Indonesia sắp đối mặt với một phép thử quan trọng trong tháng này khi MSCI đưa ra quyết định liệu có thực hiện việc hạ bậc thị trường chứng khoán nước này hay không. Trong bối cảnh đó, giới đầu tư ngày càng đặt câu hỏi về khả năng chống chịu của thị trường cổ phiếu có diễn biến tệ nhất thế giới trong năm nay.

Nếu đơn vị xây dựng chỉ số này tái phân loại Indonesia từ thị trường mới nổi thành thị trường cận biên, một số nhà phân tích cho rằng các quỹ đầu tư toàn cầu có thể rút tới 13 tỉ USD khỏi nước này. Quyết định đó cũng sẽ tạo thêm áp lực lên chỉ số chuẩn Jakarta Composite Index, vốn đã giảm gần 31% từ đầu năm do lo ngại về khả năng bị hạ bậc cùng những băn khoăn liên quan đến công tác điều hành kinh tế dưới thời Tổng thống Prabowo Subianto.

Tầm quan trọng của quyết định này càng tăng lên sau đợt bán tháo kéo dài nhiều ngày trên các thị trường tài sản Indonesia gần đây. Diễn biến đó làm dấy lên lo ngại rằng dòng vốn ngoại rút khỏi thị trường cổ phiếu từ đầu năm đã tiến gần mốc 4 tỉ USD. Việc duy trì vị thế thị trường mới nổi, kịch bản cơ sở mà phần lớn nhà đầu tư đang kỳ vọng, có thể giúp khôi phục phần nào niềm tin và tạo thêm dư địa cho ông Prabowo thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

“Đã có những tiến triển trong việc cải thiện tính minh bạch, dù chưa ai biết liệu chừng đó có đủ để thuyết phục MSCI hay không,” Albert Budiman, giám đốc đầu tư của UOB Asset Management Indonesia, cho biết.

Tuy nhiên, chưa chắc việc tránh bị hạ bậc sẽ giải quyết được toàn bộ thách thức của Indonesia. Đồng rupiah đang chịu nhiều sức ép, từ giá dầu duy trì ở mức cao đến thâm hụt ngân sách ngày càng nới rộng, khiến đồng tiền này liên tục rơi xuống các mức thấp kỷ lục mới. Việc nhà nước can thiệp ngày càng nhiều vào hoạt động xuất khẩu hàng hóa cơ bản, cùng cuộc điều tra tham nhũng nhằm vào cựu lãnh đạo chương trình bữa ăn miễn phí, dự án trọng điểm của ông Prabowo, cũng làm gia tăng tâm lý bất an trong giới đầu tư.

Các nhà phân tích cho rằng có nhiều kịch bản có thể xảy ra. MSCI có thể giữ nguyên phân loại của Indonesia sau khi loại một số cổ phiếu có mức độ tập trung sở hữu cao khỏi các bộ chỉ số vào tháng 5. Tổ chức này cũng có thể tiếp tục đưa thị trường vào diện xem xét, đồng nghĩa các cơ quan quản lý vẫn phải chịu sự giám sát chặt chẽ liên quan đến các bất thường trong giao dịch. Trong kịch bản xấu nhất, MSCI có thể hạ Indonesia, từng là thị trường chứng khoán lớn nhất Đông Nam Á, xuống nhóm thị trường cận biên cùng với những nước như Việt Nam và Bangladesh.

Jean-Louis Nakamura, người đứng đầu bộ phận cổ phiếu đầu tư trọng điểm tại Vontobel Asset Management, đơn vị quản lý khoảng 300 tỉ USD tài sản, nhận định việc hạ bậc sẽ là “tin rất xấu”. Theo ông, dòng vốn đang quay trở lại các thị trường mới nổi lần đầu tiên sau nhiều năm, trong khi tỷ trọng phân bổ cho các thị trường cận biên vẫn ở mức hạn chế hơn nhiều.

Việc tái phân loại cũng có thể kéo theo những động thái tương tự từ FTSE Russell và S&P Dow Jones Indices. Đây sẽ là kết quả nặng nề đối với Indonesia và có thể khiến nước này phải trải qua một quá trình dài để giành lại vị thế thị trường mới nổi. FTSE cho biết vào tháng trước rằng họ sẽ hoãn việc đánh giá lại Indonesia, bao gồm các thay đổi liên quan đến tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và việc bổ sung cổ phiếu mới, ít nhất đến kỳ rà soát tháng 9 để có thêm thời gian theo dõi.

Dù vậy, một số chiến lược gia cho rằng câu chuyện đầu tư dài hạn của Indonesia vẫn chưa thay đổi.

“Giữa những lo ngại hiện nay, nhà đầu tư cũng cần nhớ rằng triển vọng dài hạn của Indonesia chưa thay đổi hoàn toàn,” Liza Camelia Suryanata, trưởng bộ phận nghiên cứu tại PT Kiwoom Sekuritas Indonesia, cho biết. Bà nói thêm rằng quốc gia này vẫn sở hữu nhiều lợi thế như quy mô kinh tế lớn, nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào và thị trường nội địa rộng lớn.

Quan điểm tích cực trong dài hạn cũng định hình phản ứng chính sách của giới chức Indonesia. Trong những tháng gần đây, các cơ quan chức năng đã triển khai hàng loạt biện pháp nhằm cải thiện thanh khoản, tăng cường minh bạch và mở rộng khả năng tiếp cận cho nhà đầu tư nước ngoài. Việc công bố danh tính chín doanh nghiệp có mức độ tập trung cổ đông cao cũng góp phần củng cố niềm tin trên thị trường.