Chính quyền Tổng thống Donald Trump dự kiến sẽ gia hạn hạn mức hoán đổi tiền tệ trị giá 20 tỉ USD với Argentina và sẵn sàng mua trái phiếu nước ngoài của quốc gia Nam Mỹ này. Đây là gói hỗ trợ tài chính khẩn cấp dành cho Tổng thống Javier Milei nhằm khôi phục niềm tin của nhà đầu tư và chặn đà suy yếu của đồng peso.

Các điều khoản vẫn đang được đàm phán. Sáng thứ Tư (24.9), Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent xác nhận trên mạng xã hội X rằng Mỹ đang xúc tiến gói hỗ trợ, tạo ra đợt phục hồi ngắn trên thị trường tài sản Argentina. Trong cuộc phỏng vấn trên Fox News, ông Bessent nhấn mạnh khoản hỗ trợ này nhằm giúp Milei trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng tới, khi chính quyền ông Trump muốn hậu thuẫn một đồng minh có cùng chí hướng tại khu vực mà Mỹ có rất ít đối tác chính trị.

“Tôi không nghĩ thị trường đã mất niềm tin vào ông ấy,” Bessent nói về Tổng thống Argentina. “Tôi nghĩ thị trường đang nhìn về quá khứ hàng thập kỷ, thậm chí cả thế kỷ quản lý kinh tế tệ hại của Argentina.”

Ông Milei, một nhà cải cách theo đường lối thị trường tự do, đang chịu sức ép tài chính ngày càng lớn sau khi đảng của ông thất bại nặng trong cuộc bầu cử cấp tỉnh cách đây hai tuần rưỡi. Đây là tín hiệu xấu trước kỳ bầu cử Quốc hội vào tháng tới. Thất bại này khiến nhiều nhà đầu tư rút vốn khỏi Argentina vì lo ngại Milei đang mất dần sự ủng hộ cần thiết để duy trì chương trình cải cách thân thiện với doanh nghiệp, kiềm chế lạm phát và ổn định đồng tiền vốn đã trải qua nhiều cuộc khủng hoảng.

Ông Bessent mô tả gói hỗ trợ như một “nhịp cầu tài chính tới kỳ bầu cử” vào ngày 26.10, nơi Milei đặt mục tiêu gia tăng ảnh hưởng của Đảng Tự do trong Quốc hội. Những tuần gần đây, các nhà lập pháp Argentina đã tìm cách bác bỏ quyền phủ quyết của Tổng thống đối với các dự luật chi tiêu, đe dọa thành tựu lớn nhất của ông là duy trì ngân sách cân đối.

Ngoài hạn mức hoán đổi, Bessent cho biết Mỹ cũng “sẵn sàng cung cấp” khoản tín dụng dự phòng từ Quỹ Ổn định Hối đoái (ESF) của Bộ Tài chính. Tuy nhiên, hiện chưa rõ cả hai hình thức hỗ trợ có cùng đến từ ESF hay không.

“Hành động của Washington đã xóa bỏ phần lớn sự bất định liên quan đến rủi ro thanh khoản mà chương trình kinh tế hiện tại của Argentina gây ra,” ông Federico Filippini, kinh tế trưởng tại Adcap Grupo Financiero, nhận định. “Việc Bộ Tài chính Mỹ sẵn sàng trực tiếp mua trái phiếu chính phủ Argentina làm tăng đáng kể khả năng rủi ro quốc gia sẽ giảm xuống mức đủ thấp để chính phủ có thể phát hành trái phiếu mới vào đầu năm 2026.”

Ngay sau tuyên bố của Bessent, Ngân hàng Trung ương Argentina cắt giảm 10 điểm phần trăm lãi suất repo một ngày bằng đồng peso, xuống còn 25%. Đây là một trong những công cụ chính sách tiền tệ quan trọng nhất của nước này. Quyết định đó khiến đồng peso chỉ còn tăng khoảng 2% trong ngày, sau khi có lúc vượt 3%. Trái phiếu bằng USD đồng loạt tăng giá, với trái phiếu đáo hạn năm 2035 bật hơn 3 cent, gần như phục hồi toàn bộ mức giảm sau thất bại bầu cử ngày 7.9. Chỉ số chứng khoán S&P Merval cũng tăng 1,5%.

Gói hỗ trợ từ Mỹ có thể tạo điều kiện để Milei điều chỉnh chính sách tiền tệ, cho phép ngân hàng trung ương tái thiết dự trữ ngoại hối đã cạn kiệt. Tuần trước, các nhà hoạch định chính sách đã tiêu tốn hơn 1 tỉ USD chỉ để giữ đồng peso dao động trong biên độ đã cam kết với Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) hồi tháng 4.

“Đây là bước đi giúp điều chỉnh kỳ vọng,” theo ông Daniel Marx, cựu Thứ trưởng Tài chính Argentina, hiện là giám đốc công ty tư vấn Quantum Finanzas. “Lý tưởng nhất bây giờ là nhanh chóng chuyển sang một cơ chế tỉ giá hối đoái linh hoạt và theo định hướng thị trường.”

Bà Gita Gopinath, người giữ chức phó tổng giám đốc IMF cho đến cuối tháng 8, cũng đồng tình với quan điểm này. “Sự hỗ trợ từ Mỹ chắc chắn giúp ngăn chặn các đợt đầu cơ tiền tệ,” bà viết trên X. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh rằng để đạt tiến bộ bền vững, Argentina cần thiết lập “cơ chế tỉ giá linh hoạt, tích lũy thêm dự trữ ngoại hối và xây dựng sự ủng hộ trong nước cho các cải cách.”

Kế hoạch của Bessent đánh dấu một bước ngoặt đáng chú ý đối với Tổng thống Trump, người từng tranh cử với cam kết hạn chế can thiệp quân sự và tài chính ra nước ngoài để tập trung vào vấn đề trong nước. Kể từ khi lên nắm quyền, ông đã cắt giảm hàng tỉ USD viện trợ nước ngoài và ngừng hỗ trợ quân sự cho Ukraine trong xung đột với Nga. Nhưng với Argentina, ông Trump dường như vẫn sẵn sàng giúp đỡ một nhà lãnh đạo được cho là có cùng lý tưởng với chính quyền mình.

Nhận định của Bloomberg Economics…

“Với tuyên bố hỗ trợ thêm trong ngày thứ Tư, nguy cơ xảy ra khủng hoảng nợ hoặc tỉ giá sẽ tạm thời được đẩy lùi. Giờ đây, nhóm hoạch định chính sách kinh tế có thể sẽ tập trung vào việc duy trì môi trường kinh tế tương đối ổn định, nếu không muốn nói là khởi sắc, cho đến kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 26.10.”

— Jimena Zuniga, chuyên gia kinh tế địa chính trị khu vực Mỹ Latinh và kinh tế trưởng về Argentina

Tổng thống Trump từng nhiều lần hỗ trợ Argentina, dù chưa bao giờ trực tiếp như lần này. Trong nhiệm kỳ đầu tiên vào năm 2018, ông đã thúc đẩy IMF phê duyệt gói hỗ trợ ban đầu trị giá 50 tỉ USD cho chính phủ của ông Mauricio Macri, một thỏa thuận nhanh chóng đổ vỡ.

Kể từ đó, IMF đã ký thêm hai thỏa thuận với Argentina, trong đó có gói 20 tỉ USD mà Milei giành được trong năm nay. Gói vay này từng khiến nhiều quan chức IMF lo ngại, nhưng cuối cùng vẫn được thông qua nhờ sức ép từ Mỹ.

Trong nhiệm kỳ hai, ông Trump đã gia tăng căng thẳng với Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva, đe dọa áp thuế mới lên Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum, và ra lệnh không kích các tàu thuyền bị cáo buộc liên quan đến ma túy tại vùng biển Caribbean như một cảnh báo gửi tới Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro. Trong khi đó, Milei liên tục sang Mỹ và công khai ca ngợi ông Trump.

Ngay cả trước khi Bessent công bố gói hỗ trợ tài chính vào thứ Tư, nhiều chuyên gia Mỹ đã chỉ trích việc Washington hậu thuẫn chính sách của Milei, trong bối cảnh Argentina liên tục vi phạm các điều khoản với IMF và đã ba lần vỡ nợ trái phiếu chính phủ kể từ năm 2001.

“Mỹ cần lo ngại rằng họ sẽ rơi vào tình thế giống hệt IMF,” ông Brad Setser, chuyên gia cấp cao tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại và cựu quan chức Bộ Tài chính dưới thời Tổng thống Obama, phát biểu hôm thứ Ba. “Cả thế giới đều biết: Cho Argentina vay thì dễ, đòi lại tiền mới khó.”

Chính trường Mỹ cũng xuất hiện nhiều ý kiến phản đối. Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren của bang Massachusetts, trước đó từng yêu cầu ông Bessent cung cấp thêm thông tin về kế hoạch cứu trợ, nay cáo buộc ông Trump đang tìm cách “giải cứu một đồng minh chính trị và nhóm nhà đầu tư toàn cầu của ông ta trước thềm bầu cử.”

Một chi tiết đáng chú ý khác trong tuyên bố của Bessent là việc Mỹ đang tìm cách “chấm dứt kỳ miễn thuế cho các doanh nghiệp hàng hóa” tại Argentina, ám chỉ gói cắt giảm thuế tạm thời mà Milei vừa ban hành hôm thứ Hai. Động thái này khiến các doanh nghiệp xuất khẩu tranh thủ đăng ký gần 4,2 tỉ USD hàng nông sản để kịp hưởng ưu đãi thuế và tỉ giá hối đoái hấp dẫn hơn.

Hiệp hội Đậu nành Mỹ đã chỉ trích chính quyền ông Trump vì hỗ trợ một quốc gia đang tăng cường xuất khẩu sang Trung Quốc, qua đó cạnh tranh trực tiếp với nông dân Mỹ, những người hiện chịu thuế trả đũa từ Bắc Kinh.

Trong khi đó, hạn mức hoán đổi của Mỹ nhiều khả năng sẽ khiến Trung Quốc khó chịu, bởi con số này lớn hơn hạn mức mà ngân hàng trung ương Trung Quốc hiện dành cho Argentina, khoảng 18 tỉ USD. Trước đây, Washington từng chỉ trích thỏa thuận hoán đổi này, và theo một số nguồn tin địa phương, Milei đang chịu áp lực phải từ bỏ cơ chế với Bắc Kinh.

Dù tuyên bố theo đuổi chủ nghĩa tự do triệt để, Milei ngày càng can thiệp nhiều hơn vào nền kinh tế đang đình trệ để hỗ trợ đồng peso, nhằm tránh lạm phát bùng phát trở lại trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ. Tốc độ lạm phát hàng năm đã giảm mạnh, từ 289% xuống còn 34%, và ông cần một chiến thắng vang dội để củng cố vị thế mong manh tại Quốc hội, nơi phe đối lập vẫn phản đối chương trình cải cách và chính sách thân thị trường.

Tuy vậy, trong khi chính phủ gia tăng can thiệp, hoạt động kinh tế tại Argentina lại suy giảm trong những tháng gần đây. Giới phân tích dự báo GDP quý III sẽ tiếp tục sụt giảm sau khi đã giảm nhẹ ở quý trước. Tỉ lệ thất nghiệp vẫn cao, đặc biệt trong các ngành xây dựng, sản xuất và bán lẻ, vốn chịu ảnh hưởng từ sức mua yếu trong suốt nhiệm kỳ của Milei.

— Với sự hỗ trợ của Nicolle Yapur, Ignacio Olivera Doll, và Jordan Fabian