Vào thứ Ba, SpaceX đã bán thành công 25 tỉ USD trái phiếu định hạng đầu tư. Đây là bước đi cuối cùng nhằm thay thế các khoản nợ chi phí cao từng được huy động để tài trợ cho thương vụ mua lại nền tảng X (trước đây là Twitter) vào năm 2022, cũng như các khoản vay và trái phiếu lãi suất cao do phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo xAI phát hành năm ngoái để bù đắp tình trạng thâm hụt tiền mặt nhanh chóng.

Nếu không được đưa về "dưới trướng" SpaceX, các thực thể này sẽ phải tiêu tốn khoảng 1,8 tỉ USD để trả lãi cho tổng khối nợ 17,5 tỉ USD trong năm nay. Giờ đây, tập đoàn công nghệ này chỉ phải trả khoảng 1,5 tỉ USD tiền lãi hàng năm cho đợt phát hành trái phiếu đầu tay trị giá 25 tỉ USD.

Trước thềm đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) lịch sử trị giá 75 tỉ USD của SpaceX vào đầu tháng này, Musk đã hợp nhất nhiều công ty rời rạc của mình thành một tập đoàn đa ngành khiến các nhà đầu tư mê mẩn, bất chấp việc thực thể này vẫn chưa hề có lãi. Vị tỉ phú ngàn tỉ USD này đã khéo léo dùng doanh thu từ mảng bán dịch vụ internet vệ tinh Starlink và các hợp đồng tên lửa của SpaceX với chính phủ Mỹ để tài trợ cho các khoản chi tiêu khổng lồ tại xAI – công ty hiện đang nắm giữ mạng xã hội X.

"Để rót vốn vào thương vụ này, về cơ bản bạn phải là một người có niềm tin mãnh liệt," Art Hogan, chiến lược gia trưởng thị trường tại B. Riley Wealth cho biết. "Bạn phải tin rằng doanh thu sẽ tăng trưởng vượt bậc trong những năm tới."

Nhu cầu mạnh mẽ đối với trái phiếu của SpaceX cho thấy nhiều nhà đầu tư đang đặt trọn niềm tin. Đợt chào bán đã thu hút lượng đặt mua lên tới 89 tỉ USD ở thời điểm đỉnh cao - một mức khao khát của thị trường cho phép công ty chốt được chi phí lãi vay thấp hơn trong suốt quá trình tiếp thị sản phẩm.

Các đối tác mua trái phiếu đều hào hứng tham gia ngay cả khi cổ phiếu SpaceX đang chao đảo trên thị trường chứng khoán, bốc hơi khoảng 1/4 giá trị qua ba phiên trước khi phục hồi nhẹ vào thứ Ba. Đại diện của SpaceX hiện chưa đưa ra bình luận nào.

Cho đến nay, các nhà đầu tư vẫn chớp lấy cơ hội để sở hữu một phần trong đế chế khổng lồ của Musk. Tuy nhiên, SpaceX giờ đây phải chứng minh rằng họ có thể cân bằng được các mô hình kinh doanh khác biệt như vậy, và cuối cùng phải biến mảng kinh doanh AI thành một mỏ vàng thay vì một gánh nặng.

Cơn sốt nợ AI

Việc tiếp cận được thị trường trái phiếu xếp hạng đầu tư là chìa khóa then chốt để hỗ trợ tham vọng cạnh tranh của xAI trước các đối thủ sừng sỏ như Anthropic PBC và OpenAI.

Trước đó, hồ sơ tín dụng rủi ro cao chỉ cho phép xAI tiếp cận phân khúc khoản vay đòn bẩy và trái phiếu rác (junk bonds) với chi phí vô cùng đắt đỏ. Nhưng ngay sau khi SpaceX hoàn tất thâu tóm xAI vào tháng 2 và giành được mức xếp hạng tín nhiệm cao từ các tổ chức đánh giá hàng đầu, cánh cửa bước vào thị trường trái phiếu cao cấp có chi phí rẻ hơn của Mỹ đã chính thức rộng mở.

Điều này cũng giúp SpaceX tiếp cận được các nguồn vốn dồi dào hơn. Thị trường trái phiếu định hạng đầu tư của Mỹ có quy mô khoảng 8.000 tỉ USD, lớn hơn rất nhiều so với quy mô tổng cộng 3.000 tỉ USD của thị trường trái phiếu rác và khoản vay đòn bẩy cộng lại.

"Toàn bộ cuộc đua xây dựng các trung tâm dữ liệu và cơ sở hạ tầng liên quan để phục vụ cho sự bùng nổ AI dự kiến sẽ tiêu tốn hàng nghìn tỉ USD," Robert Schiffman, nhà phân tích tín dụng cấp cao tại Bloomberg Intelligence nhận định. "Nếu bạn định duy trì một bảng cân đối kế toán với khối nợ từ 80 đến hơn 100 tỉ USD, bạn không thể tài trợ cho nó bằng thị trường trái phiếu rác."

Các công ty có lợi nhuận cao như Nvidia Corp. và Amazon.com Inc. cũng đang tích cực vay mượn từ thị trường này để tài trợ cho các tham vọng AI của mình. Xu hướng phát hành này được dự báo sẽ còn tăng mạnh trong những năm tới.

Trong những tuần gần đây, thông qua xAI, SpaceX đã đảm bảo được nhiều hợp đồng điện toán trị giá hàng tỉ USD với Anthropic, Google và startup AI Reflection, giúp thúc đẩy tổng doanh thu gắn liền với AI của công ty. Dẫu vậy, các báo cáo tài chính công khai cho thấy xAI chỉ tạo ra 3,2 tỉ USD doanh thu vào năm ngoái trong khi lỗ hoạt động lên tới 6,4 tỉ USD. Các khoản lỗ hàng năm này đã phình to từ mức khoảng 1,6 billion USD vào năm 2024.

Do đó, đợt chào bán trái phiếu hôm thứ Ba phần lớn phải dựa vào sức mạnh từ các mảng kinh doanh khác của SpaceX.

"Điểm tựa tín dụng ở đây chính là sự tăng trưởng của Starlink và khả năng mảng AI sẽ đạt tới một lộ trình tự chủ tài chính nào đó trước khi bạn đốt sạch vốn chủ sở hữu," Ross Pamphilon, giám đốc đầu tư mảng thu nhập cố định tại Impax Asset Management, người bày tỏ sự quan tâm đến việc mua trái phiếu SpaceX, chia sẻ. Ông nhấn mạnh xAI là "một thực thể âm dòng tiền sâu, nhưng bạn phải nhìn vào cái mà nó được gắn vào - một nền tảng kết nối vững chắc và thành công như Starlink."

Chặng đường dài phía trước

Đợt trái phiếu trị giá 25 tỉ USD hôm thứ Ba được chia thành nhiều kỳ hạn với mức lãi suất cuống phiếu (coupon) dao động từ 5,35% đến 6,65% tùy thuộc vào ngày đáo hạn. Điều này dẫn đến chi phí vay vốn hàng năm rơi vào khoảng 1,5 tỉ USD.

Để so sánh, khối nợ trái phiếu rác và khoản vay đòn bẩy trị giá 17,5 tỉ USD từng nằm trên bảng cân đối kế toán của X và xAI - với lãi suất dao động trong khoảng từ 9,5% đến 12,5% - sẽ tiêu tốn khoảng 1,8 tỉ USD chi phí dịch vụ nợ hàng năm nếu số nợ đó vẫn tồn tại tính đến đầu năm nay.

Để đạt được kết quả này là cả một chặng đường dài đầy khúc khuỷu.

Musk từng gây chấn động các thị trường khi thông báo thương vụ thâu tóm và hủy niêm yết Twitter trị giá 44 tỉ USD vào tháng 4 năm 2022 - giai đoạn đỉnh điểm của cơn sốt mua lại bằng vốn vay (LBO) trong ngành công nghệ. Tuy nhiên, chu kỳ tăng lãi suất sau đó của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã nhấn chìm các định giá, đồng nghĩa với việc Musk đã trả mức giá quá đắt cho doanh nghiệp này. Ông từng cố gắng rút lui khỏi thương vụ nhưng một thẩm phán tại Delaware đã buộc ông phải hoàn tất việc mua lại vào tháng 10 năm đó.

Một nhóm các ngân hàng do Morgan Stanley dẫn đầu đã bảo lãnh phát hành khoảng 13 tỉ USD nợ để tài trợ cho giao dịch này, với kế hoạch bán lại cho các nhà đầu tư tổ chức dưới dạng trái phiếu rác và khoản vay đòn bẩy. Họ đã không thành công do thị trường biến động mạnh và lãi suất tăng cao, thay vào đó phải giữ lại trên bảng cân đối kế toán của chính mình để tự tài trợ - một trong những "vết nhơ" lớn nhất trên thị trường nợ của Phố Wall trong lịch sử gần đây.

Các ngân hàng này đã phải chấp nhận thu lãi định kỳ để giảm bớt tổn thất. Cuối cùng, họ đã có thể chuyển giao khối nợ này sang cho các nhà đầu tư vào đầu năm 2025 - phần lớn nhờ vào khoản đầu tư bất ngờ của X vào xAI, giúp nâng cao giá trị của khoản nợ.

Sau đó, xAI mua lại X vào tháng 3.2025, và đến tháng 6 cùng năm đã vay thêm 5 tỉ USD. Khi SpaceX tiếp tục mua lại xAI vào tháng 2, Morgan Stanley - bên xử lý các đợt huy động nợ cho cả hai công ty - đã thông báo với các chủ nợ hiện tại rằng toàn bộ nghĩa vụ nợ sẽ được hoàn trả đầy đủ, mà không tiết lộ phương thức cụ thể.

Số tiền đó cuối cùng đến từ một khoản vay bắc cầu trị giá 20 tỉ USD mà SpaceX huy động từ một nhóm ngân hàng. Khoản vay ngắn hạn này theo kế hoạch chỉ duy trì trong tối đa khoảng hai năm và có mức lãi suất thực tế là 4,58% tính đến ngày 31.3, theo các tài liệu pháp lý.

Thỏa thuận trái phiếu ngày thứ Ba của SpaceX đã tái cấp vốn thành công cho khoản vay bắc cầu này, đồng thời lượng tiền thừa sẽ được linh hoạt sử dụng cho các hoạt động chung của tập đoàn.

"Thật khó để mô hình hóa chính xác SpaceX sẽ đi về đâu trong vài năm tới," nhà phân tích Schiffman kết luận. "Sứ mệnh của họ thực sự rất tham vọng."