Thâm hụt thương mại phần nào cho thấy xuất khẩu, động cơ tăng trưởng của Việt Nam đang dựa trên nhập nhiều hơn để xuất mạnh hơn, chấp nhận áp lực lên tiền đồng và lãi suất trong ngắn hạn

Thâm thủng thương mại thu hẹp dần

Việt Nam xuất khẩu gần 51 tỉ USD giá trị hàng hóa, và nhập khẩu 53,43 tỉ USD trong tháng 6. Với mức này, hoạt động thương mại của Việt Nam có tháng thứ 6 liên tiếp tăng trưởng hai chữ số. Nền kinh tế cũng ghi nhận cột mốc mới về giá trị xuất và nhập khẩu hàng hóa của một tháng, vượt 50 tỉ USD. 

Do nhập khẩu tiếp tục tăng nhanh hơn xuất khẩu nên cán cân thương mại vẫn bị thâm hụt thương mại. Tuy mức độ thâm hụt hạ  nhiệt so với tháng 4 và tháng 5, nhưng vẫn ở mức cao hơn thâm hụt trung bình/tháng. 

Lũy kế sáu tháng đầu năm, cán cân thương mại nhập siêu 16,65 tỉ USD, trong khi cùng kỳ xuất siêu gần 8 tỉ USD. Nhóm doanh nghiệp trong nước nhập siêu gần 25 tỉ USD.  

Trong khi nhập khẩu dầu thô và xăng dầu chưa hạ nhiệt, diễn biến của hoạt động xuất nhập khẩu mặt hàng máy tính, điện tử, linh kiện có thay đổi. Giá trị xuất khẩu của mặt hàng này tăng tốc, trong khi nhập khẩu tăng nhẹ, gần như đi ngang, lần đầu tiên kể từ tháng 2. Diễn biến này phù hợp với dự báo trước đó của các định chế tài chính và chuyên gia phân tích nền kinh tế. Sau thời gian chuyển hóa các tư liệu sản xuất nhập khẩu thành sản phẩm xuất khẩu, giá trị xuất khẩu sẽ tăng trở lại và cải thiện cán cân thương mại. 

Việt Nam có thể xuất siêu 3 tỉ USD năm 2026

Ông Michael Wan, chuyên viên phân tích cấp cao tại ngân hàng MUFG dự báo số liệu thâm hụt của dầu mỏ sẽ thu hẹp trong tháng 6. Hoạt động xuất khẩu, theo ông Wan sẽ tiếp tục giữ vững đà tăng trưởng mạnh mẽ, phản ánh các chỉ số dẫn dắt khu vực trên khắp châu Á, cùng với đó là làn sóng bùng nổ và nhu cầu về AI vẫn đang rất lớn tính đến thời điểm hiện tại.

Báo cáo từ S&P Global Ratings đánh giá triển vọng của kinh tế châu Á trong quý III năm nay cho rằng Việt Nam cùng với Malaysia và Thái Lan là những quốc gia sẽ tiếp tục được hưởng lợi từ làn sóng AI đang tăng trưởng mạnh mẽ trên thế giới. Tuy nhiên, đây cũng là rủi ro nếu nhu cầu giảm sút hoặc thay đổi. 

“Thâm hụt thương mại có thể dao động khoảng 1,5 - 2 tỉ USD/tháng trong nửa cuối năm, giá dầu thấp có thể hỗ trợ nhưng phần nhập khẩu tư liệu sản xuất và nguyên liệu thô cũng như các yếu tố đầu vào trung gian có thể sẽ khiến thương mại tiếp tục thâm hụt,” ông Wan trả lời Bloomberg Businessweek Vietnam. 

Giải thích thêm, ông Wan cho biết Việt Nam cần gia tăng nhập khẩu các mặt hàng phi năng lượng để phục vụ xuất khẩu và nhu cầu trong nước đối với các chuỗi dự án cơ sở hạ tầng. 

Thâm hụt thương mại mở rộng và nhu cầu nội địa gia tăng là lý do chính khiến nhà kinh tế này dự báo đồng tiền Việt Nam sẽ chịu áp lực yếu đi trong thời gian tới, trong khi lãi suất nhiều khả năng tiếp tục duy trì ở mức cao. 

Ông Vũ Việt Linh, phó phòng Khách hàng tổ chức tại công ty chứng khoán Maybank nhận xét đà tăng của lãi suất trong năm 2026 tiếp tục được duy trì chủ yếu do áp lực từ việc USD mạnh lên, cùng với rủi ro Fed tăng lãi suất sau căng thẳng Mỹ - Iran.

Trong bối cảnh thâm hụt thương mại ở mức cao, việc duy trì mặt bằng lãi suất cao là cần thiết nhằm bảo vệ sự ổn định của tiền đồng. "Khi thanh khoản tiền đồng khan hiếm và chênh lệch lãi suất giữa VND và USD đủ rộng, các ngân hàng thương mại sẽ giảm động lực nắm giữ USD, qua đó góp phần giảm áp lực lên tỉ giá," ông Linh viết trong email trả lời người viết. 

Việt Nam, theo ông Wan, đang phụ thuộc nhiều vào các nguồn vốn nội địa như hệ thống ngân hàng để thúc đẩy tăng trưởng. “Các khoản đầu tư này sẽ đem lại lợi nhuận trong tương lai, và điều quan trọng sắp tới là phải cải cách thị trường vốn nhằm thu hút thêm các nguồn vốn từ nước ngoài, từ đó giảm bớt áp lực lên đồng nội tệ,” ông Wan bình luận. 

Báo cáo triển vọng thị trường công bố hôm 1.7 từ công ty chứng khoán VNDirect nâng dự báo tăng trưởng cho hoạt động xuất khẩu trong năm nay. Nhóm nghiên cứu ước tính giá trị xuất khẩu hàng hóa từ Việt Nam có thể tăng 18% trong năm 2026, điều chỉnh từ mức dự báo tăng trưởng 11% của xuất khẩu hồi đầu năm. “Cán cân thương mại Việt Nam sẽ cải thiện từ nhập siêu gần 13,5 tỉ USD sang xuất siêu hơn 3 tỉ USD cho cả năm 2026,” báo cáo viết.