Thông thường, vàng là nơi trú ẩn an toàn khi căng thẳng toàn cầu kéo dài. Nhưng sau đợt tăng theo đà thị trường lên mức kỉ lục hơn 5.500 USD/ounce hồi đầu năm, giá vàng hiện giao dịch dưới 4.000 USD/ounce. Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), lợi suất trái phiếu tăng vọt và kỳ vọng tăng lãi suất đã gây sức ép mạnh lên vàng, khiến giá giảm hơn 8% từ đầu năm 2026.

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ vào thứ Ba (giờ Mỹ) mở ra khả năng trọng tâm thị trường quay trở lại với những lo ngại về lạm phát và thâm hụt ngân sách. Bối cảnh đó có thể khôi phục vị thế của vàng như một lựa chọn an toàn khi các tài sản khác đều có vẻ rủi ro.

Vàng hướng tới năm giảm mạnh nhất trong hơn một thập kỷ

Nếu lấy nhiệm kỳ đầu tiên của tổng thống Donald Trump làm tiền lệ, khi bầu cử giữa nhiệm kỳ dẫn đến việc hai đảng chia nhau kiểm soát hai viện Quốc hội, hoạt động lập pháp sẽ gần như đình trệ. Khi đó, sẽ có rất ít biện pháp được thực hiện để xử lý khoản thâm hụt ngân sách khoảng 2.000 tỉ USD của Mỹ, làm dấy lên lo ngại về chính sách tiền tệ.

“Lịch sử không lặp lại nguyên xi, nhưng thường có những nét tương đồng,” Matt Miskin, đồng giám đốc chiến lược đầu tư tại Manulife John Hancock Investments, nói khi nhắc đến đợt tăng giá vàng năm 2019. “Nếu năm 2027 có diễn biến giống năm 2019, đà suy yếu hiện tại của vàng hoàn toàn có thể đảo chiều.”

Lợi suất thực cao hơn và USD mạnh trở lại đã gây áp lực lên vàng, tài sản không sinh lãi. Trong khi đó, làn sóng AI và sức chống chịu của nền kinh tế thu hút sự chú ý cùng dòng vốn của nhà đầu tư sang các tài sản rủi ro hơn. Nếu sau bầu cử, những động lực này suy yếu, còn các lo ngại chưa được giải quyết về nợ công, thâm hụt ngân sách Mỹ, lạm phát và tăng trưởng chậm lại trở về tâm điểm, nhà đầu tư có thể có thêm lý do quay lại với vàng.

Các cuộc thăm dò cho thấy đảng Dân chủ có lợi thế giành quyền kiểm soát Hạ viện, trong khi khả năng giành đa số tại Thượng viện còn khó đoán định hơn. Ngay cả khi đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội, tổng thống vẫn có quyền phủ quyết. Điều đó đồng nghĩa chi tiêu sẽ bị hạn chế, tạo áp lực giảm lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ và gỡ bỏ một trong những trở ngại lớn nhất đối với vàng.

Ông Trump đã đe dọa sử dụng quyền này khi nói với New York Post rằng ông có thể phải trở thành “Ngài Phủ quyết” nếu đảng Dân chủ giành đa số trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào thứ Ba, theo đoạn video được Fox News phát sóng hôm Chủ nhật.

“Bế tắc chính trị nhiều khả năng sẽ làm giảm nguy cơ chính sách tài khóa tiếp tục đẩy lợi suất thực lên cao,” Miskin nhận định. Ông dự báo cán cân quyền lực sẽ dịch chuyển nhẹ về phía đảng Dân chủ, còn chính sách ít thay đổi. Điều đó sẽ là “một diễn biến rất tích cực đối với vàng.”

Một phần cơ sở để đầu tư vào vàng còn nằm ở quan điểm rằng khi gánh nặng nợ của Mỹ tăng lên, nhà đầu tư sẽ tìm đến kim loại quý này để phòng ngừa rủi ro USD suy yếu.

Quốc hội khóa tới sẽ tiếp quản một nền tài khóa khó khăn, bất kể đảng nào nắm quyền, theo Anthony Saglimbene, trưởng bộ phận chiến lược thị trường tại Ameriprise. Bế tắc chính trị có nguy cơ cản trở không chỉ chi tiêu, mà cả những biện pháp cắt giảm ngân sách hoặc tăng thu vốn khó thực hiện về mặt chính trị nhưng cần thiết để cải thiện đáng kể tình hình tài chính chính phủ.

Đây là thế giằng co khác thường với nhà đầu tư vàng: Khi lo ngại về tài khóa đẩy lợi suất lên cao, vàng chịu bất lợi vì các tài sản sinh lãi trở nên hấp dẫn hơn. Nhưng lợi suất tăng cũng là thêm dấu hiệu cho thấy sức ép tài khóa đang lớn dần, khiến vàng một lần nữa trở nên hấp dẫn như một kênh lưu giữ giá trị thay thế.

Saglimbene dự báo những nhà đầu tư lo ngại về tình hình tài khóa Mỹ sẽ tìm nơi trú ẩn ngoài trái phiếu chính phủ và chuyển sang vàng. Theo ông, lợi suất tăng mạnh do lo ngại về thâm hụt và nợ công có thể trở thành động lực hỗ trợ giá vàng.

Hiện tại, giá dầu tăng đang làm gia tăng lo ngại lạm phát và kỳ vọng chính sách tiền tệ thắt chặt hơn, gây sức ép lên vàng ngay cả khi rủi ro địa chính trị gia tăng. Điều đó thúc đẩy nhà đầu tư nắm giữ trái phiếu chính phủ có lợi suất cao hơn.

Đây là một đặc điểm nổi bật của thị trường năm nay: Ngay cả giữa bất ổn địa chính trị và lo ngại về tình hình tài chính Mỹ, vàng vẫn không thể hiện nhất quán vai trò trú ẩn như nhà đầu tư kỳ vọng.

Dù vậy, đà giảm giá đang bắt đầu thu hút một số người mua. Doug Daly, nhà quản lý danh mục tại CoreCommodity Management, cho biết các vị thế đón đầu bầu cử trong danh mục của ông tập trung nhiều hơn vào năng lượng và cuộc chiến Trung Đông. Tuy nhiên, ông đang lạc quan hơn về vàng sau khi giá xuống dưới 4.000 USD/ounce.

Miskin của Manulife cho biết các chiến lược đầu tư do ông phụ trách cũng đã mua bổ sung từng phần quanh mức 4.000 USD/ounce, đưa phân bổ vàng về mức trung tính đến cao hơn một chút so với tỉ trọng tham chiếu.

Tranh luận về AI

Diễn biến giá vàng gắn với khả năng duy trì của làn sóng bùng nổ AI.

Nhu cầu vốn khổng lồ để xây dựng hạ tầng AI khiến các doanh nghiệp tìm đến thị trường nợ đúng lúc chính phủ Mỹ cũng cần huy động vốn bù đắp thâm hụt lớn. Điều này tạo thêm áp lực tăng lợi suất và gây bất lợi cho vàng.

Roger Aliaga-Díaz, trưởng bộ phận xây dựng danh mục đầu tư toàn cầu tại Vanguard Group, nhận định làn sóng chi đầu tư cho AI là một trong những chu kỳ đầu tư mạnh nhất nhiều thập kỷ và khó dừng lại đột ngột. Vanguard dự báo tăng trưởng kinh tế năm tới sẽ cao hơn mức dự báo đồng thuận của thị trường.

Theo Vanguard, thâm hụt lớn không tự động có lợi cho vàng. Nếu các nhà hoạch định chính sách giữ được uy tín và vẫn sẵn sàng tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát, mở rộng tài khóa có thể dẫn đến lợi suất cao hơn, điều bất lợi cho vàng, thay vì làm suy giảm niềm tin vào đồng USD.

“Nếu Fed làm tốt nhiệm vụ, những lo ngại về tài khóa chưa nên là động lực lớn chi phối giá vàng,” Aliaga-Díaz nói. Ông dự báo đầu tư AI sẽ tiếp tục hỗ trợ kinh tế tăng trưởng ngay cả khi cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đối phó với lạm phát do các yếu tố phía cung. Tuy nhiên, nếu nhà đầu tư bắt đầu hoài nghi tính độc lập hoặc quyết tâm kiềm chế lạm phát của Fed, vàng sẽ trở nên hấp dẫn hơn nhiều, theo ông Aliaga- Díaz.

Biến động ngắn hạn

Bầu cử giữa nhiệm kỳ có thể gây biến động nhất thời. Các tranh chấp kết quả bầu cử sẽ kích thích nhu cầu trú ẩn vào vàng trước hoặc ngay sau cuộc bỏ phiếu, theo Kristina Hooper tại Man Group. Cục diện chia sẻ quyền lực giữa hai đảng rồi cũng sẽ dẫn đến đối đầu về chi tiêu, đóng cửa chính phủ hoặc trần nợ công.

Với những nhà đầu tư đang cân nhắc liệu diễn biến đáng thất vọng của vàng năm 2026 là khởi đầu cho một đợt giảm kéo dài hay cơ hội mua vào, câu hỏi lớn hơn là điều gì sẽ xảy ra sau bầu cử.

Hooper đang theo dõi nguy cơ đình lạm. Lạm phát dai dẳng đi cùng tăng trưởng kinh tế suy yếu tạo ra môi trường trong lịch sử thường có lợi cho vàng.

“Vấn đề lớn hơn là liệu chúng ta có thực sự bước vào môi trường đình lạm đó hay không,” Hooper nói, dẫn ra tình trạng tăng trưởng việc làm yếu đi cùng áp lực giá cả dai dẳng.

Nếu tăng trưởng suy yếu, lợi suất thực giảm hoặc lo ngại gia tăng về việc Washington không thể chấn chỉnh tài chính công, sức hấp dẫn vốn có của vàng có thể nhanh chóng trở lại. Nhưng nếu đầu tư AI tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng, Fed giữ lập trường thắt chặt và trái phiếu Kho bạc Mỹ vẫn mang lại lợi suất hấp dẫn, vàng sẽ tiếp tục bị lu mờ.

“Hiện tại, những tài sản bị ghẻ lạnh trong phần lớn thời gian của năm là trái phiếu chất lượng cao, cổ phiếu phòng thủ và cả vàng,” Miskin của Manulife nói. “Chúng tôi đang chọn lọc cơ hội trong nhóm tài sản đó.”