Venezuela đang chuẩn bị công bố quy mô nợ công khoảng 240 tỉ USD, cao hơn đáng kể so với các ước tính trước đây, trong bước đi đầu tiên nhằm triển khai chương trình tái cơ cấu nợ chủ quyền được đánh giá là lớn nhất từng được thực hiện trên thế giới.

Theo các nguồn tin am hiểu kế hoạch, chính phủ Venezuela sẽ công bố số liệu cập nhật về nghĩa vụ nợ trong vài tuần tới để làm cơ sở đàm phán với các chủ nợ quốc tế. Mức nợ mới vượt xa các ước tính phổ biến trước đây, vốn dao động từ 150 đến 200 tỉ USD.

Chính quyền lâm thời do bà Delcy Rodríguez đứng đầu đặt mục tiêu đạt được thỏa thuận với các chủ nợ trước cuối năm nay, qua đó tạo điều kiện đưa Venezuela trở lại thị trường tài chính quốc tế sau gần một thập kỷ bị cô lập.

Để chuẩn bị cho tiến trình này, Venezuela đã thuê ngân hàng đầu tư Centerview Partners của Mỹ làm cố vấn tài chính. Đơn vị này đã xây dựng lộ trình tái cơ cấu nợ và dự kiến công bố vào đầu tháng 7.

Song song với kế hoạch xử lý nợ, chính phủ Venezuela cũng sẽ công bố khung kinh tế vĩ mô mới trong tháng này. Theo dự kiến, quy mô nền kinh tế hiện chỉ còn khoảng 100 tỉ USD, giảm mạnh so với mức khoảng 370 tỉ USD năm 2012, thời điểm cuối nhiệm kỳ của cố Tổng thống Hugo Chávez.

Nếu các số liệu trên được xác nhận, tỷ lệ nợ trên GDP của Venezuela sẽ vượt 200%, thuộc nhóm cao nhất thế giới và đặt ra áp lực rất lớn đối với quá trình phục hồi kinh tế.

Phần lớn nghĩa vụ tài chính của Venezuela đến từ trái phiếu chính phủ và trái phiếu của tập đoàn dầu khí quốc doanh PDVSA. Hai nhóm trái phiếu này có tổng giá trị khoảng 60 tỉ USD, chưa bao gồm khoảng 40 tỉ USD tiền lãi quá hạn. Khoản lãi tiếp tục tăng thêm khoảng 5 tỉ USD mỗi năm nếu chưa được xử lý.

Ngoài trái phiếu, Venezuela còn được ước tính nợ từ 30 đến 50 tỉ USD đối với các tập đoàn dầu khí và các chủ nợ thương mại do các hóa đơn chưa thanh toán.

Quốc gia Nam Mỹ này cũng đang đối mặt với hơn 20 tỉ USD nghĩa vụ phát sinh từ các phán quyết trọng tài quốc tế, chủ yếu liên quan đến các vụ quốc hữu hóa tài sản doanh nghiệp nước ngoài trong giai đoạn trước.

Theo các ước tính hiện nay, Venezuela còn nợ Trung Quốc từ 10 đến 20 tỉ USD, nợ Nga khoảng 6 tỉ USD và khoảng 4 tỉ USD đối với các ngân hàng phát triển quốc tế.

Giới đầu tư nhận định bức tranh tài chính được công bố sẽ cho thấy khả năng thanh toán của Venezuela ở mức rất hạn chế, từ đó tạo cơ sở để nước này đề nghị các chủ nợ chấp nhận xóa hoặc cắt giảm đáng kể giá trị các khoản nợ.

Một điểm đáng chú ý là tiến trình tái cơ cấu lần này không có sự điều phối trực tiếp của Quỹ Tiền tệ Quốc tế. IMF Đây là điều hiếm gặp đối với các cuộc tái cơ cấu nợ chủ quyền quy mô lớn.

Một số thành viên phe đối lập và giới phân tích cho rằng việc thiếu vai trò chính thức của IMF có thể khiến Venezuela ở thế bất lợi trong quá trình đàm phán với các chủ nợ quốc tế, đặc biệt khi cần xây dựng một đánh giá độc lập về khả năng trả nợ và triển vọng kinh tế.

Một số nhà đầu tư cũng bày tỏ quan điểm rằng quá trình tái cơ cấu sẽ có tính thuyết phục hơn nếu được IMF điều phối và đi kèm báo cáo kiểm toán đầy đủ về toàn bộ danh mục nợ.

Trong khi đó, các nguồn tin thân cận với kế hoạch cho biết Venezuela vẫn duy trì trao đổi kỹ thuật với IMF và lộ trình tái cơ cấu được xây dựng theo các nguyên tắc mà tổ chức này thường áp dụng. Venezuela cũng đã nối lại quan hệ làm việc với IMF từ tháng 4 sau bảy năm gián đoạn.

Về phía mình, IMF xác nhận cơ quan này duy trì trao đổi thường xuyên với chính quyền Venezuela nhưng không trực tiếp tham gia chương trình tái cơ cấu nợ hiện nay.

Trên thị trường tài chính, trái phiếu Venezuela hiện được giao dịch quanh mức 55 xu cho mỗi USD mệnh giá, tăng đáng kể so với khoảng 33 xu trước khi chính quyền cũ sụp đổ. Tuy nhiên, mức giá này vẫn chưa phản ánh toàn bộ số tiền lãi tích lũy trong nhiều năm quốc gia này ngừng thực hiện nghĩa vụ thanh toán.

Nếu hoàn tất, đây sẽ là cuộc tái cơ cấu nợ chủ quyền lớn nhất từng được ghi nhận, vượt quy mô cuộc tái cơ cấu khoảng 200 tỉ USD của Hy Lạp trong cuộc khủng hoảng nợ công năm 2012. Quy trình lần này được đánh giá phức tạp hơn đáng kể do cơ cấu chủ nợ đa dạng, thời gian vỡ nợ kéo dài và khối lượng nghĩa vụ tài chính tích tụ qua nhiều năm.