Theo những người am hiểu vấn đề, quốc gia Đông Nam Á này đang nghiêm túc đánh giá việc sử dụng phần cứng AI của Huawei làm nền tảng cho một sáng kiến trị giá 2 tỷ ringgit (494 triệu USD) nhằm giúp đất nước kiểm soát tốt hơn đối với dữ liệu quốc gia. Hiện chưa rõ Malaysia sẽ mua bao nhiêu chip, những người này cho biết và yêu cầu giấu tên vì không được phép phát ngôn công khai.

Huawei đã và đang nỗ lực cải thiện hiệu suất của các chip AI trong bối cảnh phải chịu nhiều năm hạn chế của Mỹ đối với việc tiếp cận các công cụ sản xuất từ nước ngoài. Các bộ tăng tốc của hãng vẫn còn kém xa Nvidia Corp. một khoảng cách lớn, nhưng khi triển vọng sản xuất của Huawei cải thiện, công ty có trụ sở tại Thâm Quyến này đang tìm kiếm chỗ đứng tại các thị trường trung tâm dữ liệu toàn cầu từ Đông Nam Á đến Trung Đông.

Trong khi đó, Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim cho biết quốc gia Đông Nam Á này không muốn chỉ là người tiêu dùng công nghệ được phát triển ở nước ngoài. Bên cạnh hạ tầng vật lý có thể đến từ Huawei, chính quyền của ông Anwar đang khuyến khích các công ty viễn thông trong nước đề xuất các khuôn khổ AI rộng lớn hơn hợp tác với các công ty nước ngoài.

Nếu Malaysia tiến tới việc sử dụng chip của Huawei, đây sẽ là trường hợp đầu tiên được biết đến về việc một chính phủ nước ngoài chính thức chọn bộ tăng tốc AI của Trung Quốc thay vì của Mỹ. Ông Anwar về bản chất sẽ thách thức những nỗ lực của Washington nhằm khẳng định quyền kiểm soát đối với hạ tầng AI toàn cầu, bất chấp những cảnh báo từ các quan chức của ông Trump vào năm ngoái về việc không nên mua chính phần cứng Huawei đang được xem xét. Huawei cũng đang cạnh tranh để xây dựng một trung tâm dữ liệu AI cho chính phủ Ai Cập, thúc đẩy đội ngũ của ông Trump chuẩn bị một gói thầu đối ứng.

Văn phòng Thủ tướng — cơ quan cũng chịu trách nhiệm điều hành hội đồng an ninh quốc gia — đã không phản hồi yêu cầu bình luận, và Bộ Kỹ thuật số Malaysia cũng vậy. Đại diện từ Huawei cũng không phản hồi yêu cầu bình luận. Chính phủ Malaysia coi bất kỳ quyết định nào họ đưa ra trong vấn đề này hoàn toàn mang tính thương mại, theo một người am hiểu về các cuộc thảo luận trong chính quyền của ông Anwar.

Các chip mà Malaysia đang đánh giá là sản phẩm hàng đầu Ascend 910C của Huawei, những người am hiểu vấn đề cho biết, chứ không phải dòng Ascend 950 tiến tiến hơn hiện vẫn đang trong quá trình sản xuất giới hạn. Đội ngũ của ông Trump đã cảnh báo rõ ràng với thế giới vào năm ngoái rằng việc sử dụng chip Ascend 910C có thể vi phạm các quy định xuất khẩu của Mỹ. Nhìn chung, Washington đã và đang cố gắng khuyến khích việc sử dụng phần cứng AI của Mỹ trên toàn thế giới để Trung Quốc không thống trị các trung tâm dữ liệu AI như đã từng làm với ngành viễn thông.

Điều đó có nghĩa là các nỗ lực AI chủ quyền của Malaysia có thể là một bài kiểm tra sớm về cách chính quyền của ông Trump sẽ xử lý quan hệ với các quốc gia từ chối hoàn toàn đứng về phe Mỹ trong khi vẫn muốn thụ hưởng lợi ích từ đầu tư của Mỹ. Malaysia là một trong những hệ sinh thái trung tâm dữ liệu AI phát triển nhanh nhất thế giới nhờ phần lớn vào các dự án từ các công ty Mỹ, biến nơi đây thành một thị trường quan trọng đối với những cái tên như Nvidia, Microsoft Corp. và Oracle Corp.

"Công nghệ an toàn là nền tảng của một nền kinh tế thịnh vượng," một người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết. "Malaysia là một thị trường và trung tâm sản xuất đang phát triển cho các sản phẩm công nghệ" và là một đối tác quan trọng của Mỹ, người này nói thêm, đồng thời chỉ ra thỏa thuận thương mại có đáp trả năm 2025 giữa hai quốc gia.

Các nỗ lực AI chủ quyền của Malaysia được xây dựng dựa trên cốt lõi là dữ liệu — bao gồm thông tin chính phủ cực kỳ nhạy cảm cũng như tài liệu quân sự và tình báo — phải được lưu trữ trong lãnh thổ Malaysia. Ông Anwar trước đây từng nói các quy định của Mỹ có thể đặt ra thách thức cho nỗ lực đó, cụ thể là Đạo luật Cloud Act của Mỹ, theo đó các tòa án Mỹ có thể buộc các công ty công nghệ Mỹ phải bàn giao dữ liệu điện tử ngay cả khi nó được lưu trữ ở nước ngoài. Ông Trump đã ký ban hành Đạo luật Cloud Act thành luật trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình.

"Tôi không cho rằng luật đó là hợp lý, nhưng làm sao người ta có thể tranh luận với Tổng thống Trump?" ông Anwar phát biểu trước các sinh viên đại học vào tháng 4.

Do đó, Malaysia đã chọn Telekom Malaysia Bhd. — một công ty viễn thông có liên kết với nhà nước — làm đơn vị vận hành chính cho dự án AI chủ quyền của mình, theo những người am hiểu vấn đề. Telekom Malaysia đã có sự hợp tác hiện hữu với Huawei và sử dụng công nghệ của công ty Trung Quốc này trong hạ tầng điện toán đám mây của mình, mặc dù dịch vụ điện toán AI hiện tại của hãng sử dụng chip Nvidia. Telekom Malaysia không phản hồi yêu cầu bình luận.

Mặc dù Telekom Malaysia được lựa chọn sau một đợt đấu thầu công khai, một số người trong đội ngũ của ông Trump cảm thấy thất vọng vì các công ty Mỹ không có đủ cơ hội để cạnh tranh kinh doanh, những người này cho biết. Nvidia và Advanced Micro Devices Inc., hai nhà sản xuất chip AI hàng đầu của Mỹ, đã không phản hồi các yêu cầu bình luận.

Một quan chức Mỹ, khi được hỏi về các cuộc thảo luận của chính quyền ông Trump với Malaysia, cho biết công nghệ của Mỹ là vô song trên toàn cầu và việc thúc đẩy xuất khẩu AI của Mỹ là ưu tiên hàng đầu. Đội ngũ của ông Trump cũng đang xây dựng một chương trình để cung cấp các gói phần cứng, phần mềm và ứng dụng AI trên khắp khu vực Nam Bán cầu (Global South), với khả năng hỗ trợ tài chính từ chính phủ Mỹ.

Các quan chức tại Washington cũng đã nói với các đối tác Malaysia rằng họ lo ngại về việc phần cứng của Huawei xử lý các tài liệu tình báo, bao gồm cả thông tin nhạy cảm do các chính phủ nước ngoài cung cấp, theo những người am hiểu vấn đề.

"Các nhà cung cấp không đáng tin cậy có thể bị thao túng, gián đoạn hoặc kiểm soát bởi các chế độ độc tài — những bên không coi trọng quyền riêng tư và quyền con người và quá sẵn sàng sử dụng sự ép buộc kinh tế cũng như vũ lực để đạt được mục đích của mình," người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết mà không nêu đích danh Trung Quốc hay Huawei. "Những nhà cung cấp như thế này đặt ra mối đe dọa tiềm tàng đối với hạ tầng thiết yếu, quyền riêng tư cá nhân, sở hữu trí tuệ và an ninh quốc gia."

Các quan chức từ Hội đồng An ninh Quốc gia Malaysia dự kiến sẽ tới Washington vào cuối tháng này để thảo luận về vấn đề này, những người am hiểu vấn đề cho biết. Chính quyền của ông Anwar cũng đang thảo luận về một quy trình đấu thầu khác cho phép những cái tên như Nvidia cạnh tranh trực tiếp hơn cho hợp đồng AI chủ quyền, họ nói thêm.

Việc lựa chọn chip của Huawei sẽ là một bước đi táo bạo nếu xét đến việc Mỹ từng kín đáo chỉ trích gay gắt Malaysia vào năm ngoái về một vấn đề tương tự.

Vào tháng 5 năm 2025, Thứ trưởng Bộ Truyền thông Malaysia tuyên bố quốc gia này kế hoạch xây dựng một hệ thống AI quốc gia được vận hành bởi 3.000 chip AI Huawei Ascend — nhưng sau đó văn phòng của bà, khi được liên hệ, đã nhanh chóng rút lại phát ngôn mà không có lời giải thích. Bộ Đầu tư, Thương mại và Công nghiệp của nước này tuyên bố riêng rằng dự án này mang tính tư nhân và không hề được chính phủ hỗ trợ.

Triển vọng triển khai chip AI của Huawei là vô cùng nhạy cảm vào thời điểm đó, do đội ngũ của ông Trump vừa mới ban hành hướng dẫn toàn cầu chống lại việc sử dụng một số chip Ascend nhất định, bao gồm cả 910C. Một số quan chức của ông Trump coi việc Malaysia nhanh chóng tìm cách khoảng cách với Huawei là bằng chứng cho thấy chính sách của Mỹ — vốn dựa vào một thẩm quyền ngoài lãnh thổ phức tạp — là một công cụ răn đe hiệu quả, những người này cho biết.

Nhưng Bộ Đầu tư Malaysia vào thời điểm đó tuyên bố rằng mặc dù nước này "vẫn cam kết tuân thủ đầy đủ tất cả các luật kiểm soát xuất khẩu hiện hành," quốc gia này cũng "khẳng định lại quyền chủ quyền của mình trong việc hoạch định các chính sách phù hợp với lợi ích quốc gia."