Sau tám tháng nhập siêu liên tục, cán cân thương mại hàng hóa của Việt Nam đã có tháng thứ hai liên tiếp thặng dư. Tháng 9 là tháng đầu tiên xuất siêu của năm, ở mức 1,27 tỉ USD. Sang tháng 10, con số này vọt lên 7,31 tỉ USD, gấp khoảng 5,8 lần và là mức cao nhất của một tháng từ đầu năm. 

Thặng dư tháng 10 tăng mạnh nhờ điện tử 

Thặng dư thương mại tháng 10 chủ yếu được đóng góp từ mức thu hẹp thâm hụt thương mại của nhóm điện tử - máy tính - linh kiện, mặt hàng dẫn đầu về giá trị xuất khẩu. 

Xuất khẩu nhóm này đạt 25,68 tỉ USD, tăng 13,8% và cao nhất từ đầu năm. Nhập khẩu giảm 3,2% còn 26,28 tỉ USD. Thâm hụt của mặt hàng này trong tháng 10 chỉ còn 0,6 tỉ USD, giảm khoảng 4 tỉ USD so với tháng trước đó.

Riêng mặt hàng điện tử đã đóng góp khoảng 3,12 tỉ USD trong mức tăng 5,19 tỉ USD của hoạt động xuất khẩu. Phần thu hẹp thâm hụt của nhóm này đóng góp ⅔ vào mức cải thiện thâm hụt của cán cân thương mại tổng thể. Nếu loại trừ nhóm này, các mặt hàng còn lại xuất siêu khoảng 7,9 tỉ USD. 

Ngoài điện tử, các nhóm có giá trị xuất khẩu lớn nhất cho kết quả trái chiều. Máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác đạt 8,22 tỉ USD, tăng 7,1% so với tháng 9, trong khi điện thoại và linh kiện đạt 5,84 tỉ USD, giảm 5,4%. 

Dệt may và giày dép đi ngang về giá trị xuất khẩu, trong khi đồ gỗ tăng 13,2% so với tháng trước. Riêng thuỷ sản bứt phá khi đã cán mốc 10 tỉ USD chỉ sau 10 tháng. Ngoài máy tính - điện tử và linh kiện, các mặt hàng điện thoại và máy móc cũng ghi nhận xuất siêu lớn, đóng góp vào thặng dư của thương mại chung. 

Ở chiều nhập khẩu, hai nhóm nhập khẩu  lớn nhất vẫn là điện tử và máy móc thiết bị phụ tùng. Nhập khẩu dầu thô tăng hơn gấp đôi so với tháng 9 lên 1,35 tỉ USD, mức tăng lớn nhất trong các mặt hàng, trong khi xuất khẩu gần như bằng 0. 

Hai tháng xuất siêu, nhưng luỹ kế vẫn nhập siêu

Diễn biến của hoạt động xuất và nhập khẩu tháng 10 đi ngược nhau. Xuất khẩu đạt 64,67 tỉ USD - mức cao nhất của một tháng trong năm nay. Giá trị xuất khẩu tăng 8,7% so với tháng 9. 

Nhập khẩu giảm 1,5% so với tháng trước xuống 57,36 tỉ USD sau khi tháng 9 ghi nhận mức cao nhất theo tháng trong năm nay. Xuất khẩu tăng trong khi nhập khẩu giảm so với tháng trước đưa thặng dư thương mại từ hơn 1 tỉ USD trong tháng 9 lên 7,3 tỉ USD trong tháng 10. 

Luỹ kế mười tháng, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 1.010 tỉ USD, tăng 32% so với cùng kỳ, vượt tổng giá trị xuất khẩu của cả năm trước và là lần đầu tiên xuất nhập khẩu hàng hoá vượt mốc 1.000 tỉ USD.

Đây là mức cao nhất mà hoạt động thương mại Việt Nam từng ghi nhận. Vài ngày trước đó, thủ tướng Lê Minh Hưng đã nêu ra mục tiêu đưa kim ngạch xuất nhập khẩu năm nay của Việt Nam vượt 1.100 tỉ USD. 

Tính chung 10 tháng, Việt Nam vẫn nhập siêu 12,07 tỉ USD, trái ngược mức xuất siêu 19,49 tỉ USD cùng kỳ năm trước. Nhập khẩu tăng 37,4%, nhanh hơn mức tăng 27,5% của xuất khẩu.

Khu vực kinh tế trong nước nhập siêu cả 10 tháng, dao động trong khoảng 2,3 đến 4,9 tỉ USD mỗi tháng (thâm hụt nặng nhất vào tháng 4 với 4,92 tỉ USD) và vẫn nhập siêu 3,51 tỉ USD trong tháng 10, nên không đóng góp vào cú đổi chiều của cán cân. 

Ngược lại, khu vực FDI xuất siêu hầu hết các tháng (trừ tháng 5 và tháng 7 nhập siêu nhẹ) và bứt tốc mạnh ở quý IV: xuất siêu 4,86 tỉ USD trong tháng 9, rồi vọt lên 10,81 tỉ USD trong tháng 10, đủ để bù phần nhập siêu của khối trong nước và đưa cán cân chung sang thặng dư 7,31 tỉ USD.

Để cả năm ghi nhận xuất siêu, hai tháng cuối năm cần xuất siêu bình quân khoảng 6 tỉ USD mỗi tháng, đây là con số nằm trong tầm tay nếu Việt Nam duy trì được mức xuất siêu tương tự của tháng 10 trong hai tháng cuối năm. 

Xuất khẩu tiếp tục tăng bổ sung nguồn ngoại tệ cho Việt Nam và giảm bớt áp lực tỉ giá. Tỉ giá giao ngay đã giảm liên tục trong những tuần cuối tháng 10. Tỉ giá VND/USD giao ngay ngày 3.11 đang neo ở 25.774, mức thấp nhất kể từ tháng 4 năm ngoái. 

Chỉ số giá đô la Mỹ trong nước tháng 10 giảm 0,26% so với tháng trước và giảm 1,26% so với cùng kỳ, nhờ nguồn cung ngoại tệ tương đối dồi dào và điều hành linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước. Sức ép chủ yếu đến từ bên ngoài, khi chỉ số đô la quốc tế tăng 2,39 điểm lên 101,88 điểm trong bối cảnh thị trường kỳ vọng Fed duy trì chính sách thắt chặt.