Gần hai năm sau khi trở lại Nhà Trắng với cam kết kéo giá cả xuống và đưa tài chính công về quỹ đạo, Donald Trump đang phải đối mặt với một thực tế khó khăn hơn nhiều. Chiến sự với Iran đẩy giá nhiên liệu tăng mạnh, trong khi chính sách giảm thuế khiến nợ công Mỹ lập kỷ lục.

Thị trường trái phiếu cũng bắt đầu phát tín hiệu cảnh báo. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn dài tăng lên mức cao nhất trong 19 năm hôm thứ Ba, khi giới đầu tư lo ngại về quy mô vay nợ của Washington và nguy cơ lạm phát kéo dài do chiến sự.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent lập tức tìm cách trấn an thị trường. Một ngày sau, ông cho biết Bộ Tài chính sẽ tăng ít nhất gấp đôi hoạt động mua trái phiếu dài hạn và sớm công bố các biện pháp nhằm giảm thâm hụt ngân sách. Những tuyên bố này chưa giúp lợi suất hạ nhiệt, trong khi đồng USD tiếp tục suy yếu.

Bessent hôm thứ Năm cho rằng thị trường đã phản ứng quá mức. Trump vẫn khẳng định kinh tế Mỹ đang "bùng nổ", viện dẫn việc chứng khoán liên tục lập đỉnh.

"Những phản ứng gay gắt của tổng thống và nỗ lực can thiệp vào thị trường tiền tệ, trái phiếu mang màu sắc tuyệt vọng", Eswar Prasad, giáo sư kinh tế tại Đại học Cornell, nhận xét.

Sức ép đang xuất hiện đúng lúc Trump chuẩn bị bước vào chặng đường quan trọng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11. Các khảo sát gần đây cho thấy cử tri Mỹ đánh giá đảng Dân chủ tốt hơn đảng Cộng hòa trong vấn đề quản lý kinh tế.

Một trong những vấn đề lớn nhất nằm ở khoản nợ liên bang. Nợ chính phủ Mỹ đã vượt 40 nghìn tỉ USD trong tuần này, trong khi tốc độ vay mới tăng nhanh, chỉ đứng sau những giai đoạn đặc biệt như đại dịch Covid 19.

Thâm hụt ngân sách giảm từ 6,4% GDP năm 2024 xuống 5,8% GDP trong năm tài khóa 2025. Con số này vẫn cao so với mức Washington cần để ổn định gánh nặng nợ. Các đợt giảm thuế của Trump được dự báo tiếp tục làm ngân sách chịu thêm áp lực trong những năm tới, dù chính quyền đã đề xuất giảm chi cho Medicaid và một số chương trình hỗ trợ thực phẩm.

Bessent từng đặt mục tiêu đưa thâm hụt ngân sách xuống 3% vào cuối nhiệm kỳ thứ hai của Trump. Hôm thứ Năm, ông nói có khả năng thâm hụt đã đạt đỉnh và nguồn thu từ thuế quan cùng tăng trưởng kinh tế sẽ giúp ngân sách cải thiện.

Michael Strain, giám đốc nghiên cứu chính sách kinh tế tại Viện Doanh nghiệp Mỹ, cho rằng mục tiêu này sẽ đòi hỏi những quyết định khó khăn, trong đó có khả năng phải cắt giảm Medicare và an sinh xã hội.

Áp lực ngân sách đã lớn, chiến sự với Iran còn trực tiếp đánh vào chi phí sinh hoạt của các hộ gia đình Mỹ.

Giá xăng đã tăng khoảng 40% kể từ khi chiến sự bắt đầu, lên 4,11 USD một gallon vào thứ Sáu. Diesel cũng tăng tương tự, lên 5,58 USD một gallon. Đây là loại nhiên liệu đặc biệt quan trọng với nền kinh tế Mỹ bởi phần lớn xe tải vận chuyển hàng hóa đường bộ sử dụng diesel.

Chi phí nhiên liệu tăng nhanh đang khiến một cam kết quan trọng của Trump trở nên khó thực hiện: giảm giá năng lượng cho người dân Mỹ.

Lãi suất vay mua nhà cũng quay đầu tăng. Lãi suất thế chấp cố định 30 năm lên 6,65% trong tuần này, từ 5,98% trước khi chiến sự bắt đầu vào cuối tháng 2.

Giới phân tích tài chính cho rằng áp lực chính trị đối với chính quyền Trump về khả năng mua nhà từng giảm xuống khi lãi suất hạ trong những tháng cuối năm 2025 và đầu năm 2026. Nay tình hình đã thay đổi.

Lạm phát tiêu dùng tại Mỹ đạt 4,2% vào tháng 5, mức cao nhất trong ba năm, trước khi giảm xuống 3,4% vào tháng 7. Fed đang đứng trước bài toán khó: giữ lãi suất đủ cao để kiểm soát lạm phát nhưng không làm nền kinh tế suy yếu quá nhanh.

Các quan chức Fed lo ngại giá cả tăng kéo dài có thể tạo thành xu hướng mới trong nền kinh tế. Tuy nhiên, ngân hàng trung ương Mỹ vẫn quyết định không tăng lãi suất, khiến một bộ phận nhà đầu tư đặt câu hỏi về mức độ cứng rắn của Fed đối với lạm phát.

Chiến sự cũng làm suy yếu một lợi thế mà Trump từng đặt nhiều kỳ vọng: nguồn dầu trong nước.

Mỹ hiện vẫn là nước sản xuất dầu lớn nhất thế giới. Sản lượng dự kiến chỉ tăng khoảng 200.000 thùng mỗi ngày trong năm nay, chưa đủ để bù đắp cú sốc từ Trung Đông.

Khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày thường đi qua Eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng quan trọng kết nối Vịnh Ba Tư với thị trường thế giới. Bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào tại đây đều có thể đẩy giá dầu và chi phí vận chuyển lên cao, kéo theo giá hàng hóa tại Mỹ.

Sức ép cuối cùng lại quay về người tiêu dùng. Nợ công tăng, chi phí vay cao, xăng dầu và thực phẩm đắt đỏ đang kéo tâm lý tiêu dùng xuống mức rất thấp. Các khảo sát cho thấy nhiều cử tri cảm thấy tình hình tài chính của gia đình họ kém hơn dưới chính quyền Trump.

Kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng nhờ sức mua của người tiêu dùng và làn sóng đầu tư khổng lồ của các tập đoàn công nghệ vào trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng đang thấp hơn đáng kể so với những gì chính quyền Trump kỳ vọng.

GDP Mỹ tăng 2,1% năm ngoái. Tốc độ tăng trưởng tính theo năm trong quý II/2026 đạt 1,5%, thấp hơn nhiều so với mức 5 đến 6% mà Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick từng dự báo, đồng thời thấp hơn mục tiêu 3% của Bessent.

Hôm thứ Năm, Bộ trưởng Tài chính Mỹ vẫn cho rằng Washington có thể "tăng trưởng để thoát khỏi" gánh nặng nợ.

Với cử tri Mỹ thì bài toán trước mắt lại đơn giản hơn nhiều. Cử tri chỉ quan tâm họ đang phải trả bao nhiêu cho một gallon xăng, một căn nhà và những hóa đơn hàng tháng. Đây cũng là những con số có thể quyết định cách họ bỏ phiếu trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới.