Lạm phát tăng vì giá năng lượng 

Chỉ số giá tiêu dùng tháng 4 có thể tăng lên 5,1% so với cùng kỳ, mức tăng cao nhất theo tháng so với cùng kỳ kể từ tháng 2.2020. Lạm phát tăng do giá gas đã tăng 40% so với tháng trước, giá dầu vẫn neo cao và hiệu ứng nền thấp của kỳ trước. 

Giá dầu nhập khẩu tăng không chỉ phản chiếu vào giá cả tiêu dùng hàng hoá mà còn tạo áp lực lên cán cân thương mại. Báo cáo ước tính cán cân thương mại tháng 4 sẽ tiếp tục thâm hụt khoảng 1,3 tỉ USD vì nhập khẩu dầu thô. 

Chi phí nhập khẩu dầu thô ròng mỗi tháng tăng khoảng 1,1 tỉ USD so với mức trung bình của năm 2025. Điều này không chỉ gia tăng thâm hụt thương mại mà còn trực tiếp kéo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của cả năm nay tăng. 

Giá dầu và giá khí tăng sẽ kéo lạm phát tháng 4 tăng 5,1% so với cùng kỳ, theo Maybank.

Một điểm đáng chú ý là Việt Nam lần này không rơi vào tình trạng thiếu hụt nguồn cung như năm 2022. Nhóm nghiên cứu từ Maybank đánh giá các điều chỉnh chính sách kịp thời, bao gồm giảm thuế nhập khẩu, cơ chế điều chỉnh giá nhanh trong 24 giờ và duy trì biên lợi nhuận cho nhà nhập khẩu đã giúp đảm bảo nguồn cung nhiên liệu ổn định. 

Bức tranh vĩ mô: Đan xen giữa rủi ro và tăng trưởng 

Ở chiều tích cực, xuất khẩu vẫn duy trì đà tăng trưởng mạnh. Maybank dự báo giá trị xuất khẩu hàng hoá từ Việt Nam tăng 18% trong tháng 4, nhờ nhu cầu toàn cầu đối với sản phẩm công nghệ và máy móc, nhóm chiếm gần một nửa kim ngạch xuất khẩu đang bùng nổ theo làn sóng đầu tư AI. Đây tiếp tục là trụ cột quan trọng giúp kinh tế Việt Nam giữ nhịp tăng trưởng.

Dòng vốn FDI cũng được kỳ vọng tăng tốc, với mức giải ngân có thể tăng 11,5% trong tháng 4, một phần do hiệu ứng nền thấp của năm trước. Tiêu dùng nội địa vững vàng với doanh số bán lẻ (chưa tính mức tăng giá) duy trì mức tăng hai chữ số nhờ doanh số bán lẻ của các sản phẩm xăng dầu (chiếm khoảng 15% tỉ trọng doanh thu bán lẻ hàng hoá và dịch vụ tiêu dùng.)

Tuy nhiên, không phải tất cả các chỉ số đều tích cực. Nhập khẩu đang tăng nhanh hơn xuất khẩu nhiều tháng liền, phản ánh chi phí đầu vào leo thang, đặc biệt là năng lượng và logistics. Điều này khiến cán cân thương mại có thể tiếp tục thâm hụt khoảng 1,3 tỉ USD trong tháng 4.

Đầu tư công, động lực tăng trưởng quan trọng, lại có dấu hiệu chững lại do giá dầu diesel tăng cao gây áp lực chi phí lên các nhà thầu, dẫn đến trì hoãn hoặc gián đoạn một số dự án hạ tầng. Đây là một điểm nghẽn đáng lưu ý trong bối cảnh Chính phủ đang kỳ vọng đầu tư công sẽ bù đắp cho các rủi ro bên ngoài.

Maybank đưa ra hai kịch bản tăng trưởng cho Việt Nam trong năm nay, và tất cả đều dưới mức hai con số từng được chính phủ tái khẳng định tuần rồi. Trong kịch bản cơ sở có xác suất xảy ra khoảng 60%, tăng trưởng GDP Việt Nam vẫn có thể đạt 7- 7,5%, lạm phát duy trì trong vùng 4,5–5% và tỉ giá  mất giá khoảng 3%. Ngược lại, trong kịch bản tiêu cực hơn với cú sốc dầu kéo dài, tăng trưởng có thể giảm về 6%, lạm phát tăng lên 5-6% và áp lực tỉ giá gia tăng đáng kể.

Tổng thể, câu chuyện vĩ mô của Việt Nam trong năm 2026 không phải là suy yếu, mà là “chịu áp lực”. Nền kinh tế vẫn tăng trưởng nhờ xuất khẩu và FDI, nhưng đang phải cân bằng giữa ổn định lạm phát, kiểm soát chi phí năng lượng và duy trì động lực đầu tư, một bài toán ngày càng phức tạp trong bối cảnh thế giới nhiều biến động.