Ngoài việc tăng cường thực thi luật nhập cư và đẩy mạnh các hoạt động trục xuất trong nhiệm kỳ thứ hai, tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đã triển khai các bước nhằm cải tổ chương trình thị thực H-1B.

Ông Trump cho rằng H-1B, nền tảng của hệ thống nhập cư theo diện việc làm cho phép các công ty Mỹ tuyển dụng lao động nước ngoài có trình độ đại học vào các vị trí chuyên môn, đã bị lạm dụng để thay thế lao động Mỹ.

Mùa Xuân năm nay, chính quyền của ông đã tổ chức đợt bốc thăm H-1B đầu tiên với cơ chế ưu tiên những lao động có mức lương cao hơn. Trước đó, chính quyền áp dụng khoản phí 100.000 USD đối với lao động H-1B mới được tuyển từ bên ngoài nước Mỹ. Ngày 8.6, một thẩm phán liên bang đã bác bỏ khoản phí này. Chính quyền ông Trump cho biết sẽ kháng cáo.

Chương trình thị thực H-1B là gì?

Ra đời năm 1990, chương trình thị thực H-1B là một trong nhiều sáng kiến nhập cư mà Mỹ triển khai trong thế kỷ 20 nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động ở những lĩnh vực cụ thể. Các chương trình khác từng tạo điều kiện cho lao động nông nghiệp tạm thời từ Mexico làm việc trong Thế chiến thứ Hai, người chăn cừu chủ yếu đến từ Tây Ban Nha vào thập niên 1950 và y tá, nhiều người trong số đó đến từ Philippines, vào thập niên 1990.

Hiện nay, doanh nghiệp Mỹ có thể nộp đơn đưa lao động nước ngoài vào làm các công việc nông nghiệp tạm thời theo chương trình H-2A và tuyển lao động cho các công việc tạm thời khác, bao gồm lao động thời vụ, theo chương trình H-2B.

Thị thực H-1B chủ yếu được ngành công nghệ sử dụng. Các lãnh đạo trong ngành cho rằng nguồn nhân lực có kỹ năng về khoa học, toán học và máy tính đang thiếu hụt. Các ngành nghề liên quan đến máy tính chiếm 62% số hồ sơ H-1B được phê duyệt trong năm tài khóa 2025. Người nộp đơn phải có ít nhất bằng cử nhân. Thị thực này có thời hạn tối đa sáu năm, nhưng có thể được gia hạn vô thời hạn nếu doanh nghiệp đã bảo lãnh hồ sơ xin thẻ xanh theo diện việc làm để người lao động có quyền thường trú tại Mỹ.

Chương trình H-1B hoạt động như thế nào?

Doanh nghiệp phải nộp hồ sơ lên chính phủ cho từng lao động muốn tuyển theo diện H-1B.

Mỗi năm, số thị thực mới được cấp bị giới hạn ở mức 65.000 suất, cộng thêm 20.000 suất dành cho những người có bằng thạc sĩ hoặc cao hơn tại Mỹ. Nhu cầu từ doanh nghiệp vượt xa hạn ngạch này nên các đơn vị phải đăng ký ứng viên vào đợt bốc thăm hằng năm. Quy trình này được chuyển sang hình thức trực tuyến từ năm 2020.

Theo số liệu sơ bộ mà Cơ quan Di trú và Nhập tịch Mỹ công bố vào tháng 5, các doanh nghiệp đã nộp khoảng 211.000 hồ sơ hợp lệ cho đợt bốc thăm của năm tài khóa 2027, giảm hơn 38% so với gần 344.000 hồ sơ hợp lệ trong năm tài khóa 2026.

Những ai sử dụng H-1B nhiều nhất?

Các tập đoàn như Amazon, Microsoft, Meta Platforms và Apple đang sử dụng hàng ngàn lao động sở hữu thị thực H-1B. Các trường đại học và bệnh viện cũng phụ thuộc vào chương trình này để tuyển giảng viên và nhân sự nghiên cứu.

Phần lớn thị thực H-1B được cấp cho lao động sinh ra tại Ấn Độ. Nhóm này chiếm 70% số người được phê duyệt H-1B trong năm tài khóa 2025. Lao động sinh ra tại Trung Quốc chiếm khoảng 12%.

Đối với sinh viên quốc tế theo học sau đại học tại Mỹ, H-1B là con đường quan trọng để tiếp tục ở lại nước này sau khi hoàn thành chương trình học.

Vì sao chính quyền ông Trump lại tăng phí đối với thị thực H-1B?

Từ ngày 21.9.2025, các lao động H-1B mới được tuyển từ bên ngoài nước Mỹ phải chịu khoản phí 100.000 USD, ngoài các khoản phí hiện hành dao động từ khoảng 960 USD đến 7.600 USD cho mỗi hồ sơ.

Trong sắc lệnh công bố khoản phí này, ông Trump cho rằng nhiều doanh nghiệp đã lợi dụng chương trình H-1B để thay thế lao động Mỹ bằng lao động nước ngoài có mức lương thấp hơn.

Bloomberg News trước đó đưa tin rằng những lỗ hổng trong hệ thống đã tạo điều kiện để một số doanh nghiệp tăng cơ hội trúng tuyển bằng cách nộp số lượng lớn hồ sơ vào vòng quay số. Khác với các tập đoàn công nghệ lớn, những doanh nghiệp này thường sử dụng chương trình thị thực để tuyển lao động có mức lương thấp hơn. Họ thực hiện việc này thông qua các công ty cung ứng nhân sự và gia công dịch vụ. Các đơn vị này trước đây từng giành được khoảng một nửa trong tổng số 85.000 thị thực mới được phân bổ mỗi năm.

Nhiều vụ kiện đã được đệ trình nhằm phản đối sắc lệnh áp phí, trong đó có vụ kiện tại Boston do 20 bang do Đảng Dân chủ lãnh đạo khởi xướng.

Các bang này cho rằng chính sách mới làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu giáo viên tại các trường phổ thông, cản trở hoạt động nghiên cứu quan trọng ở các trường đại học và khiến tình trạng thiếu nhân sự tại bệnh viện thêm nghiêm trọng vì các tổ chức này khó có khả năng chi trả khoản phí 100.000 USD.

Trong phán quyết của mình, thẩm phán liên bang Leo T. Sorokin cho rằng khoản phí này thực chất là một loại thuế. Theo ông, biện pháp đó đã xâm phạm quyền hạn của Quốc hội và vi phạm nguyên tắc phân quyền. Hai vụ kiện khác, bao gồm vụ do Phòng Thương mại Mỹ khởi xướng, vẫn đang chờ phán quyết.

Hệ thống bốc thăm H-1B đã thay đổi ra sao?

Dưới thời chính quyền ông Biden, Cơ quan Di trú và Nhập tịch Mỹ đã cải tổ hệ thống bốc thăm vào tháng 1.2024 nhằm bảo đảm mỗi lao động đều có cơ hội được chọn như nhau. Động thái này diễn ra sau khi cơ quan phát hiện một số doanh nghiệp đã tìm cách thao túng hệ thống để tăng khả năng trúng tuyển.

Sự thay đổi đó khiến số lượng hồ sơ trùng lặp giảm mạnh. Tuy nhiên, chính quyền ông Trump cho rằng vẫn còn quá nhiều thị thực được cấp cho lao động lương thấp, từ đó ảnh hưởng đến cơ hội việc làm của người Mỹ.

Đợt bốc thăm bắt đầu vào tháng 3 là lần đầu tiên thay thế cơ chế ngẫu nhiên trước đây bằng quy trình ưu tiên lao động có mức lương cao hơn.

Hệ thống mới phân bổ cơ hội dựa trên bốn nhóm lương. Lao động thuộc nhóm lương cao nhất được đưa vào danh sách xét chọn bốn lần. Nhóm lương thứ ba được đưa vào ba lần. Nhóm tiếp theo được đưa vào hai lần. Lao động thuộc nhóm lương thấp nhất chỉ được đưa vào một lần.

Chính quyền còn đề xuất những thay đổi nào khác?

ộ Lao động Mỹ đề xuất nâng chi phí tuyển dụng toàn bộ lao động theo diện H-1B đối với doanh nghiệp Mỹ. Theo dự thảo quy định công bố vào tháng 3, mức lương tối thiểu trong một số trường hợp sẽ tăng thêm hàng chục ngàn USD mỗi năm.

Ví dụ, kỹ sư phần mềm mới vào nghề tại San Francisco sẽ phải được trả tối thiểu 162.000 USD mỗi năm theo đề xuất mới, tăng 30% so với mức sàn hiện tại.

Những lập luận ủng hộ và phản đối chương trình H-1B?

Các nhóm doanh nghiệp ủng hộ chương trình này và cho rằng hạn ngạch H-1B nên được mở rộng vì mức giới hạn hiện nay khiến họ khó lấp đầy tình trạng thiếu hụt lao động.

Trong khi đó, giới hạn về số lượng thẻ xanh theo diện việc làm khiến nhiều lao động phải duy trì tình trạng H-1B tạm thời trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập niên. Mỗi năm, Mỹ cấp khoảng 140.000 thẻ xanh theo diện việc làm. Chỉ 7% trong số đó được dành cho người nhập cư đến từ một quốc gia cụ thể. Quy định này đã tạo ra tình trạng tồn đọng hồ sơ lớn đối với những nước có nhu cầu cao như Ấn Độ.

Những người ủng hộ H-1B dẫn các nghiên cứu cho thấy nhóm lao động chuyên môn được tiếp nhận theo chương trình này, phần lớn là những người đến Mỹ học đại học hoặc sau đại học, mang lại nhiều lợi ích cho nền kinh tế Mỹ.

Các nghiên cứu cho thấy họ nộp nhiều đơn đăng ký sáng chế hơn những người cùng ngành nghề, đồng thời giúp các công ty khởi nghiệp nâng khả năng gọi vốn và giành bằng sáng chế. Hoạt động đổi mới và năng suất lao động của họ cũng góp phần giảm chi phí cho người tiêu dùng.

Những người chỉ trích chương trình, từ cả cánh hữu lẫn cánh tả, cho rằng thị thực H-1B làm suy giảm cơ hội việc làm của lao động Mỹ có tay nghề cao.

— Với sự hỗ trợ của Josh Wingrove, Hadriana Lowenkron, và Madlin Mekelburg