Tổng thống Donald Trump đang phác họa thỏa thuận nắm giữ cổ phần của Mỹ trong trữ lượng 65 tỉ thùng dầu của Venezuela như một chiến thắng giúp hạ giá xăng và lấp đầy lại kho dự trữ dầu thô đã cạn kiệt. Tuy nhiên, khả năng kế hoạch này mang lại kết quả nào trong hai mục tiêu trên trong nhiệm kỳ của ông hoặc liệu có đạt được hay không vẫn còn là một dấu hỏi lớn.

Ông Trump đã thúc đẩy một bước đi bùng nổ sau khi tỏ ra thất vọng vì các công ty dầu khí tư nhân, bao gồm ExxonMobil và ConocoPhillips, không hành động đủ nhanh để gia tăng sản lượng tại Venezuela, theo các nguồn tin thân cận với vụ việc. Bằng cách khởi xướng một liên doanh mới do Mỹ trực tiếp kiểm soát, chính quyền của ông đang nỗ lực tiếp thêm niềm tin cho các nhà sản xuất để họ cam kết phát triển 17 mỏ dầu nằm trong thỏa thuận.

Dù vậy, Nhà Trắng vẫn chưa giải thích nguồn vốn đầu tư 100 tỉ USD dự kiến cho thỏa thuận này sẽ lấy từ đâu. Trong khi ông Trump tuyên bố thẳng thắn rằng nguồn tiền sẽ không đến từ người nộp thuế, thì đơn vị vận hành tư nhân hợp tác với Mỹ trong thỏa thuận này, North American Blue Energy Partners, lại không đủ quy mô để tự mình bỏ ra khoản tiền lớn đến vậy.

Tất cả những dấu hỏi đó trỏ về một mối lo ngại sâu sắc hơn: Thỏa thuận này có thể sẽ chịu chung số phận với một số sáng kiến lớn khác của ông Trump bao gồm kế hoạch hòa bình cho Gaza và thỏa thuận ngừng bắn với Iran, các ý tưởng tới nay chưa trở thành hiện thực.

“Điều đó phụ thuộc vào việc ai sẽ ký, liệu họ có thực sự bỏ vốn đầu tư hay không và tất nhiên, chúng ta đang nói đến loại hợp đồng nào?” Francisco Monaldi, giám đốc chính sách năng lượng Mỹ Latin tại đại học Rice ở Houston, nhận định. “Hầu hết trong số này đều không có xác minh trữ lượng đầy đủ.”

Khoảng cách giữa giá trị an ninh chính trị trước mắt của thỏa thuận và tác động thực tế của nó đối với nguồn cung dầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11 đang đến gần, khi chính quyền Trump chịu nhiều áp lực phải hạ giá xăng. Thỏa thuận mang lại cho ông Trump thắng lợi năng lượng mà ông có thể công bố ngay lúc này, mặc dù việc gia tăng sản lượng tại Venezuela sẽ đòi hỏi nhiều năm và nguồn vốn khổng lồ, theo nhận định của Rebecca Bill Chavez, chủ tịch kiêm tổng giám đốc điều hành tổ chức nghiên cứu Inter-American Dialogue.

“Thông điệp chính trị đang đi xa hơn rất nhiều so với những gì Venezuela có thể thực sự cung cấp tại các cây xăng trong ngắn hạn,” bà Chavez nói.

Nhà Trắng chưa phản hồi ngay lập tức trước yêu cầu bình luận. Phó tổng thống JD Vance hôm thứ Hai cho biết sản lượng gia tăng tại Venezuela là một lý do khiến giá dầu thô gần đây không tăng thêm quá nhiều.

“Giá dầu rõ ràng đang cao hơn so với vài tháng trước,” ông Vance phát biểu với các nhà báo tại căn cứ Không quân Liên hợp Andrews ở Maryland. “Nhưng chúng đang ở mức ổn định hơn nhiều, một phần nhờ những gì chúng ta đang chứng kiến diễn ra tại Venezuela.”

Để chắc chắn, Mỹ cũng đang nhận thấy một số nhu cầu đầu tư phát triển các mỏ dầu khác nằm ngoài liên doanh trực tiếp của mình. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright dự kiến sẽ tới Caracas vào cuối tuần này, thời điểm các quan chức hai bên dự kiến sẽ ra mắt hơn 12 thỏa thuận dầu khí, bao gồm các hợp đồng đã ký trước đó và các biên bản ghi nhớ hợp tác có thể được hoàn tất trong chuyến đi, theo nguồn tin thân cận với kế hoạch. Đây là những thỏa thuận tách biệt với khoản cổ phần trực tiếp của Mỹ mà ông Trump công bố tuần trước.

Chuyến thăm của ông Wright nhằm minh chứng rằng dòng vốn đầu tư vào ngành dầu khí đang khát vốn của Venezuela đang tăng tốc trở lại, sau khi làn sóng dự án kỳ vọng không diễn ra như mong đợi kể từ sau khi nhân vật quyền lực Nicolás Maduro bị bắt giữ vào tháng Giêng. Động thái thúc đẩy này xuất phát từ chính trị nội bộ Mỹ nhiều hơn là những biến chuyển tại Venezuela, khi các thành viên trong chính quyền Trump chịu áp lực ngày càng lớn phải đưa ra kết quả cụ thể, theo một nguồn tin thân cận với vụ việc yêu cầu không nêu tên khi thảo luận về các cuộc đàm phán bảo mật.

Gián đoạn đối với nguồn cung qua eo biển Hormuz đã đẩy giá nhiên liệu tại Mỹ tăng cao trước kỳ bầu cử giữa kỳ vào tháng 11. Hàng loạt thỏa thuận mà chính quyền Trump đang theo đuổi nhằm một phần thể hiện tiến triển tại Venezuela, đồng thời mang lại một chiến thắng về cả chính trị lẫn thị trường trong bối cảnh cuộc chiến tại Iran kéo dài, các nguồn tin cho biết.

Chevron, tập đoàn dầu khí lớn duy nhất của Mỹ đang hoạt động tại Venezuela, đang đàm phán để bổ sung hai mỏ dầu nặng vào các hoạt động hiện có của mình tại đây. Trong khi đó, nhà sản xuất dầu khí GeoPark có trụ sở tại Bogota đang lên kế hoạch tiếp quản mỏ Bare thuộc vành đai Dầu khí Orinoco, theo các nguồn tin thân cận với các giao dịch.

Hunt Oil, nhà sản xuất tư nhân có trụ sở tại Dallas, đã ký thỏa thuận phát triển các mỏ Caro và Carisito. Trong một phát biểu được phát sóng trên truyền hình nhà nước Venezuela, Quyền tổng thống Delcy Rodríguez cũng đã xướng tên Chevron, Repsol, Eni SpA, Shell và BP là các công ty dự kiến sẽ tham gia vào các thỏa thuận dầu khí bổ sung.

Bà Rodriguez muốn nâng sản lượng vượt mức 1,5 triệu thùng dầu mỗi ngày, cao hơn khoảng 30% so với mức hiện tại. Dù đạt được, con số này vẫn chưa bằng một nửa so với mức gần 3,5 triệu thùng mỗi ngày mà quốc gia này từng sản xuất vào cuối những năm 1990, trước khi ông Chavez quốc hữu hóa ngành công nghiệp này. Các thách thức phía trước vẫn còn vô cùng lớn.

Nhiều mỏ trong số 17 mỏ dầu mà Mỹ đang thúc đẩy phát triển lại có hạ tầng chưa phát triển và nguồn điện chập chờn. Việc khắc phục có thể tiêu tốn hàng tỉ USD, với các công đoạn sửa chữa kéo dài vượt quá nhiệm kỳ kết thúc vào tháng 1 năm 2029 của ông Trump.

Các bất ổn về mặt pháp lý và chính trị cũng là rào cản đáng ngại. Hiện chưa rõ liệu người kế nhiệm ông Trump tại Nhà Trắng có tiếp tục duy trì chiến lược của ông tại Venezuela hay không. Và tại Caracas, cũng không có gì đảm bảo rằng nhà lãnh đạo tiếp theo sau bà Rodríguez sẽ tiếp tục hợp tác với Mỹ.

Vì lẽ đó, các công ty dầu khí, đặc biệt là các tập đoàn lớn, đang bước đi một cách thận trọng.

“Chúng tôi ghi nhận hứng thú hạn chế từ các tập đoàn năng lượng lớn của Mỹ trong việc giải ngân vốn vào Venezuela theo quy mô hoặc tốc độ mà chính quyền Mỹ hướng tới,” Vincent Piazza và Justin Teresi nhận định. “Các khiếu nại đền bù tồn đọng chưa được giải quyết cùng tâm lý lo ngại sâu sắc từ giới đầu tư sẽ tiếp tục kìm hãm các cam kết vốn trong ngắn hạn từ các doanh nghiệp Mỹ.”

Mặc dù vậy, một danh mục dự án rõ ràng có thể giúp thuyết phục thị trường rằng nguồn cung dầu thô từ Venezuela cuối cùng rồi sẽ gia tăng, qua đó hỗ trợ nỗ lực của chính quyền trong việc trấn an thị trường về nguồn cung tương lai.

— Với sự hỗ trợ đưa tin từ Kevin Crowley và Skylar Woodhouse