Các công ty trí tuệ nhân tạo ở Mỹ đã chi hàng trăm tỉ đô la để phát triển các chatbot tiên tiến, đặt cược rằng họ có thể kiếm đủ tiền từ khách hàng để biện minh cho khoản đầu tư. Cách tiếp cận này có nguy cơ bị các đối thủ làm suy yếu, những người xây dựng hệ thống AI cạnh tranh với chi phí thấp hơn nhiều.

Vào ngày 8.9, các cơ quan an ninh Mỹ đã cáo buộc các đối thủ cạnh tranh Trung Quốc, bao gồm DeepSeek và nhà sản xuất Kimi là Moonshot AI, đã làm đúng điều đó bằng cách "ăn theo" một cách không phù hợp các mô hình AI hàng đầu của Mỹ bằng một kỹ thuật được gọi là chưng cất. Các công ty Trung Quốc, ít nhất từ năm 2024, đã truy cập và lấy thông tin từ các mô hình AI của Mỹ "ở quy mô công nghiệp" để huấn luyện hệ thống của riêng họ, theo một tuyên bố chung do cơ quan An ninh Quốc gia, FBI và Cơ quan An ninh mạng và Cơ sở hạ tầng ban hành. Tuyên bố này đã củng cố thêm các cáo buộc về "chưng cất" trước đó được đưa ra bởi các công ty Mỹ là Anthropic PBC và OpenAI. Bộ Thương mại Trung Quốc gọi các cáo buộc này là “vô căn cứ”.

"Chưng cất" là một phương pháp thường được các phòng thí nghiệm AI sử dụng để huấn luyện một mô hình ngôn ngữ lớn bằng cách sử dụng đầu ra của một mô hình khác. Một nhà phát triển gửi một loạt câu lệnh đến một mô hình "giáo viên" lớn hơn, có năng lực hơn, và các phản hồi của nó được sử dụng để huấn luyện một mô hình "học sinh" nhỏ hơn nhằm sao chép nhiều khả năng của mô hình giáo viên.

Mô hình tạo ra có thể thực hiện nhiều chức năng tương tự như mô hình gốc nhưng chỉ tốn một phần nhỏ chi phí và sức mạnh tính toán cần thiết để phát triển và vận hành một hệ thống tương đương từ đầu. Kiến thức không được chuyển trực tiếp từ mô hình này sang mô hình khác, nhưng mô hình học sinh học cách bắt chước hành vi của giáo viên dựa trên kết quả các truy vấn của nó.

"Chưng cất" được coi là chấp nhận được khi các công ty sử dụng nó trên các mô hình của chính họ hoặc khi các nhà phát triển bên ngoài sử dụng nó để xây dựng các công nghệ không cạnh tranh. Được biết đến với tên gọi "chưng cất được ủy quyền", phương pháp này cho phép các công ty và nhà nghiên cứu nén các mô hình lớn thành các mô hình nhỏ hơn, hiệu quả hơn được tối ưu hóa cho các nhiệm vụ cụ thể. Các mô hình phái sinh thường không có đầy đủ khả năng của mô hình gốc nhưng hoạt động nhanh hơn và tốn ít chi phí hơn để phát triển và vận hành.

"Chưng cất" có thể được bên thứ ba sử dụng để sao chép khả năng của một mô hình AI độc quyền mà không có sự cho phép của chủ sở hữu mô hình tham chiếu. Hành vi này đã làm dấy lên những lo ngại về pháp lý, kinh tế và an ninh.

Các công ty AI hàng đầu của Mỹ cho rằng "chưng cất" trái phép gây rủi ro cho hoạt động kinh doanh của họ. Nhiều phòng thí nghiệm Trung Quốc bao gồm DeepSeek đã phát triển các mô hình trọng số mở, nghĩa là các phần của hệ thống AI cơ bản được công khai cho người dùng tải về và chạy tự do trên nền tảng của riêng họ.

Ngược lại, các công ty AI lớn nhất của Mỹ đã giữ các mô hình của họ ở dạng độc quyền, đặt cược rằng khách hàng sẽ trả tiền để truy cập sản phẩm của họ để họ có thể thu hồi hàng trăm tỉ đô la đã chi cho các trung tâm dữ liệu và cơ sở hạ tầng khác. Họ lập luận rằng nếu các đối thủ có thể sao chép mô hình của họ với một phần nhỏ chi phí và cung cấp chúng với giá rẻ - hoặc miễn phí - điều đó có nguy cơ làm xói mòn doanh số của họ. Các quan chức Mỹ đã ước tính rằng việc "chưng cất" trái phép đang khiến các doanh nghiệp Mỹ thiệt hại hàng tỉ đô la thu nhập hàng năm.

Các công ty AI của Mỹ cũng cho biết có những rủi ro an ninh trong việc "chưng cất" trái phép. Họ cảnh báo rằng các đối thủ nước ngoài có thể sử dụng kỹ thuật này để phát triển các mô hình AI bị loại bỏ các hàng rào bảo vệ vốn ngăn chặn mọi người sử dụng nền tảng cho các mục đích bất hợp pháp hoặc nguy hiểm, chẳng hạn như tạo ra mầm bệnh chết người hoặc thực hiện các cuộc tấn công máy tính tự động quy mô lớn.

Bằng chứng thường chỉ mang tính tình huống, và hiện tại có thể khó chứng minh một cách chắc chắn rằng mô hình của đối thủ được phát triển thông qua "chưng cất".

Vào tháng 2, Anthropic cho biết ba nhà phát triển AI hàng đầu ở Trung Quốc đã nỗ lực "trích xuất bất hợp pháp" kết quả từ các mô hình của họ. Công ty cho biết các công ty này đã tạo ra hơn 16 triệu lượt trao đổi bằng các tài khoản gian lận, và họ có thể xác định được chúng dựa trên thông tin từ địa chỉ giao thức internet và siêu dữ liệu. Các đối tác trong ngành cũng đã "quan sát thấy các tác nhân và hành vi tương tự trên nền tảng của họ," công ty cho biết thêm.

Trong một lá thư gửi tới một số thượng nghị sĩ Mỹ và các quan chức Nhà Trắng vào tháng 6, Anthropic cho biết một nỗ lực "chưng cất" bị cáo buộc của Alibaba Group Holding Ltd. liên quan đến 28,8 triệu lượt trao đổi với chatbot Claude của họ trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 6 thông qua gần 25.000 tài khoản gian lận, theo những người quen thuộc với tài liệu và một bản sao mà Bloomberg News đã xem được.

Các công ty AI hàng đầu của Mỹ đang thực hiện các bước để chống lại cái mà họ gọi là "các cuộc tấn công chưng cất", bao gồm việc chia sẻ thông tin rộng rãi hơn về việc trích xuất trái phép đầu ra từ mô hình của họ và nỗ lực chặn người dùng đáng ngờ truy cập vào hệ thống của họ.

Các nhà lập pháp ở Washington và chính quyền Trump đang chú ý đến những lo ngại của Thung lũng Silicon. Vào tháng 4, Nhà Trắng cho biết sẽ hợp tác với ngành công nghiệp để xác định cách kiềm chế "chưng cất" và buộc các tác nhân xấu phải chịu trách nhiệm. Đảng Cộng hòa tại Hạ viện cũng đã kêu gọi Mỹ áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với các thực thể Trung Quốc tham gia vào hành vi này ở quy mô công nghiệp để xây dựng các hệ thống cạnh tranh.

Trung Quốc sẵn sàng tham gia thảo luận với Mỹ về AI, Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết trong phản hồi của mình đối với các cáo buộc "chưng cất" của các cơ quan an ninh Mỹ. Tuy nhiên, nếu Mỹ có hành động để đàn áp các công ty AI Trung Quốc dưới vỏ bọc chống lại việc "chưng cất" mô hình, Trung Quốc sẽ có các biện pháp đáp trả, bộ này cho biết. Trong tuyên bố, Trung Quốc cáo buộc Mỹ đang tìm cách độc quyền ngành công nghiệp AI.

Với sự hỗ trợ từ Maggie Eastland