Ryan LaLone đã nhận được lệnh ân xá vào tháng này cho bản án liên quan đến hành vi can thiệp trái phép vào hệ thống kiểm soát khí thải động cơ diesel. Và quan trọng không kém, công ty của ông cũng nhận được quyết định tương tự.

Hai lệnh xá tội song song từ tổng thống Donald Trump đã giúp LaLone xóa sạch án tích và xóa bỏ khoản tiền phạt 750.000 USD đối với cửa hàng phụ tùng xe tải của ông tại tiểu bang Michigan. Những quyết định này cũng đưa ông trở thành người thụ hưởng trong một bước mở rộng quyền hạn ân xá chưa từng có tiền lệ của Nhà Trắng, động thái có nguồn gốc sâu xa từ thời vua Charles II của Nước Anh.

Kể từ khi nhậm chức nhiệm kỳ hai, ông Trump đã trở thành vị tổng thống Hoa Kỳ hiện đại đầu tiên cấp lệnh ân xá cho các doanh nghiệp, từ một nhà cung cấp linh kiện ô tô ở miền Trung Nước Mỹ cho đến một nền tảng tiền mã hóa và một công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực truyền thông. Các quyết định xá tội này đã xóa sổ gần 200 triệu USD tiền phạt tài chính, mà một phần trong số đó vốn được ấn định để bồi thường cho các nạn nhân của hành vi vi phạm.

Các lệnh ân xá này nhấn mạnh sự sẵn lòng của ông Trump trong việc vượt qua các ranh giới của quyền lực hành pháp trong nhiệm kỳ thứ hai, giai đoạn vốn ít bị ràng buộc hơn nhiều bởi các chuẩn mực chính trị và pháp lý. Ông đã cấp lệnh xá tội cho gần 1.700 cá nhân trong 18 tháng qua, vượt xa các vị tiền nhiệm, trong đó các quyết định thường mang lại lợi ích cho những người ủng hộ chính trị hoặc những cá nhân tuyên bố mình là nạn nhân của việc "vũ khí hóa" hệ thống tư pháp.

"Trong bất kỳ thời đại nào trước đây, không một vị tổng thống nào dám đụng đến việc này," Frank Bowman, giáo sư tại lhoa Luật đại học Missouri, nhận định. "Có thể có những trường hợp cá nhân vì một lý do thuyết phục nào đó, nhưng việc xóa bỏ trách nhiệm hình sự mang tính hệ thống đối với các tội phạm tài chính nghiêm trọng là điều chưa từng xảy ra trước đây, và thực tế là chưa bao giờ xảy ra."

Ý tưởng ân xá cho các doanh nghiệp lần đầu tiên được thảo luận vào đầu năm ngoái, khi công ty mẹ của nền tảng tiền mã hóa BitMEX âm thầm vận động hành lang để xin lệnh ân xá cho doanh nghiệp cùng các quản lý cấp cao, theo một nguồn tin nắm rõ các cuộc thảo luận. Một số quan chức Nhà Trắng đã nhìn thấy tiền lệ từ việc vua Charles II ân xá cho một công ty hơn 300 năm trước, nguồn tin yêu cầu ẩn danh cho biết.

Một người phát ngôn của Nhà Trắng cho biết ví dụ về vua Charles II chưa bao giờ được các quan chức tham gia vào quy trình ân xá thảo luận. Người phát ngôn này khẳng định Hiến pháp không có quy định nào cho thấy quyền ân xá chỉ áp dụng đối với cá nhân.

Ông Trump đã cấp lệnh ân xá cho 9 công ty, bao gồm cả Diesel Freak LLC của LaLone, kể từ khi bắt đầu nhiệm kỳ hai.

"Chúng tôi tái chế, chúng tôi ủ phân hữu cơ"

Là một người yêu thích các hoạt động ngoài trời và đi săn, tự nhận mình là một người bạn của môi trường, LaLone cho biết ông đã vô cùng bối rối khi hàng chục đặc vụ liên bang có vũ trang xuất hiện tại cửa hàng của ông vào tháng 11.2018 trong khuôn khổ một cuộc điều tra diện rộng nhắm vào các đối tượng gây ô nhiễm khí thải diesel.

"Chúng tôi phân loại tái chế, chúng tôi ủ phân hữu cơ, vợ tôi thậm chí còn lái xe Tesla vào đúng cái ngày chúng tôi bị đột kích," ông nói. "Chúng tôi yêu môi trường."

Bốn năm rưỡi sau, LaLone và Diesel Freak bị cáo buộc âm mưu vi phạm đạo luật Không khí Sạch do tháo bỏ các thiết bị kiểm soát khí thải trên xe tải vốn có nhiệm vụ cắt giảm lượng khí thải ra môi trường. Nhiều người trong ngành của ông tranh luận rằng các thiết bị kiểm soát này quá cồng kềnh, dẫn đến các khoản sửa chữa đắt đỏ và quá sớm cho xe tải đường dài, xe buýt trường học và xe cứu hỏa. Các nhà hoạt động môi trường thì cho rằng việc xóa bỏ kiểm soát khí thải góp phần làm tồi tệ thêm chất lượng không khí.

LaLone đã nhận tội, chịu mức phạt 7.500 USD cho bản thân và 750.000 USD cho công ty của mình. Khoản tiền phạt cùng đòn giáng vào uy tín đe dọa sẽ làm phá sản công việc kinh doanh của ông, ông chia sẻ.

LaLone đã trả được khoảng 80.000 USD tiền phạt thì đồng nghiệp Troy Lake, thợ máy động cơ diesel, nhận được lệnh ân xá từ ông Trump cho hành vi tương tự vào tháng 11 năm ngoái. Lake, người từng phải ngồi tù vài tháng vì án phạt can thiệp hệ thống khí thải, đã thuyết phục thành công văn phòng Luật sư Ân xá thuộc bộ Tư pháp rằng ông và doanh nghiệp của mình, lúc đó đối mặt với khoản tiền phạt hơn 50.000 USD, là một thể thống nhất. Ba tháng sau, ông Trump ân xá cho công ty của ông, Elite Diesel.

Lake trở thành một kiểu người dẫn đường cho các thợ máy khác bị cáo buộc trong các vụ án khí thải tương tự. LaLone, người bị tuyên phạt một năm quản chế, đã tham dự buổi tiệc mừng lệnh ân xá của Lake tại Wyoming vào mùa đông năm đó và cuối cùng đã thuê cùng chiến lược gia chính trị, Jeff Daugherty, người từng giúp Lake và một số người khác vận hành chiến dịch xin ân xá.

"Đây thường là các doanh nghiệp nhỏ, thường mang tư tưởng bảo thủ và thường là những người ủng hộ ông Trump, những người thiếu nguồn lực tài chính để đưa ra sự biện hộ thích đáng cho chính mình," Daugherty nói.

Một ngày trước dịp kỷ niệm 250 năm thành lập nước Mỹ, ông Trump đã ân xá cho 9 người và một số doanh nghiệp ô tô. Trên nền tảng Truth Social, ông viết rằng LaLone và những người khác đã bị chính quyền của tổng thống Joe Biden ngược đãi chỉ vì "sửa chữa xe của họ."

Memecoin, Ozy

Ông Trump không phải là vị tổng thống đầu tiên cân nhắc ý tưởng ân xá cho một tập đoàn. Cựu tổng thống Jimmy Carter từng xem xét khả năng này vào năm 1977 trước khi quyết định không ân xá cho một doanh nghiệp có âm mưu với băng nhóm tội phạm để mua cổ phần một sòng bạc ở Las Vegas. Vào thời điểm đó, giám đốc FBI và bộ Tư pháp đã bất đồng quan điểm về việc liệu Hiến pháp có cho phép điều đó hay không, theo một bài báo trên tạp chí University of Chicago Law Review.

Các cố vấn của ông Trump tại Nhà Trắng đã xem xét lại câu hỏi này vào đầu năm 2025. HDR Global Trading, công ty sở hữu nền tảng tiền mã hóa BitMEX, đang đối mặt với khoản tiền phạt 100 triệu USD vì vi phạm các luật chống rửa tiền.

Bộ Tư pháp dưới thời ông Trump đã cam kết từ bỏ chiến dịch trấn áp các sàn giao dịch tiền mã hóa chưa đăng ký của chính quyền ông Biden và nhà đồng sáng lập BitMEX Arthur Hayes đã nhanh chóng nắm bắt lập trường cởi mở hơn của tổng thống đối với tiền số. Vào tháng 1.2025, sàn giao dịch này đã nhanh chóng niêm yết sản phẩm giao dịch hoán đổi gắn liền với đồng memecoin $TRUMP, một phần trong hoạt động kinh doanh đã mang lại cho ông Trump 636 triệu USD vào năm ngoái. Nhiều tuần sau, Hayes đã viết một bài luận mô tả việc tổng thống đón nhận các đồng meme coin như một bước đi nhằm tăng cường trách nhiệm giải trình chính trị.

Vào ngày 27.3.2025, ông Trump đã ký các lệnh ân xá cho Hayes và ba cựu quản lý cấp cao khác của BitMEX. Ông cũng ân xá cho chính công ty này, đúng vào tuần mà khoản tiền phạt 100 triệu USD đến hạn thanh toán.

Một ngày sau, ông Trump giảm án cho Carlos Watson và công ty khởi nghiệp truyền thông số của ông, Ozy Media Inc. Watson bị kết án rủ rê, lừa đảo các nhà đầu tư và bên cho vay vào năm 2024. Khi thời điểm bắt đầu thi hành án phạt 10 năm tù liên bang đến gần, ông đã liên tục gọi điện tìm kiếm lối thoát.

Trong những lời cầu xin gửi tới những người có thể giúp thúc đẩy hồ sơ xin ân xá của mình, ông lặp đi lặp lại cụm từ "Ozy và tôi", theo một nguồn tin nắm rõ các cuộc tiếp cận này. Thông điệp rất rõ ràng: Watson cần sự xá tội cho cả bản thân ông và công ty của mình. Ông mô tả quyết định truy tố Ozy Media là một nỗ lực của bộ Tư pháp nhằm đè bẹp tất cả những gì ông tin tưởng. Luật sư của Watson không phản hồi yêu cầu bình luận.

Quyết định giảm án của ông Trump đã xóa bỏ 97 triệu USD tiền phạt mà Watson và Ozy Media phải trả. Không giống như các chính quyền trước, các quyết định giảm án cũng như ân xá lần này đã xóa sạch các khoản tiền phạt chưa thanh toán gắn liền với các bản án hình sự.

LaLone nói rằng giờ đây khi đã thoát khỏi gánh nặng tài chính, ông hy vọng sẽ thưởng cho những nhân viên đã gắn bó trong suốt vụ án khí thải diesel. Mặc dù ông đã là một người ủng hộ ông Trump trước khi nhận được lệnh ân xá, giờ đây lòng trung thành đó còn lớn hơn.

"Tôi chưa bao giờ quyên góp tiền cho ông ấy," ông nói. "Giờ ngẫm lại, tôi ước gì mình đã làm điều đó."

— Với sự hỗ trợ của Hadriana Lowenkron