Từng có thời, giới chuyên gia Phố Wall xem các nhà đầu tư cá nhân là “tiền ngu” (dumb money), những người nghiệp dư chỉ biết chạy theo các xu hướng nóng. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, chính nhóm này lại tạo ra ảnh hưởng đáng kể khi liên tục mua vào mỗi khi thị trường điều chỉnh. Trước thực tế đó, nhiều chuyên gia đã thay đổi quan điểm, thậm chí bắt đầu quan sát và đi theo hành vi của nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Tỷ lệ hộ gia đình Mỹ sở hữu cổ phiếu đã tăng mạnh trong thập kỷ qua, lên gần 60%, mức cao nhất toàn cầu. Lần đầu tiên trong lịch sử, người Mỹ nắm giữ nhiều tài sản dưới dạng cổ phiếu hơn là bất động sản. Cùng với đó, họ cũng trở thành lực lượng giao dịch tích cực nhất trên thị trường.

Thị phần giao dịch hàng ngày của nhà đầu tư cá nhân đã tăng gấp đôi trong vòng 15 năm, đạt khoảng 36% tổng giao dịch cổ phiếu tại Mỹ. Con số này vượt qua cả các ngân hàng lớn và quỹ phòng hộ, đưa nhà đầu tư nhỏ lẻ trở thành nhân tố có ảnh hưởng trực tiếp đến biến động giá. Tổng giá trị giao dịch của nhóm này trong năm qua đạt khoảng 5.000 tỉ USD, vượt cả mức cao trong thời kỳ đại dịch, dù khi đó họ có thêm tiền hỗ trợ và thời gian rảnh rỗi. Đến năm 2026, họ vẫn duy trì trạng thái mua ròng trong phần lớn các phiên giao dịch, bất chấp các biến động địa chính trị như xung đột liên quan Iran.

Ba yếu tố chính đã củng cố niềm tin của nhà đầu tư cá nhân vào thị trường gồm kích thích tài khóa, chính sách cứu trợ và công nghệ. Lượng tiền lớn được bơm ra bởi chính phủ và ngân hàng trung ương nhằm hỗ trợ nền kinh tế đã gián tiếp chảy vào thị trường chứng khoán, đặc biệt thông qua các hộ gia đình có thu nhập cao. Đồng thời, việc các nhà hoạch định chính sách liên tục can thiệp để cứu nền kinh tế mỗi khi xuất hiện rủi ro đã tạo ra niềm tin rằng thị trường sẽ luôn được bảo vệ. Bên cạnh đó, sự phát triển của các ứng dụng giao dịch chi phí thấp trên điện thoại giúp việc đầu tư trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.

Dù ảnh hưởng tăng lên, đặc điểm của nhà đầu tư cá nhân không thay đổi nhiều. Họ vẫn chủ yếu là người trẻ, nam giới và có xu hướng chấp nhận rủi ro cao. Họ thường chạy theo các cổ phiếu đang tăng mạnh, thể hiện hành vi đầu tư theo đà. Trong bối cảnh thị trường đã trải qua một chu kỳ tăng kéo dài hơn 15 năm, với chỉ những gián đoạn ngắn do đại dịch hoặc căng thẳng thương mại, chiến lược này đã mang lại hiệu quả đáng kể.

Trước đây, việc giao dịch thường xuyên khiến nhà đầu tư cá nhân thua lỗ, và các tổ chức chuyên nghiệp thường theo dõi hành vi của họ để giao dịch ngược lại. Tuy nhiên, tình hình hiện nay đã thay đổi. Khoảng một phần ba số cổ phiếu do nhà đầu tư cá nhân nắm giữ cũng nằm trong danh mục của các tổ chức năng động như quỹ phòng hộ và quỹ tăng trưởng. Thậm chí, một số tổ chức đã tung ra các sản phẩm đầu tư mô phỏng danh mục được ưa chuộng bởi nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Theo các nghiên cứu, nhà đầu tư cá nhân gần đây đã vượt trội so với các chuyên gia khi tập trung vào những cổ phiếu biến động mạnh, đặc biệt là các mã tăng giá nhanh. Những lĩnh vực được ưa chuộng bao gồm kim loại quý và nổi bật nhất là trí tuệ nhân tạo. Trong năm qua, nhóm này đã vượt chỉ số S&P 500 với mức chênh lệch lên tới 10%.

Sự phát triển của các sản phẩm tài chính phục vụ nhà đầu tư cá nhân cũng đóng vai trò quan trọng. Các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) tăng trưởng nhanh chóng, với số lượng hiện đã vượt số cổ phiếu niêm yết tại Mỹ. Hơn một nửa số ETF hiện có được ra mắt chỉ trong ba năm gần đây. Nhiều quỹ mới cung cấp các công cụ đầu tư phức tạp, như sản phẩm đòn bẩy gắn với từng cổ phiếu riêng lẻ, vốn trước đây chỉ dành cho giới chuyên nghiệp. Trong một thập kỷ, tài sản quản lý của các ETF đòn bẩy đã tăng gấp bảy lần, đạt khoảng 140 tỉ USD.

Những thay đổi này giúp thị trường trở nên dễ tiếp cận hơn, nhưng không đồng nghĩa với việc trở nên công bằng hơn. Phần lớn cổ phiếu vẫn tập trung trong tay nhóm nhỏ giàu có, với 1% dân số sở hữu hơn một nửa thị trường. Tuy nhiên, quy mô ngày càng lớn của nhà đầu tư cá nhân đang tạo áp lực chính trị, buộc các nhà hoạch định chính sách phải quan tâm nhiều hơn đến diễn biến thị trường. Điều này khiến thị trường chứng khoán dần mang đặc điểm “quá lớn để sụp đổ”, tương tự các ngân hàng sau khủng hoảng tài chính năm 2008.

Dù vậy, xu hướng tăng không thể kéo dài mãi. Sự hưng phấn với các cổ phiếu tăng trưởng, đặc biệt trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, có thể suy giảm. Những cú sốc như lạm phát tăng cao hoặc áp lực từ nợ công có thể làm gián đoạn dòng thanh khoản và hạn chế khả năng can thiệp của chính phủ. Khi đó, niềm tin của nhà đầu tư cá nhân có thể bị lung lay, khiến họ chuyển từ mua vào sang bán tháo.

Cho đến khi những rủi ro đó trở thành hiện thực, lực lượng nhà đầu tư nhỏ lẻ vẫn tiếp tục đóng vai trò trung tâm trên thị trường chứng khoán Mỹ, duy trì sự tự tin và ít bị ảnh hưởng bởi các biến động ngắn hạn.