Đôi khi, những thay đổi nhỏ lại nói lên rất nhiều điều.

Trong buổi công bố kết quả kinh doanh đầu tiên, tân giám đốc tài chính của Deutsche Bank Raja Akram đã xếp mảng ngân hàng bán lẻ và quản lý tài sản lên trước khối ngân hàng doanh nghiệp và đầu tư. Akram, người vừa gia nhập từ Morgan Stanley năm ngoái, muốn Deutsche Bank giảm tỉ trọng lợi nhuận đến từ hoạt động giao dịch và tư vấn thương vụ.

Sự điều chỉnh này gửi đi một thông điệp đáng chú ý, không chỉ với Đức mà với cả châu Âu. Các ngân hàng lớn trong khu vực đang chủ động giới hạn quy mô của mình trong mảng ngân hàng đầu tư. Trong suốt nhiều năm, các tổ chức tài chính châu Âu đã củng cố bảng cân đối và cải thiện khả năng sinh lời, và từng có kỳ vọng họ sẽ giành lại thị phần từ các đối thủ Mỹ. Tuy nhiên, nhờ môi trường nới lỏng quy định từ Nhà Trắng, các tổ chức Phố Wall ngày càng cạnh tranh quyết liệt và đang mở rộng vị thế trên toàn cầu.

Công bằng mà nói, các ngân hàng châu Âu vẫn hưởng lợi từ một quý I đầy biến động trên thị trường tài chính, với kết quả tích cực ở nhiều mảng giao dịch và ngân hàng đầu tư. Nhưng xét tổng thể mà nói, họ vẫn kém hơn nhiều các đối thủ Mỹ. Khoảng cách lớn nhất nằm ở hoạt động tư vấn và huy động vốn cho doanh nghiệp. Năm ngân hàng lớn nhất Phố Wall tăng phí dịch vụ quý I trung bình 30% so với cùng kỳ năm trước, trong khi năm ngân hàng hàng đầu châu Âu chỉ tăng 12% tính theo USD.

Dĩ nhiên, các con số trung bình có thể che lấp nhiều điểm khác biệt. Mô hình kinh doanh giữa ngân hàng Mỹ và châu Âu cũng không hoàn toàn giống nhau. Chẳng hạn, phần lớn ngân hàng châu Âu ít tham gia giao dịch hàng hóa, trong khi căng thẳng tại Iran đã khiến hoạt động ở mảng này sôi động. Họ cũng không có sự hiện diện lớn tại thị trường Mỹ. Dù vậy, giới hạn của tham vọng của các ngân hàng châu Âu là điều thật sự tồn tại.

Barclays đang tìm cách giảm tỉ trọng vốn dành cho mảng ngân hàng đầu tư xuống dưới 50% tổng vốn của tập đoàn, từ mức khoảng 55% hiện nay. Ngân hàng này lựa chọn tái cân bằng bằng cách mở rộng các mảng khác, thay vì thu hẹp tuyệt đối hoạt động thị trường và tư vấn. Tuy nhiên, các nhân sự ngân hàng giờ đây phải chứng minh hiệu quả sử dụng vốn chặt chẽ hơn trước.

UBS cũng áp trần tỉ trọng tài sản có rủi ro trong mảng ngân hàng đầu tư ở mức 25% và siết chặt kỷ luật đối với hoạt động của nhà giao dịch và chuyên gia tư vấn. Ngân hàng này thậm chí có thể siết chặt hơn nữa nếu chính phủ Thụy Sĩ thực thi kế hoạch tăng mạnh yêu cầu vốn. BNP Paribas hiện chỉ phân bổ khoảng một phần ba vốn cho khối doanh nghiệp và đầu tư, và dù không có giới hạn chính thức, họ cũng không hy vọng tỉ lệ này sẽ tăng lên. Societe Generale, sau một quá trình tái cấu trúc kéo dài, cũng đang tập trung tăng trưởng ngoài mảng ngân hàng đầu tư.

Sự thay đổi tại Deutsche Bank có thể chưa rõ rệt, nhưng nó mang ý nghĩa quan trọng. Mảng quản lý quỹ và quản lý tài sản là nơi ngân hàng muốn đầu tư và mở rộng. Điều này cũng dễ hiểu khi giám đốc tài chính mới từng đến từ Morgan Stanley, tổ chức đã chuyển hướng thành công sang mô hình này sau khủng hoảng tài chính năm 2008. Trong quý I, hoạt động giao dịch và tư vấn chỉ đóng góp chưa tới một nửa lợi nhuận trước thuế của Deutsche Bank, so với gần 55% cùng kỳ năm trước. Đây là xu hướng mà Akram muốn tiếp tục thúc đẩy.

Tuy nhiên, đây vẫn chưa phải là một cuộc lột xác hoàn toàn. Deutsche Bank cũng sẽ không biến thành một thực thể hoàn toàn khác trong vài năm tới. Khách hàng doanh nghiệp lớn vẫn đóng vai trò quan trọng, đặc biệt tại Đức. Tuy nhiên, điều này cho thấy các ngân hàng đầu tư lớn ở châu Âu đang thu hẹp phạm vi hoạt động, tập trung vào những lĩnh vực và nhóm khách hàng cụ thể.

Giám đốc điều hành Christian Sewing của Deutsche Bank cho biết ông không quá lo ngại trước sức ép cạnh tranh lớn từ Mỹ, ngay cả khi Nhà Trắng thúc đẩy nới lỏng quy định và tạo điều kiện cho các tổ chức tài chính Mỹ mở rộng mạnh tay hơn. “Rõ ràng, phía Mỹ có thể có lợi thế về vốn và khả năng mở rộng bảng cân đối,” ông nói trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh hôm thứ Tư. “Trong bối cảnh địa chính trị hiện nay, khách hàng toàn cầu vẫn muốn có một ngân hàng châu Âu tham gia, và đó chính là cơ hội của chúng tôi.”

Đây cũng là quan điểm phổ biến. Mỗi ngân hàng châu Âu đều tin rằng mình có vị trí trong các thương vụ lớn, bên cạnh một số ít ngân hàng Mỹ, khi nhiều khách hàng muốn có ít nhất một đơn vị tư vấn ngoài Mỹ.

Tổng giám đốc UBS, Sergio Ermotti, cũng nhấn mạnh sức cạnh tranh ngày càng lớn của các ngân hàng Mỹ nhờ được nới lỏng quy định. “Có thể nói các ngân hàng Mỹ đang có nguồn lực vốn rất dồi dào để triển khai,” ông phát biểu tuần trước. “Chúng tôi cạnh tranh hiệu quả trong những mảng ngân hàng đầu tư mà mình lựa chọn. Chúng tôi nhận thức rõ mức độ cạnh tranh, nhưng vẫn tự tin vào cơ hội của mình.”

Việc tập trung là hướng đi hợp lý. Trước đây, các ngân hàng châu Âu từng tiến sát bờ vực, thậm chí rơi vào khủng hoảng, khi cạnh tranh trực diện với các đối thủ Mỹ tại thị trường Mỹ. Mô hình gọn nhẹ hơn, linh hoạt hơn và dựa nhiều hơn vào thu nhập lãi ổn định cùng phí quản lý tài sản cũng là điều nhà đầu tư mong muốn. Các cơ quan quản lý trong khu vực cũng thận trọng với việc gia tăng rủi ro liên quan đến đồng USD trong hệ thống ngân hàng.

Từng lựa chọn chiến lược riêng lẻ đều có lý. Tuy nhiên, về dài hạn, chúng có thể khiến doanh nghiệp châu Âu ngày càng phụ thuộc vào các ngân hàng Mỹ khi tiếp cận thị trường vốn. Điều này cũng không giúp châu Âu và Anh phát triển các thị trường vốn sâu rộng và thanh khoản hơn. Đây không phải là hướng đi tích cực.