Ba điểm nhấn chiến lược trong bức tranh hạ tầng giai đoạn 2026-2030 và cuộc đua hút hơn 30 triệu tỉ đồng vốn ngoài ngân sách, trong bài trình bày mở đầu sự kiện Vietnam Infrastructure Symposium 2026 do Bloomberg Businessweek Vietnam của tiến sĩ Lê Duy Bình, giám đốc điều hành Economica Việt Nam, sẽ đặt nền móng cho chu kỳ tăng trưởng mới.

Theo TS. Bình, điểm nhấn thứ nhất là hệ thống cao tốc và vành đai đô thị sẽ bước vào giai đoạn mở rộng mạnh nhất từ trước tới nay. Dự kiến Việt Nam xây mới 1.655 km và mở rộng 1.721 km cao tốc, với nguồn vốn khoảng 803 ngàn tỉ đồng; riêng các dự án vành đai tại TP.HCM và vùng Thủ đô có tổng mức đầu tư hơn 365 ngàn tỉ đồng, cùng 9 cầu lớn vượt sông Hồng – sông Đuống và 4 cầu kết nối kinh tế trọng điểm tại TP.HCM. “Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu có 5.000 km đường cao tốc với nhu cầu vốn đầu tư khoảng 800.000 tỉ đồng,” ông Bình nói. “Hệ thống cao tốc cùng các tuyến kết nối và đường vành đai tại các đô thị lớn sẽ tạo động lực nâng cao năng lực kết nối và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.”

Thứ hai, Việt Nam khởi động “kỷ nguyên đường sắt” và metro, với tổng nhu cầu vốn cho các tuyến đường sắt mới (không tính cao tốc Bắc – Nam) lên tới 28,5 tỉ USD, cùng hơn 95 tỉ USD dành cho metro Hà Nội và TP.HCM. “Sau khi hoàn thành các mục tiêu về đường bộ, trọng tâm đầu tư sẽ chuyển sang đường sắt, cảng biển và hạ tầng đô thị. Những dự án đang được triển khai sẽ tạo ra bước chuyển lớn về năng lực hạ tầng và thay đổi cách thức đi lại, vận chuyển trong những năm tới.” Các dự án đường sắt tốc độ cao, tuyến liên vận biên giới, cảng biển – du lịch, tàu điện nội đảo và mạng metro đô thị được xem là những cấu phần định hình trục dịch chuyển xanh toàn quốc, giảm tải áp lực cho đường bộ và hàng không.

Thứ ba, hạ tầng năng lượng, hàng không và cảng biển bước vào chu kỳ mở rộng công suất với các mục tiêu mang tính an ninh quốc gia. Giai đoạn 2026–2030, ngành điện cần khoảng 136,3 tỉ USD để nâng công suất nguồn lên 150 GW, với 36% là năng lượng tái tạo, đồng thời đầu tư 11,4 tỉ USD cho hạ tầng dự trữ xăng dầu, khí đốt. Ngành hàng không dự kiến huy động gần 485 ngàn tỉ đồng để đưa công suất toàn hệ thống lên 278 triệu hành khách và 4,1 triệu tấn hàng hóa mỗi năm; hệ thống cảng biển cần hơn 350 ngàn tỉ đồng, với các siêu cảng Cần Giờ, cụm Lạch Huyện và Trần Đề đóng vai trò cửa ngõ trung chuyển mới.

Về cấu trúc vốn, TS. Bình cho biết tổng vốn đầu tư toàn xã hội 2026–2030 khoảng 38,5 triệu tỉ đồng (1.500 tỉ USD), trong đó đầu tư công chiếm 22% – tăng từ mức 17,8% giai đoạn 2021–2025 – chủ yếu tập trung vào hạ tầng cốt lõi đóng vai trò “vốn mồi”. Phần còn lại, tương đương 78% vốn xã hội (khoảng 30 triệu tỉ đồng), phải đến từ khu vực tư nhân và các kênh khác, dưới nhiều hình thức như hợp tác công tư (PPP), trái phiếu công trình, vốn FDI. Điều đó đặt ra yêu cầu cần có cơ chế tài chính đối ứng linh hoạt để khai thông dòng vốn vào các siêu dự án liên kết vùng.

“Để hiện thực hóa các mục tiêu về hạ tầng và chuyển đổi năng lượng xanh, Việt Nam cần khoảng 38,5 triệu tỉ đồng, trong đó 8,5 triệu tỉ đồng đến từ ngân sách nhà nước, phần còn lại cần được huy động từ xã hội,” ông Bình nói.

Ở cấp địa phương, Hà Nội đã ký biên bản ghi nhớ với 5 ngân hàng lớn để chuẩn bị phát hành 200.000 tỉ đồng trái phiếu chính quyền địa phương cho các dự án trọng điểm; trong khi TP.HCM đang xây dựng dự thảo Luật Đô thị đặc biệt nhằm tạo khung thể chế huy động vốn và phát triển trung tâm tài chính quốc tế. “Những cơ chế mới, như luật đô thị đặc biệt cho TP.HCM, được kỳ vọng sẽ mở rộng khả năng huy động nguồn lực cho các dự án hạ tầng quy mô lớn,” ông Bình nhấn mạnh.