Đây là một đòn giáng mạnh vào tổ chức này, làm dấy lên những câu hỏi về tương lai của khối trong bối cảnh ngành công nghiệp năng lượng đang phải vật lộn với tình trạng gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng do cuộc chiến với Iran gây ra.

Việc UAE quyết định rời đi vào ngày 1 tháng 5 tới đây, sau sáu thập kỷ là thành viên, là kết quả cuối cùng của nhiều năm căng thẳng với quốc gia dẫn đầu OPEC là Ả Rập Xê-út liên quan đến chính sách sản lượng dầu và sự cạnh tranh ảnh hưởng chính trị trong khu vực. Đây cũng là chỉ dấu mới nhất cho thấy cuộc xung đột đang tái định hình thị trường năng lượng toàn cầu như thế nào.

Mặc dù trong quá khứ UAE từng thảo luận về việc rời OPEC, nhưng Bộ trưởng Năng lượng Suhail Al Mazrouei cho biết trong một cuộc phỏng vấn rằng sự gián đoạn do chiến tranh tạo ra là thời điểm thích hợp để thực hiện bước đi này.

“Đây là quyết định mà chúng tôi đưa ra sau khi đã xem xét rất kỹ lưỡng và lâu dài mọi chiến lược của mình,” ông nói. “Quyết định này được đưa ra vào đúng thời điểm theo quan điểm của chúng tôi, bởi nó sẽ không gây tác động quá lớn đến thị trường: thị trường hiện đang trong tình trạng thiếu hụt nguồn cung.”

Sự ra đi của một thành viên cốt lõi là một mất mát đáng kể đối với Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC), đồng thời mang lại một lợi thế cho Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đã liên tục chỉ trích nhóm này vì những nỗ lực kìm giữ giá dầu. Trước khi cuộc xung đột nổ ra, UAE là nhà sản xuất lớn thứ ba của OPEC, chiếm khoảng 12% tổng nguồn cung của toàn khối.

“Hệ quả về dài hạn là một OPEC yếu hơn về mặt cấu trúc,” Jorge Leon, trưởng bộ phận phân tích địa chính trị tại Rystad Energy, người từng làm việc tại ban thư ký OPEC, nhận định. “Khi nằm ngoài nhóm, UAE sẽ có cả động lực lẫn khả năng để tăng sản lượng, đặt ra những câu hỏi lớn hơn về tính bền vững trong vai trò là bên ổn định trung tâm thị trường của Ả Rập Xê-út.”

Trong tương lai gần, tác động thị trường từ sự ra đi của UAE có thể sẽ hạn chế, do cuộc chiến giữa Mỹ và Iran đang bóp nghẹt hoạt động xuất khẩu từ Vịnh Ba Tư — buộc UAE, Ả Rập Xê-út, Iraq và các nước khác phải cắt giảm sản lượng thay vì tăng lên. Giá dầu thô kỳ hạn hiện đang giao dịch ở mức gần 111 USD/thùng tại London.

Căng thẳng chính trị giữa hai quốc gia đã bộc lộ từ đầu năm nay khi Ả Rập Xê-út tìm cách kiềm chế ảnh hưởng của UAE đối với cuộc nội chiến ở Yemen, nơi các quốc gia vùng Vịnh ủng hộ các phe phái khác nhau.

Việc nổ ra cuộc chiến của Mỹ-Israel chống lại Iran vào cuối tháng 2 — và việc Tehran đáp trả bằng cách bắn hàng nghìn tên lửa và máy bay không người lái vào các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh — đã làm gia tăng áp lực. UAE đã tỏ ra thất vọng khi có rất ít nước láng giềng ủng hộ nỗ lực thúc đẩy Liên Hợp Quốc cho phép sử dụng vũ lực để mở lại eo biển Hormuz, hiện vẫn đang bị Iran phong tỏa trên thực tế.

UAE tin rằng tình trạng thiếu hụt do chiến tranh gây ra sẽ đòi hỏi sự linh hoạt để đáp ứng nhu cầu thị trường mà không bị ràng buộc bởi quy trình ra quyết định tập thể của nhóm, ông Al Mazrouei cho biết và nói thêm rằng quốc gia này sẽ là một nhà sản xuất "có trách nhiệm". UAE là một trong số ít các nhà sản xuất có công suất dự phòng lớn và từ lâu đã cảm thấy khó chịu trước các biện pháp hạn chế của OPEC.

Trước khi chiến tranh nổ ra, OPEC+ đã trong quá trình rà soát năng lực của từng thành viên nhằm thiết lập hạn ngạch sản lượng cho năm tới. Ả Rập Xê-út và UAE cũng từng thỉnh thoảng xảy ra va chạm tại các cuộc họp của OPEC+ khi UAE tìm cách triển khai các khoản đầu tư mới vào năng lực sản xuất, trong khi Riyadh thúc ép nhóm kiềm chế nguồn cung. Những bất đồng này từng đưa Abu Dhabi đến bờ vực rời bỏ OPEC trước đây, dù khi đó họ chưa thực hiện.

Gã khổng lồ dầu mỏ quốc gia của UAE, Adnoc, đã đưa ra mức năng suất của đất nước cao hơn nhiều so với các đánh giá khác, ở mức 4,85 triệu thùng/ngày, gần với mục tiêu 5 triệu thùng đã đề ra. Nếu đạt được, điều này sẽ mang lại cho quốc gia này một lượng cung bổ sung đáng kể cho thị trường.

Trong tháng 2, UAE đã bơm 3,6 triệu thùng/ngày, theo khảo sát của Bloomberg đối với các nhà phân tích và thương nhân — mức này cao hơn đáng kể so với cả số liệu chính thức và hạn ngạch sản lượng của OPEC+. Điều đó khiến họ trở thành nhà sản xuất lớn thứ ba trong số 12 quốc gia cốt lõi của OPEC và đứng thứ sáu trong liên minh OPEC+ rộng lớn gồm 22 quốc gia. Tuy nhiên, sản lượng đã giảm 40% trong tháng 3 do xung đột buộc UAE phải đóng cửa phần lớn hoạt động sản xuất.

Ngoài vấn đề dầu mỏ, còn có một sự cạnh tranh kinh tế giữa UAE và Ả Rập Xê-út. Riyadh, như một phần của nỗ lực đa dạng hóa nền kinh tế khỏi dầu mỏ, đang muốn trở thành một trung tâm tài chính khu vực để cạnh tranh với Dubai.

Trong khi đó, các quốc gia khác cũng đã rời bỏ OPEC trong những năm gần đây: Angola rời đi vào cuối năm 2023 sau khi sản lượng sụt giảm và các lãnh đạo nhóm tìm cách áp đặt hạn ngạch cắt giảm; Ecuador rời đi vào năm 2020; và Qatar rời đi vào năm 2018 để tập trung vào lĩnh vực khí đốt tự nhiên. Iran hiện vẫn là một thành viên.

Các nhà giao dịch hàng đầu ước tính rằng một tỷ thùng cung hụt hiện đã bị "khóa chặt" do cuộc xung đột vì thời gian cần thiết để khôi phục các giếng dầu. "Lỗ hổng" đó sẽ mất nhiều năm để lấp đầy, bất kể UAE hay các nhà sản xuất khác hành động như thế nào.

Ban thư ký OPEC tại Vienna và Bộ Năng lượng Ả Rập Xê-út hiện chưa đưa ra bình luận ngay lập tức sau các yêu cầu phản hồi.