Hơn 1,3 triệu tỉ đồng cho 5 tuyến metro

Hà Nội sáng 22.6 đã chính thức khởi công đồng thời 5 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 303,5 km và tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 1,3 triệu tỉ đồng, đánh dấu bước chuyển lớn nhất từ trước đến nay trong chiến lược phát triển hạ tầng giao thông công cộng của Thủ đô.

Phát biểu tại lễ khởi công, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết việc triển khai đồng thời các tuyến metro thể hiện sự thay đổi trong cách tiếp cận đầu tư, từ phát triển rời rạc từng dự án sang hình thành một mạng lưới giao thông đô thị tích hợp, gắn với quy hoạch nhà ở và không gian đô thị theo mô hình phát triển định hướng giao thông công cộng.

Theo lãnh đạo thành phố, quy mô đầu tư lần này là lớn nhất trong lịch sử phát triển đường sắt đô thị Hà Nội và thuộc nhóm các chương trình hạ tầng đô thị có tổng vốn đầu tư cao nhất cả nước được triển khai trong cùng một thời điểm. Thành phố đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành các tuyến vào năm 2030, qua đó hình thành trục giao thông công cộng khối lượng lớn, giảm áp lực cho hệ thống đường bộ hiện hữu và tạo nền tảng cho tăng trưởng đô thị dài hạn.

Năm tuyến metro được khởi công gồm tuyến số 1 (Ngọc Hồi - ga Hà Nội - Yên Viên - Nội Bài), tuyến số 2 (Nội Bài - Trần Hưng Đạo - Thượng Đình - Thường Tín), tuyến số 8 (Hòa Lạc - Mai Dịch - Lĩnh Nam - Dương Xá), tuyến số 10 (Đông Anh - Võ Chí Công - Times City) và tuyến số 14 (Cầu Thăng Long - Hồng Hà - Gia Lâm).

Các dự án được kỳ vọng không chỉ giải quyết bài toán giao thông mà còn định hình lại cấu trúc phát triển đô thị của Hà Nội trong nhiều thập niên tới, khi các tuyến metro gắn với các cực tăng trưởng mới, khu đô thị vệ tinh và các trung tâm hành chính, thương mại.

Song song với hệ thống đường sắt đô thị, Hà Nội cũng triển khai chương trình phát triển nhà ở cho thuê với quy mô lớn nhằm tăng nguồn cung nhà ở và đáp ứng nhu cầu ngày càng gia tăng của người dân đô thị. Trong giai đoạn đầu, thành phố đưa vào triển khai 3 dự án với tổng quy mô hơn 8.000 căn hộ và tổng vốn đầu tư hơn 30.000 tỉ đồng.

Các dự án bao gồm khu nhà ở tại các ô đất A2, A3, A4 thuộc khu đô thị Pháp Vân - Tứ Hiệp với 1.176 căn hộ; dự án nhà ở giãn dân khu phố cổ tại phường Việt Hưng với 1.166 căn hộ; và một dự án quy mô lớn tại Long Biên với khoảng 6.000 căn hộ, trong đó phần lớn được định hướng cho thuê dài hạn.

Theo lãnh đạo thành phố, việc phát triển đồng thời hạ tầng giao thông và nhà ở là một phần trong chiến lược tái cấu trúc đô thị, hướng tới mô hình phát triển tích hợp, giảm áp lực lên khu vực trung tâm và phân bổ lại dân cư theo các trục giao thông mới.

Vinhomes - VinSpeed làm tổng thầu

Một trong những điểm đáng chú ý của chương trình là việc Hà Nội giao liên danh Vinhomes - VinSpeed đảm nhiệm vai trò tổng thầu EPC cho toàn bộ 5 tuyến metro. Đây được xem là mô hình triển khai đồng bộ hiếm có đối với một hệ thống đường sắt đô thị quy mô lớn, khi một liên danh chịu trách nhiệm tổng thể từ thiết kế, cung ứng thiết bị đến thi công.

Lãnh đạo thành phố cho biết việc lựa chọn mô hình tổng thầu nhằm rút ngắn thời gian triển khai, tăng tính đồng bộ kỹ thuật giữa các tuyến và nâng cao hiệu quả quản lý dự án trong bối cảnh khối lượng đầu tư rất lớn và yêu cầu tiến độ cao. Thành phố kỳ vọng mô hình này sẽ giúp giảm tình trạng chậm tiến độ vốn từng xảy ra ở một số dự án metro trước đây.

Theo kế hoạch, các tuyến metro sẽ được triển khai theo hướng tích hợp với phát triển đô thị xung quanh các nhà ga, hình thành các khu vực phát triển theo mô hình transit oriented development, nơi giao thông công cộng đóng vai trò trục chính kết nối dân cư, dịch vụ và thương mại.

Cùng với hạ tầng giao thông, chương trình nhà ở cho thuê cũng được xác định là một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển đô thị mới của Hà Nội. Thành phố nhấn mạnh đây là nhiệm vụ dài hạn, gắn với an sinh xã hội và yêu cầu cân bằng cung cầu trên thị trường bất động sản, đặc biệt trong bối cảnh giá nhà tại khu vực đô thị trung tâm tiếp tục duy trì ở mức cao.

Một số dự án trong chương trình đã được doanh nghiệp tư nhân tham gia đề xuất, trong đó đáng chú ý là đề xuất chuyển đổi một khu công viên công nghệ thông tin thành khu nhà ở hỗn hợp với quy mô khoảng 6.000 căn hộ, cho thấy xu hướng huy động nguồn lực xã hội hóa trong phát triển nhà ở.

Thách thức lớn vẫn nằm ở khả năng phối hợp giữa các dự án hạ tầng, năng lực thi công, cơ chế tài chính và kiểm soát chi phí trong bối cảnh tổng mức đầu tư lên tới hơn 1,3 triệu tỉ đồng, tương đương một trong những chương trình hạ tầng đô thị lớn nhất từng được triển khai tại Việt Nam.

Nếu được thực hiện đúng tiến độ và đồng bộ, mạng lưới metro kết hợp với phát triển nhà ở được kỳ vọng sẽ tạo ra một cấu trúc đô thị mới cho Hà Nội, giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và nâng cao hiệu quả vận hành kinh tế đô thị trong dài hạn.