Hệ quả từ thương vụ thâu tóm Manus gây tranh cãi của Meta Platforms Inc. đang thúc đẩy nhà sáng lập công nghệ phải thiết lập những rào cản nghiêm ngặt giữa hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc và Mỹ. Ông gọi đây là một khuôn mẫu đáng tiếc nhưng cần thiết để đối phó với căng thẳng địa chính trị.

MiroMind, do ông Chen Tianqiao, một người tiên phong trong ngành game online Trung Quốc, sáng lập, đã triển khai các quy trình cấm chia sẻ thông tin hoặc mã nguồn xuyên biên giới, đồng thời giảm thiểu sự di chuyển của nhân sự, dữ liệu và tài sản. Vị tỉ phú nói với Bloomberg News rằng quyết định này được đưa ra sau các yêu cầu giải trình từ cơ quan quản lý sau thương vụ Meta mua lại Manus trị giá 2 tỉ USD.

Hôm thứ Hai, Bắc Kinh yêu cầu hủy bỏ thương vụ Manus sau nhiều tháng điều tra về khả năng chuyển giao công nghệ bất hợp pháp. Rộng hơn, các cơ quan chức năng đã hành động để hạn chế đầu tư của Mỹ vào một số công ty AI nổi bật nhất của nước này nếu không có sự chấp thuận trước. Ông cho biết, các quan chức đã liên hệ với đội ngũ của ông Chen vào tháng 3, cảnh báo không được đơn phương chuyển giao công nghệ ra nước ngoài. Ông Chen cho biết vấn đề đã được giải quyết sau khi trình bày về kế hoạch xây dựng các tường lửa nội bộ, theo đó hoạt động kinh doanh ở mỗi khu vực sẽ được xử lý tại chỗ.

“Trước đây, tôi tin rằng chúng ta có thể quy tụ tài năng Trung Quốc và toàn cầu để cống hiến cho tương lai của nhân loại. Nhưng sau sự cố Manus, chúng tôi đã phải triển khai toàn diện các tường lửa,” ông Chen nói trong một cuộc phỏng vấn trực tuyến từ nhà riêng ở California vào tuần trước. “Thành thật mà nói, cách tiếp cận này có cảm giác như ‘tự chặt đi chân tay của mình’, nhưng trong môi trường pháp lý hiện tại, đó là một sự thỏa hiệp cần thiết.”

Phát biểu của ông Chen, với Bloomberg News diễn ra trước khi Bắc Kinh công bố quyết định chặn thương vụ thâu tóm của Meta, là sự thừa nhận quan trọng đầu tiên từ một nhân vật có tiếng trong ngành về những dư chấn sau cuộc điều tra liên quan đến Manus. Vị tỉ phú cho biết hôm thứ Ba rằng ông vẫn giữ ý định cải tổ và không thay đổi lập trường kể từ thông báo hôm thứ Hai.

Các nhà sáng lập của Manus khởi nghiệp tại Trung Quốc nhưng đã chuyển trụ sở chính và nhân sự chủ chốt sang Singapore vào năm 2025. Khi thương vụ được công bố vào tháng 12, vẫn chưa rõ liệu Bắc Kinh có thực thi quyền lực đối với một giao dịch về mặt kỹ thuật diễn ra bên ngoài biên giới của mình hay không.

Ngoài cuộc điều tra về Manus, ngành công nghệ còn phải đối mặt với sự giám sát chặt chẽ hơn đối với việc niêm yết ở nước ngoài và vốn đầu tư từ Mỹ. Áp lực này có nguy cơ đẩy nhiều nhà sáng lập có tầm nhìn quốc tế phải từ bỏ hoạt động trong nước để theo đuổi nguồn vốn và người dùng tại Mỹ cũng như các thị trường phương Tây khác.

Cách tiếp cận của MiroMind giờ đây có thể cung cấp công thức cho các startup trong nước, những doanh nghiệp nuôi mộng xây dựng doanh nghiệp toàn cầu và tránh sự bất ổn pháp lý đã bao trùm Manus. Đó là một sự tách biệt rõ ràng giữa hoạt động tại Trung Quốc và nước ngoài của một startup. Ông Chen hy vọng điều này sẽ cho phép công ty của mình huy động vốn và quản lý hoạt động kinh doanh quốc tế.

Đại diện của ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia và bộ Thương mại, hai cơ quan tham gia vào cuộc điều tra Manus, đã không phản hồi yêu cầu bình luận qua fax.

Ông Chen đã đầu tư 100 triệu USD vào MiroMind, một phần trong tổng cam kết 2 tỉ USD từ Shanda Group của ông vào lĩnh vực gọi là "AI có thể khám phá". Công ty hiện có hơn 60 nhà khoa học làm việc tại các địa điểm bao gồm Singapore, Tokyo và Seattle.

MiroMind sẽ bắt đầu vòng huy động vốn bên ngoài đầu tiên vào nửa cuối năm nay khi công ty tiến gần đến việc tạo ra doanh thu đáng kể thông qua các thỏa thuận với các nhà quản lý tài sản và nhà cung cấp cơ sở hạ tầng năng lượng. Startup này cũng gây chú ý sau sự ra đi của nhà khoa học chủ chốt Dai Jifeng, một giáo sư tại đại học Thanh Hoa, người từng làm việc tại SenseTime Group Inc. Ông Dai đã hợp tác với ông Chen vào năm 2025 thông qua một công ty liên kết.

Ông Dai nói với Washington Post rằng MiroMind đã cố ép ông chuyển ra nước ngoài, dẫn đến việc ông rời đi. Tranh chấp này đã bị so sánh trên mạng với trường hợp của Manus, công ty đã chuyển đến Singapore vào mùa hè năm ngoái trước khi được Meta mua lại. Ông Chen phủ nhận lời kể của ông Dai, trong khi ông Dai từ chối bình luận trước các câu hỏi của Bloomberg News.

Tâm điểm của cuộc tranh luận sau vụ Manus là cách startup này đã tái cấu trúc để có thể bán cho một công ty nước ngoài trước bất kỳ cuộc rà soát pháp lý nào ở Bắc Kinh. Mặc dù Manus là một công ty được thành lập tại Singapore, các nhà sáng lập của nó ban đầu phát triển công nghệ khi còn sống ở Trung Quốc. Vào tháng 7, Manus đã chuyển nhân viên tại Trung Quốc sang Singapore, cắt giảm hàng chục vị trí trong quá trình này.

Bản thân ông Chen từng là một trong những người hưởng lợi lớn nhất từ dòng vốn Mỹ, con đường ngày càng khó khăn cho các doanh nhân ngày nay.

Nhờ sự bùng nổ của game online, Shanda đã huy động được 152 triệu USD trong đợt niêm yết trên sàn Nasdaq vào năm 2004, giúp ông Chen trở thành tỉ phú ở tuổi 30. Sau khi không thể chống lại các đối thủ như Tencent Holdings Ltd. và Alibaba Group Holding Ltd., ông Chen đã đưa công ty của mình trở thành công ty tư nhân vào năm 2012 và tái định vị nó thành một tập đoàn đầu tư. Ông đã sống ở nước ngoài 16 năm, đầu tiên ở Singapore và sau đó là California.

“Môi trường quốc tế vô cùng phức tạp,” ông Chen nói. “Trong điều kiện địa chính trị hiện nay, các công ty thực sự không có lựa chọn nào khác ngoài việc phải chọn một bên.”

— Haze Fan, Zheping Huang