Làm việc tại Thung lũng Silicon vào cuối những năm 1990 và đầu những năm 2000, Hunter Walk hiểu rõ sự hào phóng của người khác đã mở đường cho thành công của mình, trong đó có gần một thập kỷ làm việc tại Google. Vì thế, nhiều năm sau, khi trở thành nhà đầu tư mạo hiểm có thể mở ra cơ hội cho người khác, Walk tự hứa: Bất cứ khi nào nhận được email từ người chưa quen mà không có vẻ là thư rác, ông sẽ trả lời. “Tôi cảm thấy mình có trách nhiệm tiếp nối sự giúp đỡ từng nhận được,” Walk, thành viên hợp danh kiêm đồng sáng lập công ty đầu tư mạo hiểm Homebrew Management LLC, nói.

Phần lớn những lần trả lời, Walk lịch sự cảm ơn rồi từ chối. Đôi khi, ông tìm thấy cơ hội thực sự, như lần một email chào gọi đầu tư từ người chưa quen đưa ông đến với một công ty khởi nghiệp sau này được mua lại với giá 275 triệu USD. “Chỉ riêng thương vụ đó có lẽ đã đủ để việc này sinh lời,” ông nói. Năm 2018, Walk viết trên blog rằng ông luôn thích một email tiếp cận trực tiếp được đầu tư kỹ lưỡng hơn một lời giới thiệu qua người quen hời hợt. Vì vậy, việc ông đăng bài vào cuối tháng 9 thông báo có thể sắp từ bỏ thói quen trả lời mọi email không phải chuyện nhỏ. “Nội dung rác do AI tạo đang bóp nghẹt hộp thư của tôi,” ông viết, kèm hình minh họa một “khẩu pháo rác” bắn thư thẳng vào mặt mình.

Walk cho biết trong năm qua, sự phát triển của các tác nhân AI khiến số email từ người lạ gửi đến ông tăng lên, còn chất lượng giảm xuống, đến mức ông không thể giữ lời hứa trả lời tất cả. Trước đây, nhiều email chỉ đơn giản là chưa đúng trọng tâm. Giờ đây, chúng giống những mẫu văn bản điền từ tùy tiện về Hunter Walk, đầy những chi tiết bịa đặt về điều ông chưa từng viết, những lời nhắc đến các khoản đầu tư kém thành công nhất mà không hiểu ngữ cảnh, cùng cách diễn giải nghiêm túc những bài đăng rõ ràng mang tính châm biếm của ông trên mạng xã hội. “Giống như một người mặc quần áo trong bóng tối, rồi khi bật đèn lên lại nói: ‘Không, tôi cố tình mặc đồ kẻ sọc với chấm bi và hai chiếc tất khác màu đấy,’” Walk nói.

Việc chủ động liên hệ với người chưa quen phần lớn gây phiền toái. Ít ai muốn nghe người gọi từ số lạ nói gì, hay đọc lời chào mời cơ hội kinh doanh không được yêu cầu qua email hoặc LinkedIn. Tệ hơn, đó có thể là rủi ro bảo mật. Tuy vậy, với nhiều ngành nghề, đây là một phần tất yếu của công việc. Đó là cách doanh nghiệp nhỏ phát triển, nhân viên bán hàng hưởng hoa hồng trang trải cuộc sống và nhiều người trẻ không sẵn mạng lưới quan hệ có ảnh hưởng tìm được cơ hội khởi đầu.

Nghệ thuật tiếp cận người chưa quen qua điện thoại và email đã mai một từ lâu, do sự kết hợp của bộ lọc thư rác, công cụ nhận diện người gọi và tâm lý ngày càng ngại nghe điện thoại. AI có thể đang khiến vấn đề trầm trọng hơn. Một báo cáo gần đây của công ty lưu trữ web Hostinger, dựa trên phân tích 1 tỉ email đã được ẩn danh, cho thấy chỉ 13% có khả năng do con người viết. Phần còn lại bao gồm nhiều loại thư tự động, từ quảng cáo thương mại điện tử đến cảnh báo bảo mật. Trong khi đó, một phân tích tháng 4.2025 của đại học Columbia cho thấy hơn một nửa số thư rác do AI tạo ra, trong đó nhiều thư phục vụ mục đích độc hại. Sự phổ biến của các tác nhân AI như Muse của Meta Platforms Inc. và Dots của OpenAI có thể khiến tình trạng quá tải thư từ nghiêm trọng hơn.

Không có gì ngạc nhiên khi mọi người ngày càng ít sẵn lòng đón nhận email từ người hoàn toàn xa lạ. Những người có sinh kế phụ thuộc vào kênh liên lạc ít được chào đón này đang phải thay đổi cách làm việc và tìm những cách mới để được chú ý.

Oscar Duran là nhân viên kinh doanh tại Notified, một đơn vị thuộc tập đoàn dịch vụ tài chính toàn cầu Equiniti Group Ltd. Công việc hằng ngày của ông bao gồm tìm hiểu các công ty quan hệ công chúng (PR) và gọi điện chào bán gói dịch vụ phát hành thông cáo báo chí GlobeNewswire của Notified. Nhưng gần đây, chỉ riêng việc gặp được người thật ở đầu dây bên kia cũng khó hơn bao giờ hết. Duran cho biết ít nhất mỗi tuần một lần, ông gọi cho khách hàng tiềm năng nhưng tác nhân AI của họ lại nghe máy. Trước kia, ông có thể khơi gợi sự quan tâm bằng những thế mạnh quen thuộc của nghề bán hàng, trong đó có cá tính và sức hút cá nhân. Giờ đây, các tác nhân AI không bị thuyết phục bởi những điều đó. “Những cuộc gọi ấy thường đi vào ngõ cụt,” ông nói.

Theo Duran, việc chào hàng cho người chưa quen giờ đòi hỏi sáng tạo hơn. Gần đây, sau khi gửi email và để lại tin nhắn thoại cho Chris Gale, đồng sáng lập công ty PR Gale Strategies, Duran tìm đến một buổi phát sóng trực tuyến do Gale chủ trì và nhắn cho ông trong phần bình luận. “Dù tin hay không, cách đó thực sự tạo thêm giá trị,” Gale nói. “Tôi đã sẵn lòng nghe anh ấy chào hàng.”

Sau đó, khi Duran liên hệ lại, Gale nhận ra tên ông và chốt hợp đồng qua email. Tuy nhiên, Duran thừa nhận những cách tiếp cận như vậy khó nhân rộng hơn nhiều so với phương pháp truyền thống là giữ thái độ niềm nở và liên tục gọi điện, khiến chi phí để giành được mỗi hợp đồng tăng lên. “Bạn thực sự phải dốc sức,” ông nói.

Leah Dergachev, người điều hành công ty tiếp thị và truyền thông Austley do mình thành lập, cũng chuyển nhiều hoạt động tiếp cận người chưa quen sang mạng xã hội, nơi bà cho rằng “dễ cho thấy mình là người thật hơn.” Sự thay đổi này một phần xuất phát từ trải nghiệm của chính bà: Một chủ doanh nghiệp bị bủa vây bởi ngày càng nhiều email mà bà không chắc có phải do người thật gửi hay không. “Chẳng ai chịu tìm hiểu kỹ trước khi liên hệ,” bà nói.

Hộp thư của Dergachev quá tải đến mức hồi đầu năm nay, bà tự xây dựng một tác nhân AI để phân loại tất cả email từ người chưa quen vào hai thư mục Gmail mang nhãn “Không” và “Có thể.” Một lời mời yêu cầu nộp 5.000 USD để ứng tuyển một giải thưởng nào đó ở Dubai? “Không.” Một email chào hàng từ nhân viên mới của công ty bà biết và từng trao đổi thư từ? “Có thể.” (Trong khi Dergachev phải tự mày mò xây dựng hệ thống, các công ty phát hiện nội dung do AI tạo như Pangram Labs Inc. hiện đã chào bán tiện ích bổ sung có thể tự động gắn nhãn và lưu trữ email tiếp cận do AI viết.)

Tuy nhiên, dù AI tạo thêm trở ngại cho việc tiếp cận người chưa quen, một số người làm nghề nhận thấy công nghệ này cũng có thể giúp họ vượt qua rào cản. Alex Warmerdam điều hành VeeBeeDee, công ty có 18 nhân viên chuyên cung cấp dịch vụ tìm kiếm khách hàng tiềm năng và gọi điện tiếp cận cho các công ty công nghệ lớn trên toàn cầu. Trước đây, nhân viên bán hàng phải gọi lần lượt theo danh sách dài để xác định ai đáng dành thời gian trao đổi sâu hơn. Điều đó đồng nghĩa họ phải sử dụng những kịch bản chung cho mọi người được gọi.

Nhưng trong năm qua, VeeBeeDee đã đưa vào sử dụng một nền tảng mới được xây dựng bằng cách dùng ngôn ngữ tự nhiên yêu cầu AI viết mã. Nền tảng tự động tổng hợp thông tin về từng khách hàng tiềm năng, từ những vấn đề họ có thể đang gặp phải đến các câu hỏi phù hợp, rồi đưa vào kịch bản gọi điện. Cách này rút ngắn thời gian tìm hiểu, giúp nhân viên bán hàng thực hiện nhiều cuộc gọi hơn. Theo Warmerdam, thời lượng trò chuyện cũng tăng lên nhờ các cuộc trao đổi có trọng tâm hơn.

Với Warmerdam, những lời tuyên bố khai tử việc tiếp cận người chưa quen thỉnh thoảng xuất hiện trên LinkedIn gần đây là hơi vội vàng. Nhưng ông nói: “Cuộc chơi đã thay đổi đáng kể trong 12 tháng qua, và tôi không chắc nó đang đi về đâu.”

Mỗi khi AI lấn át tương tác giữa người với người, những kết nối có giá trị đều có nguy cơ mất đi. Nhưng còn có những hệ lụy xã hội lớn hơn cần cân nhắc. Khi việc chủ động liên hệ với người chưa quen không còn hiệu quả, những người vốn có quan hệ với người quyền lực có thể được lợi, còn cơ hội của người thiếu những mối quan hệ ấy bị thu hẹp.

Trong một bài đăng gần đây trên LinkedIn, Arvind Narayanan, giáo sư khoa học máy tính tại Đại học Princeton, bày tỏ tiếc nuối khi mất quyền kiểm soát hộp thư của mình. Một phần vì lớn lên ở Ấn Độ, ông từng là người trẻ gửi email cho các nhà nghiên cứu chưa quen biết. Ông viết rằng việc dựng rào cản với những thư liên hệ không được yêu cầu có thể báo hiệu sự trở lại của “những hệ thống thứ bậc khép kín dành cho người trong cuộc.” “Nếu không có những email gửi cho người chưa quen, tôi đã không có được vị trí hôm nay.”

Walk vẫn chưa đành lòng ngừng hoàn toàn việc trả lời email từ người chưa quen. Ông cho biết hiện vẫn cố dành sự tin tưởng cho người, hoặc thứ gì đó, ở phía bên kia cuộc trao đổi. Nhưng khi lượng email tiếp tục tăng, ông biết mình đang gần chạm giới hạn. “Giống như bạn chuyển từ bắt tay với một người sang bắt tay với một con bạch tuộc, rồi đến một con rết,” Walk nói. “Tôi vẫn chỉ có hai bàn tay.”