Thị trường trái phiếu Mỹ đang chứng kiến một giai đoạn biến động mạnh khi lợi suất tăng trên diện rộng, từ trái phiếu ngắn hạn đến dài hạn. Diễn biến này khiến giới đầu tư tranh luận về nguyên nhân thực sự đứng sau làn sóng bán tháo trái phiếu.

Trong nhiều tháng qua, các cách lý giải phổ biến chủ yếu xoay quanh ba yếu tố: lo ngại lạm phát quay trở lại, sự suy giảm niềm tin vào Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và áp lực nợ công ngày càng lớn của chính phủ Mỹ.

Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia thị trường, những yếu tố này chưa giải thích đầy đủ hiện tượng lợi suất đồng loạt tăng mạnh ở hầu hết các kỳ hạn.

Thông thường, nếu thị trường chỉ lo lạm phát ngắn hạn hoặc giá dầu tăng, lợi suất trái phiếu ngắn hạn sẽ tăng mạnh hơn do nhà đầu tư kỳ vọng Fed duy trì lãi suất cao lâu hơn. Khi đó, đường cong lợi suất có xu hướng phẳng lại.

Nếu nỗi lo nằm ở việc Fed mất kiểm soát lạm phát hoặc chính phủ vay nợ quá mức, lợi suất dài hạn thường tăng mạnh hơn để bù đắp rủi ro tương lai, khiến đường cong lợi suất dốc lên rõ rệt.

Tuy nhiên, thị trường hiện chưa phản ánh rõ bất kỳ kịch bản tiêu cực nào trong số đó. Kỳ vọng lạm phát dài hạn tương đối ổn định và đường cong lợi suất không biến động theo hướng cực đoan.

Một số chiến lược gia cho rằng lời giải thích hợp lý hơn có thể nằm ở chính sự bùng nổ của AI.

Theo Christian Mueller-Glissmann, trưởng bộ phận nghiên cứu phân bổ tài sản tại Goldman Sachs, thị trường đang dịch chuyển từ trạng thái “Goldilocks” - tức tăng trưởng vừa phải và lạm phát thấp - sang kỳ vọng về một chu kỳ “tái lạm phát” mới.

Trong bối cảnh đó, AI được xem là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và lợi nhuận doanh nghiệp. Làn sóng đầu tư vào trung tâm dữ liệu, chip AI và hạ tầng điện toán đang tạo ra lượng chi tiêu khổng lồ trong nền kinh tế Mỹ.

Ngoài tác động trực tiếp từ đầu tư công nghệ, AI còn làm gia tăng tài sản của giới đầu tư khi cổ phiếu công nghệ liên tục lập đỉnh mới. Điều này góp phần thúc đẩy tiêu dùng và kỳ vọng tăng trưởng.

Quan trọng hơn, nhiều nhà đầu tư đang đặt cược AI có thể nâng năng suất lao động trong dài hạn - yếu tố thường gắn liền với lãi suất thực cao hơn và tăng trưởng GDP mạnh hơn.

Nếu nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng trưởng năng suất mới nhờ AI, lợi suất trái phiếu có thể tiếp tục duy trì ở vùng cao thay vì quay về mức thấp như giai đoạn hậu khủng hoảng tài chính 2008.

Diễn biến này cũng giúp lý giải vì sao chứng khoán Mỹ vẫn duy trì quanh vùng đỉnh lịch sử dù lợi suất trái phiếu tăng mạnh - điều vốn thường gây áp lực lên thị trường cổ phiếu.

Dù vậy, mối quan hệ giữa AI, trái phiếu và chứng khoán vẫn chưa hoàn toàn ổn định. Trong một số phiên gần đây, cổ phiếu công nghệ giảm trong khi lợi suất trái phiếu vẫn tăng, cho thấy thị trường còn chịu tác động từ nhiều biến số khác như giá dầu và chính sách tiền tệ.

Một số chuyên gia cảnh báo những rủi ro truyền thống đối với trái phiếu Mỹ vẫn tồn tại, bao gồm lạm phát dai dẳng, áp lực nợ công và nguy cơ Fed mất kiểm soát kỳ vọng thị trường.

Tuy nhiên, trong trường hợp cơn sốt AI hạ nhiệt hoặc thị trường công nghệ điều chỉnh mạnh, trái phiếu kho bạc Mỹ có thể lại trở thành nơi trú ẩn hấp dẫn nhờ mức lợi suất hiện tại đã cao hơn đáng kể so với những năm trước.

Điều này khiến trái phiếu trở thành công cụ phòng vệ tiềm năng cho các nhà đầu tư đang lo ngại định giá cổ phiếu AI đã tăng quá nóng sau giai đoạn hưng phấn kéo dài trên Phố Wall.