Thái Lan đang tiến hành cải tổ thước đo then chốt về sản lượng nhà máy sau khi các quan chức Mỹ chỉ ra khoảng cách ngày càng lớn giữa xuất khẩu tăng vọt và sản xuất trong nước sụt giảm. Đây được coi là lỗ hổng tiềm ẩn cho thấy hàng hóa có thể đang được trung chuyển qua quốc gia này để lách thuế quan.

Mối quan ngại này nổi lên như một điểm yếu trong các cuộc đàm phán thương mại của Thái Lan với Washington. Xuất khẩu trong tháng 6 đã tăng 20,8% so với cùng kỳ năm ngoái, ghi nhận tháng thứ tư liên tiếp đạt mức tăng trưởng hai chữ số, ngay cả khi chỉ số Sản xuất Công nghiệp (MPI) thu hẹp 3,1%.

Các quan chức Thái Lan bác bỏ nhận định cho rằng sự chênh lệch này đến từ hành vi chuyển tải hàng hóa. Thay vào đó, họ lập luận rằng chỉ số đo lường nhà máy đã trở nên lạc hậu khi quá tập trung vào các ngành công nghiệp truyền thống, qua đó bỏ sót đà tăng trưởng mạnh mẽ ở các lĩnh vực như bán dẫn và thiết bị điện tử gắn liền với sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo.

“Chúng tôi cần khắc phục điều này càng sớm càng tốt vì đây đã trở thành điểm yếu của chúng tôi trong các cuộc đàm phán thuế quan,” tổng thư ký Hội đồng Phát triển Kinh tế và Xã hội Quốc gia Danucha Pichayanan phát biểu với các phóng viên tại Bangkok vào thứ Hai.

Ông Danucha cho biết phó thủ tướng kiêm bộ trưởng Tài chính Ekniti Nitithanprapas muốn hoàn tất việc điều chỉnh này trước tháng 9.

Mối lo ngại về chuyển tải hàng hóa

Thái Lan, trung tâm sản xuất và xuất khẩu lớn với mắt xích chuỗi cung ứng sâu rộng với Trung Quốc, đang đối mặt với sự giám sát gắt gao về hành vi chuyển tải hàng hóa trong bối cảnh chính quyền Trump tìm cách ngăn chặn sản phẩm Trung Quốc mượn đường nước thứ ba để tránh các mức thuế đắt đỏ từ Mỹ.

Ông Danucha cho biết các cơ quan chức năng Thái Lan đã kiểm tra dữ liệu xuất khẩu và sản xuất nhưng không tìm thấy bằng chứng nào cho thấy hành vi chuyển tải hàng hóa là nguyên nhân dẫn đến sự lệch pha. Vấn đề nằm ở chỗ chỉ số MPI không còn phản ánh chính xác sự thay đổi trong cơ cấu kinh tế.

Ông nhận định chỉ số này phụ thuộc một phần vào các báo cáo ước tính và sự tự nguyện cung cấp từ các nhà sản xuất, làm hạn chế khả năng ghi nhận những chuyển dịch trong hoạt động sản xuất. Ông Danucha cho rằng các doanh nghiệp nhận ưu đãi đầu tư từ nhà nước cần phải bắt buộc báo cáo dữ liệu sản lượng, đồng thời chỉ số MPI nên áp dụng phương pháp luận linh hoạt tương tự như phương pháp tính tổng sản phẩm quốc nội (GDP).

Ngành sản xuất chiếm khoảng một phần tư GDP của Thái Lan và tạo việc làm cho hơn 6,2 triệu lao động. Sự bất cân xứng kéo dài giữa dữ liệu nhà máy yếu kém và xuất khẩu bùng nổ đang gây khó khăn cho việc đánh giá sức khỏe của một trong những nền căn cứ sản xuất lớn nhất Đông Nam Á, đồng thời làm phức tạp thêm các nỗ lực thu hút vốn đầu tư nước ngoài.

Bộ trưởng bộ Công nghiệp Varawut Silpa-archa tuần trước cho biết các sản phẩm bán dẫn và quang điện tử, bao gồm bộ chuyển mạch quang và bộ thu phát dùng trong các trung tâm dữ liệu, nằm trong số những ngành tăng trưởng nhanh nhưng chưa được phản ánh đầy đủ trong chỉ số hiện tại. Ông cho biết một số nhà sản xuất trong các lĩnh vực này thậm chí đã tăng gấp đôi doanh số trong hai năm liên tiếp.

Giới chức dự định điều chỉnh năm gốc của chỉ số từ năm 2021 sang năm 2024. Động thái này được kỳ vọng sẽ phản ánh tốt hơn các ngành công nghiệp mới nổi vốn đang bùng nổ khi dòng vốn đầu tư toàn cầu vào hạ tầng AI thúc đẩy nhu cầu đối với các thiết bị điện tử sản xuất tại Thái Lan.