Ngay trước khi nước ngọt có đường ở Việt Nam sắp bị đánh thuế đặc biệt và người tiêu dùng thể hiện họ muốn đồ uống ít ngọt hơn, Suntory PepsiCo đưa vào vận hành nhà máy nước giải khát có ga lớn nhất từ trước tới nay tại thị trường hơn 100 triệu dân này.

Với công suất thiết kế 1,24 tỉ lít/năm, nhà máy mới của Suntory PepsiCo tại Đức Hòa, Tây Ninh vừa được khánh thành ngày 10.7 là một trong những cơ sở lớn và hiện đại nhất trong sáu nhà máy của liên doanh ở Việt Nam cũng như trong mạng lưới châu Á.

Ông Ashish Joshi, tổng giám đốc Suntory PepsiCo Việt Nam Beverage cho biết, 100% sản phẩm được tiêu thụ ở Việt Nam, trong đó nước có ga là sản phẩm chính nhưng không cho biết cụ thể về cơ cấu sản phẩm.

Khoảng 30% công suất nhà máy ở Tây Ninh dành để sản xuất nước đóng chai, 17% cho đồ uống không ga, theo ông Phạm Anh Tuấn, giám đốc thị trường Việt Nam tại công ty nghiên cứu thị trường InsightAsia dẫn số liệu từ báo cáo đánh giá tác động môi trường. Như vậy, hơn một nửa công suất nhà máy có tổng vốn đầu tư 300 triệu USD này dành để sản xuất nước có ga, phân khúc đang chững lại do thị hiếu người tiêu dùng thay đổi.

Quy mô thị trường nước có ga ở Việt Nam, theo công ty nghiên cứu thị trường B&Company, khoảng 1,88 tỉ USD. Mức tăng trưởng kép dự phóng chỉ 4,27%/năm trong giai đoạn 2025-2029, thấp hơn nhiều so với mức gần 10% của nước đóng chai hay đồ uống chức năng, những phân khúc mà nhà máy tại Tây Ninh được phân bổ công suất nhỏ hơn.

Tuy tăng trưởng chậm lại, nhu cầu tiêu thụ với sản phẩm nước có ga vẫn rất lớn, theo bà Nguyễn Phương Nga, giám đốc kinh doanh của World Panel Việt Nam. Tỉ lệ thâm nhập của mặt hàng này ở thành thị Việt Nam là hơn 80%, và ở nông thôn là 70%.

“Thị hiếu của người tiêu dùng ở đây cũng thay đổi nhanh chóng, và đây là cơ hội cho các sản phẩm khác ngoài đồ uống có ga, đặc biệt trong các phân khúc sản phẩm cao cấp, đồ uống functional và đồ uống giảm/không đường,” tổng giám đốc Suntory Beverage & Food Asia Jahanzeb Khan trả lời Bloomberg Businessweek Vietnam qua thư điện tử.

Ông Jahanzeb Khan nhận xét Việt Nam có những lợi thế dài hạn để thúc đẩy nhu cầu nước giải khát như dân số trẻ, thu nhập tăng, đô thị hoá, đồng thời cho rằng thị phần đồ uống không đường đang tăng nhanh hơn các dòng sản phẩm còn lại, dù mới chỉ chiếm khoảng 4–5% trong nhóm cola. “Phân khúc đồ uống có ga không đường sẽ đóng vai trò quan trọng trong dài hạn,” ông Ashish Joshi, tổng giám đốc Suntory PepsiCo Việt Nam Beverage cho biết.

76% người tiêu dùng nói đang giảm đường, nhưng chỉ 26% thực sự mua sản phẩm ít hoặc không đường trong một tháng, thấp hơn hẳn mức chi cho nước ngọt có ga, theo kết quả khảo sát trên 1.300 người tiêu dùng của InsightAsia. "Nhu cầu ít đường hay đồ uống chức năng là động lực tăng trưởng nhưng chưa đủ để một mình lấp đầy công suất một nhà máy quy mô như Tây Ninh," ông Tuấn nhận định.

Đây cũng là lý do người đứng đầu thị trường Việt Nam của Suntory PepsiCo cho biết công ty sẽ chỉ cân nhắc mở rộng sang các dải sản phẩm mới tại nhà máy Tây Ninh sau ít nhất 5 năm nữa khi nhu cầu đủ lớn.

Ông Tuấn từ InsightAsia phân tích, có ba rủi ro hiện hữu mà doanh nghiệp phải cân nhắc. Đầu tiên là nguy cơ thừa cung khi toàn ngành đang mở rộng công suất đồng loạt. Thứ hai là doanh thu từ thị trường Việt Nam năm 2025 đã giảm 14% so với cùng kỳ. Nguyên do từng được lãnh đạo tập đoàn mẹ giải thích là do công ty "ưu tiên đầu tư vào thương hiệu để tạo nhu cầu mới," khiến lợi nhuận ngắn hạn đi ngang. Cuối cùng là việc tái công thức các sản phẩm ít đường quá nhanh khiến người tiêu dùng từ chối sản phẩm vì hương vị, tác động trực tiếp tới doanh thu của mảng kinh doanh cốt lõi.

Ở chiều ngược lại, nhà máy đi vào vận hành ngay trước khi thuế tiêu thụ đặc biệt 8% với đồ uống có đường chính thức có hiệu lực từ ngày 1.1.2027. Trong khi đó, mức độ nhận biết của người tiêu dùng về loại thuế này hiện rất thấp, chỉ 7% nhớ đến một cách tự nhiên, 21% khi được gợi ý, theo khảo sát của InsightAsia. Điều này có nghĩa cú sốc giá có thể đến bất ngờ với phần lớn thị trường, và thương hiệu nào chủ động tái công thức trước sẽ chiếm lợi thế cả về truyền thông lẫn giá bán.

Việt Nam là một trong những thị trường quan trọng của Suntory PepsiCo. Doanh thu năm 2025 của Suntory PepsiCo ở thị trường Việt Nam đạt 134 tỉ Yên (khoảng 828 triệu USD), đóng góp 34% vào doanh thu của tập đoàn ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương, theo báo cáo tài chính 2025 của tập đoàn. Luỹ kế quý I, doanh thu từ Việt Nam tăng 7% so với cùng kỳ, gấp đôi so với Thái Lan, đóng góp lớn nhất vào doanh thu của tập đoàn tại khu vực APAC.

Khảo sát của InsightAsia chỉ ra, 54% người tiêu dùng có ý định chuyển sang sản phẩm khác thay vì trả thêm cho mức giá đã tính thuế, và 62% sẵn sàng chấp nhận công thức bớt ngọt hơn. Đó là dư địa để các công ty sản xuất như Suntory PepsiCo dịch chuyển danh mục sản phẩm, đặc biệt khi "chưa thương hiệu nào sở hữu đồng thời cả yếu tố hương vị lẫn sức khỏe," theo ông Tuấn của InsightAsia.