Đề xuất thuế quan mới nhất của chính quyền Trump đặt nền móng để thay thế trên diện rộng các mức thuế theo Mục 122 sau khi chúng hết hiệu lực, đồng thời duy trì thuế suất thấp hơn đáng kể so với giai đoạn trước khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ các mức thuế được áp đặt theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA).

Tuy nhiên, động thái này cũng có thể mang lại cho chính quyền Mỹ thêm một công cụ để định hình chính sách thương mại trong tương lai, và có thể chưa phải là đợt thuế mới cuối cùng trong những tháng tới.

Ngày 2.6, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đề xuất áp thuế 10% hoặc 12,5% đối với một loạt hàng hóa nhập khẩu từ 60 đối tác thương mại. Đề xuất này xuất phát từ một trong các cuộc điều tra theo Mục 301 được khởi động sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ các mức thuế được ban hành theo quyền hạn khẩn cấp của tổng thống (IEEPA).

Nếu được triển khai sau quá trình tham vấn, các mức thuế này sẽ thay thế hiệu quả mức thuế đồng loạt 10% được áp dụng theo Mục 122 sau phán quyết liên quan đến IEEPA, dự kiến hết hiệu lực vào cuối tháng 7.

Theo tính toán, các mức thuế mới chỉ làm tăng thuế suất hiệu dụng trung bình của Mỹ thêm khoảng 0,5 điểm phần trăm so với mức hiện tại là 10,7%, nếu được áp dụng sau khi thuế theo Mục 122 hết hiệu lực.

60 nền kinh tế nằm trong diện áp thuế, bao gồm Trung Quốc, Liên minh châu Âu (EU), Canada, Mexico, các nước ASEAN và Ấn Độ, chiếm tới 99% tổng kim ngạch nhập khẩu của Mỹ trong năm 2024.

Hiện vẫn chưa rõ những quốc gia không nằm trong danh sách này sẽ phải chịu mức thuế nào, nếu có, sau khi Mục 122 hết hiệu lực. Tuy nhiên, tác động đối với mức thuế trung bình của Mỹ nhiều khả năng sẽ không đáng kể.

Trump tái dựng hàng rào thuế quan

Danh sách miễn trừ được đề xuất giống hệt danh sách áp dụng theo Mục 122. Trong đó bao gồm toàn bộ các sản phẩm đã chịu thuế theo Mục 232, như thép, nhôm và ô tô, nhằm tránh việc chồng chéo nhiều loại thuế lên cùng một mặt hàng.

Các mức thuế được đề xuất cũng rất gần với mức thuế hiện hành theo Mục 122:

Nhóm đầu tiên chịu thuế 10%, bao gồm các đối tác đã ban hành lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức, nhưng bị cho là thực thi chưa hiệu quả, hoặc đã đưa ra các cam kết cụ thể về vấn đề này trong các thỏa thuận thương mại với Mỹ. Nhóm này bao gồm EU, Canada, Mexico và Anh

Nhóm thứ hai chịu thuế 12,5%, bao gồm 46 nền kinh tế còn lại thuộc diện điều tra, bị cho là chưa áp dụng các lệnh cấm tương tự. Nhóm này bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Thụy Sĩ.

Một điểm tích cực đối với Canada và Mexico là các hàng hóa đáp ứng quy tắc xuất xứ của Hiệp định USMCA vẫn được miễn thuế.

Tác động hạn chế nhưng chưa phải hồi kết

So với các mức thuế hiện đang áp dụng, đề xuất mới chỉ tạo ra tác động rất nhỏ đối với các nền kinh tế liên quan. Tuy nhiên, đây có thể chưa phải là đợt tăng thuế cuối cùng trong những tháng tới.

Ở thời điểm hiện tại, thông báo này được xem là tương đối ôn hòa xét về mức thuế suất, khi thuế quan trung bình của Mỹ vẫn thấp hơn đáng kể so với giai đoạn trước khi Tòa án Tối cao bác bỏ các mức thuế theo IEEPA.

Dù vậy, một số cuộc điều tra khác vẫn đang được tiến hành, đặc biệt là cuộc điều tra về tình trạng dư thừa công suất mang tính cơ cấu. Các cuộc điều tra này có thể dẫn tới những đợt tăng thuế bổ sung trong tương lai.

Khi được triển khai, các mức thuế theo Mục 301 cũng sẽ giúp chính quyền Trump khôi phục phần nào sự linh hoạt trong việc điều chỉnh thuế suất nhập khẩu.

Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu chính quyền có thể sử dụng khuôn khổ Mục 301 áp dụng cho nhiều quốc gia này để nhắm vào một đối tác thương mại đơn lẻ hay không, tương tự như trường hợp Brazil, quốc gia hiện đang bị xem xét trong một cuộc điều tra riêng biệt.

Maeva Cousin là chuyên gia kinh tế phụ trách khu vực đồng euro tại Bloomberg Economics. Trước đó bà có 8 năm làm việc tại Bộ Tài chính Anh (HM Treasury), lãnh đạo nhóm phân tích khu vực đồng euro, và từng là nhà nghiên cứu tại Đại học Lausanne.