Tập đoàn năng lượng Shell công bố lợi nhuận quý I đạt 6,9 tỉ USD, tăng 115% so với quý trước và vượt xa dự báo của giới phân tích, khi giá dầu và khí đốt toàn cầu tăng mạnh do chiến sự Iran làm gián đoạn thị trường năng lượng quốc tế.

Kết quả kinh doanh mới nhất giúp Shell tiếp tục giữ vị trí công ty dầu khí có lợi nhuận cao nhất châu Âu trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị đẩy giá năng lượng tăng vọt. Lợi nhuận của tập đoàn trong ba tháng đầu năm cũng cao hơn 24% so với cùng kỳ năm ngoái, vượt mức dự báo 6,4 tỉ USD của giới phân tích tại London.

Shell cho biết sự biến động chưa từng có trên thị trường dầu khí toàn cầu đã tạo điều kiện cho hoạt động giao dịch năng lượng của công ty đạt hiệu suất đặc biệt cao. Giá dầu Brent đã tăng từ khoảng 61 USD/thùng hồi đầu năm lên đỉnh gần 119 USD/thùng vào cuối tháng 3 và tiếp tục neo ở mức cao trong tháng 4 do lo ngại nguồn cung qua eo biển Hormuz bị gián đoạn.

Wael Sawan, Giám đốc điều hành Shell, nói kết quả này phản ánh “sự tập trung không ngừng vào hiệu quả vận hành trong một quý đầy biến động của thị trường năng lượng toàn cầu”.

Bên cạnh mức lợi nhuận tăng mạnh, Shell cũng thông báo nâng cổ tức thêm 5%, qua đó tiếp tục duy trì chính sách ưu tiên hoàn vốn cho cổ đông. Giám đốc tài chính Sinead Gorman cho biết ban lãnh đạo “tin tưởng vào khả năng tạo dòng tiền dài hạn của tập đoàn”.

Tuy nhiên, kết quả kinh doanh bùng nổ của Shell ngay lập tức kéo theo phản ứng dữ dội từ các nhóm môi trường và tổ chức vận động khí hậu, trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng đang tạo áp lực lớn lên người tiêu dùng toàn cầu.

Nhà hoạt động môi trường Chris Packham chỉ trích Shell “đang trục lợi từ các cuộc chiến tranh phi pháp và thiêu rụi hành tinh”, đồng thời gọi đây là “lợi nhuận tiền máu”.

Các nhà vận động thuộc nhóm Fossil Free London cũng tổ chức biểu tình bên ngoài trụ sở Shell tại London, cáo buộc công ty thu lợi khổng lồ trong khi hàng triệu hộ gia đình phải vật lộn với hóa đơn điện và nhiên liệu leo thang.

Theo Friends of the Earth, cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay cho thấy mô hình phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang khiến của cải tiếp tục chảy về các tập đoàn dầu khí lớn. Danny Gross, nhà vận động khí hậu của tổ chức này, kêu gọi chính phủ Anh áp mức “thuế lợi nhuận bất thường” mạnh tay hơn đối với ngành dầu khí.

“Trong khi người dân phải trả nhiều tiền hơn tại trạm xăng và trên hóa đơn điện, các tập đoàn nhiên liệu hóa thạch lại bỏ túi hàng tỉ USD lợi nhuận”, ông nói.

Tổ chức khí hậu 350.org cũng cho rằng các khoản lợi nhuận đột biến này cần được đánh thuế để hỗ trợ các hộ gia đình dễ bị tổn thương và thúc đẩy đầu tư vào năng lượng tái tạo.

Dù vậy, đà tăng trưởng của Shell vẫn chịu một số tác động tiêu cực từ xung đột tại Trung Đông. Tập đoàn cho biết sản lượng dầu khí quý I giảm khoảng 4% sau khi cơ sở khí hóa lỏng Pearl GTL tại Qatar bị hư hại nghiêm trọng trong một vụ tấn công bằng máy bay không người lái.

Shell dự kiến việc sửa chữa cơ sở này có thể kéo dài khoảng một năm, ảnh hưởng đến sản lượng khai thác trong các quý tới.

Không chỉ Shell, các “ông lớn” dầu khí khác cũng hưởng lợi từ biến động giá năng lượng. BP tuần trước báo lãi quý I đạt 3,2 tỉ USD, cao hơn gấp đôi cùng kỳ năm trước nhờ hoạt động giao dịch dầu mỏ tăng mạnh.

Sự phục hồi lợi nhuận của ngành dầu khí đang diễn ra trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu tiếp tục bất ổn vì chiến sự Trung Đông và các biện pháp trừng phạt mới liên quan đến Iran. Dù giá dầu đã hạ nhiệt phần nào sau tín hiệu về khả năng nối lại đàm phán giữa Washington và Tehran, giá năng lượng hiện vẫn cao hơn khoảng 50% so với cùng kỳ năm ngoái.

Giới phân tích cho rằng nếu căng thẳng tại eo biển Hormuz kéo dài, các tập đoàn dầu khí lớn có thể tiếp tục hưởng lợi từ biến động giá và hoạt động giao dịch hàng hóa năng lượng.

Tuy nhiên, điều này cũng làm gia tăng áp lực chính trị lên các chính phủ phương Tây trong việc kiểm soát giá nhiên liệu và xem xét lại chính sách đánh thuế ngành dầu khí, đặc biệt khi chi phí sinh hoạt tiếp tục trở thành vấn đề nhạy cảm đối với cử tri.