Moonshot AI đã tiếp cận một lượng lớn chip tiên tiến nhất của Nvidia Corp. vào mùa hè năm nay, theo hồ sơ nộp cho cơ quan quản lý tại Bắc Kinh. Thông tin này cho thấy sự phụ thuộc của một doanh nghiệp AI hàng đầu Trung Quốc vào phần cứng Mỹ, bất chấp các hạn chế xuất khẩu của Washington.

Theo tài liệu Bloomberg News xem xét, doanh nghiệp đứng sau một trong những mô hình AI tiên tiến nhất Trung Quốc đã ký hợp đồng hồi tháng 8 để thuê 32 máy chủ của Super Micro Computer, được trang bị bộ xử lý đồ họa (GPU) B300 của Nvidia, dòng chip tăng tốc AI mạnh nhất trên thị trường.

Các hồ sơ trực tuyến định giá số máy chủ này ở mức 432 triệu nhân dân tệ, tương đương 64,8 triệu USD, và cho biết chúng được đặt tại Trung Quốc. Điều này cho thấy khả năng vi phạm quy định của Mỹ, vốn cấm bán các sản phẩm này sang Trung Quốc nếu không được cấp phép riêng. Bloomberg News chưa thể xác định liệu giấy phép đã được cấp hay chưa. Moonshot phản bác tính chính xác của tài liệu. Sau khi Bloomberg News liên hệ đề nghị bình luận, các tài liệu không còn đề cập đến Moonshot.

Mỹ cáo buộc Moonshot sử dụng chip Blackwell thuộc diện hạn chế để huấn luyện một số mô hình AI tiên tiến nhất Trung Quốc. Bloomberg News hồi tháng 7 đưa tin công ty có kênh tiếp cận những bộ xử lý này. Trong lúc hướng tới niêm yết tại Hong Kong vào đầu năm tới, Moonshot đang phát triển mô hình kế nhiệm Kimi K3, sản phẩm đột phá có thứ hạng tiệm cận các mô hình hàng đầu thế giới của Anthropic PBC và OpenAI. Công ty gần đây cũng công bố bản nâng cấp lớn đầu tiên của Kimi K3.

Washington nhiều năm qua tìm cách hạn chế bán chip AI tiên tiến nhất của Nvidia cho doanh nghiệp Trung Quốc, đồng thời triển khai biện pháp triệt phá một đường dây buôn lậu mà Mỹ cáo buộc đã tuồn phần cứng Nvidia trị giá hàng tỉ USD vào nước này. Sau khi Kimi K3 ra mắt vào mùa hè, một quan chức Nhà Trắng cho biết Moonshot đã tiếp cận phần cứng Nvidia thuộc diện hạn chế.

Những tài liệu gốc mà Bloomberg News xem xét, chưa từng được đưa tin trước đây, gồm hai hợp đồng tài trợ vốn ký ngày 4.8 giữa Lingmeixin (Beijing) Technology Co., chủ sở hữu số máy chủ, và Beijing Zhongguancun Bank Co., ngân hàng cấp vốn mua thiết bị.

Theo luật, doanh nghiệp Trung Quốc phải cung cấp một số thông tin về hợp đồng tài trợ vốn cho cơ sở dữ liệu do cơ quan thông tin tín dụng thuộc ngân hàng Nhân dân Trung Quốc quản lý. Beijing Zhongguancun Bank nộp tài liệu lên cơ sở dữ liệu ngày 6.8, hai ngày sau khi ký hợp đồng. Tuy nhiên, sau khi Bloomberg News gửi yêu cầu bình luận tới Moonshot, Lingmeixin và Beijing Zhongguancun Bank ngày 3.11, các tài liệu trên cơ sở dữ liệu không còn nhắc đến Moonshot.

“Hiện chúng tôi không có quan hệ kinh doanh với Lingmeixin,” người phát ngôn Moonshot cho biết trong tuyên bố qua email. “Chúng tôi không tham gia, không ủy quyền cho các thỏa thuận tài trợ vốn hoặc bảo lãnh liên quan và không hề biết về chúng.”

Nvidia bị chỉ trích chưa làm đầy đủ các biện pháp để ngăn chip cao cấp của hãng đến tay doanh nghiệp Trung Quốc một cách bất hợp pháp. Vấn đề lại nổi lên trong tuần này sau khi nhà sáng lập Jensen Huang thừa nhận có quan hệ ngoài hôn nhân với nhà sáng lập Megaspeed, người được nhiều bài báo mô tả là nghi phạm gián điệp Trung Quốc. Công ty do bà thành lập đang là tâm điểm cuộc điều tra của Mỹ về buôn lậu chip.

Trong tuyên bố qua email, người phát ngôn Nvidia cho biết các đơn vị liên quan đến thương vụ mua thiết bị hồi tháng 8 “không phải khách hàng của Nvidia”. Người này nói thêm: “Chúng tôi không cung cấp sản phẩm thay thế, dịch vụ hay hỗ trợ cho họ.” Người phát ngôn Super Micro cho biết công ty “không giao dịch kinh doanh với các đơn vị này” và “cam kết tuân thủ mọi luật và quy định hiện hành của Mỹ về kiểm soát xuất khẩu và tái xuất khẩu”.

Theo hai thỏa thuận Bloomberg News xem xét, Lingmeixin sử dụng hai loại tài sản bảo đảm cho khoản vay 200 triệu nhân dân tệ, tương đương 30 triệu USD, từ Beijing Zhongguancun Bank để mua máy chủ. Tài sản bảo đảm hữu hình là số máy chủ, còn tài sản bảo đảm tài chính là khoản thu 345,6 triệu nhân dân tệ từ hợp đồng dịch vụ ký với Beijing Dark Side of the Moon Technology Co., pháp nhân chính của Moonshot. Lingmeixin và Beijing Zhongguancun Bank không phản hồi yêu cầu bình luận.

Hình thức vay vốn dựa trên hai loại tài sản bảo đảm ngày càng phổ biến trong giới phát triển trung tâm dữ liệu AI. Theo đó, dòng tiền ổn định từ hợp đồng dịch vụ bổ sung giá trị bảo đảm bên cạnh GPU vốn mất giá nhanh. Bloomberg News hồi tháng 3 đưa tin CoreWeave Inc. huy động 8,5 tỉ USD bằng khoản vay được bảo đảm bằng chip AI và hợp đồng với các khách hàng, trong đó có Meta Platforms Inc.

Theo định giá trong hợp đồng, mỗi máy chủ trị giá 13,5 triệu nhân dân tệ, tương đương 2 triệu USD, cao hơn khoảng 350% so với giá phổ biến tại Mỹ. Mức chênh lệch rất lớn này có thể phản ánh một thị trường chợ đen, nơi nguồn cung hạn chế dưới các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ khó đáp ứng nhu cầu cao. Dựa trên khảo sát chuỗi cung ứng và đối chiếu dữ liệu sản xuất với lắp đặt, công ty nghiên cứu SemiAnalysis ước tính hàng trăm ngàn chip AI đã lọt vào Trung Quốc. Bloomberg News cũng đã có nhiều bài điều tra về tình trạng này.

Trong tuyên bố đính kèm hợp đồng, Lingmeixin cho biết phần cứng mua bằng nguồn vốn vay được dành để thực hiện hợp đồng dịch vụ với Moonshot. Công ty nêu rõ: “Moonshot AI chỉ có quyền sử dụng dịch vụ điện toán, không có quyền sở hữu thiết bị.”

Theo trang web của mình, Lingmeixin là nhà phân phối thiết bị bay không người lái, bán sản phẩm DJI và các thiết bị liên quan. Công ty liệt kê các đối tác gồm tập đoàn Khoa học và Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASIC) và tập đoàn Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASC). Cả hai tham gia sâu vào chương trình tên lửa Trung Quốc và chịu nhiều biện pháp hạn chế xuất khẩu cũng như trừng phạt tài chính của Mỹ.

Các hợp đồng nêu rõ Lingmeixin mua máy chủ từ một công ty con mới thành lập của Beijing Chunju Technology Co. Tài liệu không cho biết Beijing Chunju Technology có được máy chủ Super Micro bằng cách nào hoặc đã trả bao nhiêu tiền cho số thiết bị này.

Theo báo cáo kinh doanh giữa năm, Beijing Chunju Technology kinh doanh thương mại điện tử, bán đồ uống có cồn, trong đó có rượu Mao Đài, và đã mở rộng sang lĩnh vực AI. Công ty không phản hồi yêu cầu bình luận.

Theo trang web của ngân hàng, Beijing Zhongguancun Bank, đơn vị tài trợ thương vụ mua máy chủ, được 11 công ty niêm yết thành lập năm 2017, tập trung cấp vốn cho đổi mới công nghệ. Trung Quan Thôn là trung tâm công nghệ lớn tại Bắc Kinh, đôi khi được gọi là Thung lũng Silicon của Trung Quốc.

Theo hợp đồng, các máy chủ được đặt tại thành phố Khánh Dương ở miền tây Trung Quốc. Nằm bên rìa vùng sa mạc phía tây, thành phố là một trong tám trung tâm điện toán quốc gia được chỉ định, hưởng lợi từ vị trí gần nguồn năng lượng xanh dồi dào.

Trung Quốc đang chuyển dịch năng lực điện toán khỏi các siêu đô thị đông đúc phía đông sang những khu vực phía tây, nơi có nhiều không gian và năng lượng xanh giá rẻ. Theo BloombergNEF, nhờ nỗ lực này, Cam Túc và Nội Mông dự kiến trở thành những trung tâm điện toán hàng đầu vào năm 2028. Công suất trung tâm dữ liệu của Trung Quốc được dự báo tăng gấp đôi trong năm năm tới.

Với sự hỗ trợ của Zheping Huang