 ngân hàng thương mại loại trừ các khoản vay phục vụ nhà ở xã hội, khu công nghiệp và khu chế xuất khỏi giới hạn tăng trưởng tín dụng bất động sản năm 2026.

Giao trách nhiệm cho ngân hàng thương mại

Cơ chế loại trừ room tín dụng đối với 18 dự án giúp giảm nút thắt vốn cho các dự án hạ tầng quy mô lớn, song việc cấp dư nợ là quyết định của từng ngân hàng.

Văn bản của ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh ngân hàng thương mại “tự chịu trách nhiệm về quyết định của mình” trên cơ sở thẩm định tính khả thi, hiệu quả dự án, phương án kinh doanh, khả năng trả nợ của khách hàng và khả năng cân đối vốn của chính ngân hàng.