Mỹ cho biết đang chờ phản hồi từ Iran trước khi hai bên có thể nối lại đàm phán hòa bình, trong bối cảnh bế tắc kéo dài cùng căng thẳng leo thang quanh eo biển Hormuz khiến giá năng lượng tăng trở lại.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gia hạn lệnh ngừng bắn vào tối thứ Ba và chưa đặt thời hạn kết thúc, theo Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói với các phóng viên vào tối thứ Tư. Bà bác bỏ lời đồn đoán rằng thỏa thuận này chỉ kéo dài từ ba đến năm ngày. Theo bà, chính ông Trump mới là người sẽ quyết định mốc thời gian.

Về phần mình, Iran khẳng định sẽ chưa quay lại bàn đàm phán chừng nào lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng của nước này còn được duy trì. Đáp lại việc ông Trump gia hạn lệnh ngừng bắn trong tuần, truyền hình nhà nước dẫn lời Bộ Ngoại giao Iran cho biết lực lượng vũ trang Iran đã sẵn sàng đối phó với mọi mối đe dọa tiếp theo.

Bà Leavitt cho biết ông Trump muốn Iran chấp nhận bàn giao kho uranium làm giàu ở mức cao, điều mà Iran đến nay vẫn từ chối. Mỹ và Israel đã khởi đầu xung đột bằng các đợt không kích vào Iran vào cuối tháng 2, với lập luận rằng Tehran có thể tiếp tục làm giàu uranium để tiến tới chế tạo bom nguyên tử.

“Ông ấy không vội,” bà Leavitt nói riêng với Fox News. “Điều quan trọng với tổng thống là họ phải bàn giao lượng uranium đã làm giàu đó. Ông ấy đã nói rất rõ điều đó với họ. Và giờ chúng tôi đang chờ phản hồi từ chính quyền Iran.”

Căng thẳng quanh eo biển Hormuz, tuyến hàng hải sống còn gần như đã hoàn toàn tê liệt, tiếp tục leo thang. Iran đã nổ súng vào các tàu hôm thứ Tư và bắt giữ hai tàu. Truyền thông Iran cho biết đó là MSC Francesca và Epaminondas. Theo Leavitt, cả hai đều không phải tàu Mỹ hay Israel nên hành động của Iran không vi phạm lệnh ngừng bắn.

Lệnh phong tỏa của Washington đối với các cảng của Iran đã khiến hải quân Mỹ bắt giữ hoặc chặn lại một số tàu ra vào nước này. Quân đội Mỹ cho biết trong tuần đã chặn ít nhất hai tàu chở dầu Iran, buộc họ quay về cảng Chabahar trên bờ vịnh Oman.

Ông Trump nói lệnh phong tỏa chỉ được dỡ bỏ khi Iran chấp nhận một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh, cuộc xung đột đã khiến hàng ngàn người thiệt mạng, tàn phá nhiều khu vực ở Trung Đông và đẩy giá nhiên liệu lên cao.

Giá dầu Brent đã đóng cửa trên 100 USD mỗi thùng lần đầu tiên kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn mong manh bắt đầu từ ngày 7.4, và tiếp tục tăng trong ngày thứ Năm. Tính đến 8 giờ 30 sáng tại London, giá tăng 1% lên 102,80 USD. Thị trường chứng khoán toàn cầu đi xuống do lo ngại việc eo biển bị đóng trong thời gian dài sẽ khiến lạm phát tăng và làm chậm tăng trưởng kinh tế.

Nhà Trắng cho biết lệnh phong tỏa đang bóp nghẹt ngành xuất khẩu dầu của Iran, đồng thời khẳng định nước này thiệt hại khoảng 500 triệu USD mỗi ngày. Tuy nhiên, chính quyền ông Trump chưa đưa ra bằng chứng cụ thể.

“Mục tiêu ở đây là duy trì sức ép kinh tế với Iran,” Leavitt nói. “Trọng tâm là lệnh phong tỏa hải quân. Chúng tôi đang siết chặt nguồn thu chủ lực của họ.”

Bà cũng nhắc lại quan điểm của ông Trump rằng sự chậm trễ hiện nay xuất phát từ bất đồng trong nội bộ lãnh đạo Iran, đồng thời kêu gọi họ đưa ra một “phản hồi thống nhất”.

Thượng nghị sĩ Mỹ Lindsey Graham, một đồng minh của ông Trump, cho rằng lệnh phong tỏa “có thể sớm mang tính toàn cầu”, ám chỉ Washington sẽ mở rộng việc bắt giữ các tàu chở dầu trên khắp thế giới. Phần lớn dầu mỏ của Iran được xuất sang Trung Quốc.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm thứ Tư cho biết Iran sẵn sàng đàm phán, nhưng “lệnh phong tỏa và các mối đe dọa là trở ngại chính đối với các cuộc đàm phán thực chất”.

Một số tàu liên quan đến Iran dường như đã vượt qua tuyến phong tỏa của Mỹ ở vịnh Oman bên ngoài eo biển Hormuz. Theo dữ liệu của công ty phân tích Vortexa, ít nhất hai tàu chở dầu Iran đã rời vịnh Ba Tư trong tuần này.

Tuy nhiên, quân đội Mỹ bác bỏ thông tin này, cho biết các tàu Hero II và Hedy đã bị chặn lại từ đầu tuần và hiện đang neo tại Chabahar. Tàu Dorena đang được một khu trục hạm Hải quân Mỹ hộ tống tại Ấn Độ Dương, theo một bài đăng trên X.

Số liệu từ Vortexa cho thấy ít nhất 34 tàu chở dầu liên quan đến Iran đã đi qua eo biển và vượt qua tuyến phong tỏa của Mỹ.

“Căng thẳng vẫn chưa hạ nhiệt và đàm phán vẫn đang bế tắc. Cho đến khi nào có ai đó nhượng bộ, giá dầu nhiều khả năng sẽ tiếp tục tăng,” Dennis Kissler, phó chủ tịch phụ trách giao dịch tại BOK Financial Securities, nhận định. “Gián đoạn càng lâu, giá sẽ càng tăng.”

Trong điều kiện bình thường, khoảng một phần năm nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu được vận chuyển qua tuyến đường thủy này, cùng với nhôm, phân bón và nhiều sản phẩm nông nghiệp khác.

Việc ông Trump gia hạn ngừng bắn được xem là bước lùi so với những lời đe dọa trước đó về khả năng quay lại không kích Iran nếu không đạt được thỏa thuận trước hạn chót vào ngày thứ Tư.

Động thái này giúp tránh nguy cơ giao tranh bùng phát trở lại ngay lập tức, trong một cuộc chiến mà Iran đã phóng hàng ngàn máy bay không người lái và tên lửa vào Israel và các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh. Tuy vậy, Washington và Tehran vẫn còn cách xa nhau về các vấn đề dài hạn liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran cũng như việc nước này hậu thuẫn các nhóm vũ trang trong khu vực.

Hôm thứ Tư, ông Trump phát tín hiệu hạ nhiệt khi cảm ơn Iran vì đã đáp lại đề nghị của ông về việc hủy bỏ kế hoạch xử tử tám phụ nữ. Tuy nhiên, cơ quan gần gũi với ngành tư pháp Iran là hãng tin Mizan cho biết không ai trong số họ phải đối mặt với án tử hình.

Trong khi đó, Israel và Lebanon dự kiến nối lại đàm phán tại Washington vào thứ Năm. Đại sứ Mỹ Mike Huckabee được cho là sẽ tham dự, theo một quan chức Bộ Ngoại giao.

Israel và Hezbollah đã mở một mặt trận song song từ tháng 3. Lệnh ngừng bắn được công bố tuần trước có hiệu lực đến ngày 26.4 và nhìn chung vẫn được duy trì dù hai bên liên tục cáo buộc nhau vi phạm. Ông Trump đang tìm kiếm một thỏa thuận rộng hơn.

Nếu chiến sự toàn diện bùng phát trở lại ở Lebanon, triển vọng đàm phán với Iran nhiều khả năng sẽ xấu đi khi Tehran vừa là bên bảo trợ chính của Hezbollah vừa xem lực lượng này là đồng minh chiến lược.