Diễn biến này không chỉ kéo theo lãi suất cho vay nhích lên mà còn làm dấy lên những hoài nghi mới về chi phí vốn, triển vọng tín dụng và sức chịu đựng của nền kinh tế trong bối cảnh dữ liệu ngày càng được yêu cầu minh bạch hơn.

Tâm điểm của làn sóng điều chỉnh vừa qua là Ngân hàng TNHH MTV Việt Nam Hiện Đại (MBV), khi ngân hàng này tăng mạnh lãi suất huy động ở hầu hết các kỳ hạn trung và dài hạn, đồng thời xóa bỏ chênh lệch giữa gửi tại quầy và gửi trực tuyến. Với mức 6,5% một năm cho kỳ hạn 6 đến 11 tháng và 7,2% một năm cho kỳ hạn 12 đến 36 tháng, MBV đã bước thẳng vào nhóm ngân hàng có lãi suất cao nhất thị trường.

Đáng chú ý, mức tăng so với trước đó lên tới 1 đến 1,3% một năm đối với tiền gửi tại quầy, phản ánh áp lực huy động vốn đang gia tăng rõ rệt. Ngay cả các sản phẩm tiết kiệm lĩnh lãi hàng tháng cũng tiến sát mốc 7%, một tín hiệu cho thấy cạnh tranh về nguồn vốn đang trở nên quyết liệt hơn.

Không chỉ riêng MBV, nhiều ngân hàng thương mại quy mô vừa như OCB hay PGBank cũng niêm yết lãi suất phổ thông trên 7% một năm cho các kỳ hạn dài. Trong khi đó, nhóm ngân hàng lớn vẫn giữ mặt bằng thấp hơn, cao nhất chỉ quanh 5,2 đến 5,3% một năm, cho thấy sự phân hóa ngày càng rõ giữa các nhóm tổ chức tín dụng.

Ở phân khúc lãi suất đặc biệt, mức cao nhất đã chạm ngưỡng 8% đến 9% một năm, song đi kèm điều kiện tiền gửi rất lớn, lên tới hàng trăm hoặc hàng ngàn tỉ đồng. Dù vậy, việc nhiều ngân hàng duy trì lãi suất trên 6,5% một năm cho khách hàng phổ thông, không yêu cầu số dư tối thiểu, cho thấy áp lực thanh khoản không còn là câu chuyện cục bộ.

Từ đầu tháng 1.2026 đến nay, danh sách ngân hàng điều chỉnh tăng lãi suất huy động tiếp tục kéo dài, trong khi số ít ngân hàng giảm lãi suất chỉ mang tính cục bộ. Diễn biến này đang hình thành một mặt bằng mới, buộc thị trường phải đánh giá lại chi phí vốn trong trung hạn.

Cùng với huy động, lãi suất cho vay cũng bắt đầu rục rịch tăng. Nhiều ngân hàng đã điều chỉnh lãi suất cho vay thêm 1 đến 2% một năm so với cuối năm trước, đặc biệt ở các khoản vay trung và dài hạn. Các gói vay mua nhà, mua ô tô hay vay tiêu dùng đều ghi nhận mức lãi cao hơn, ngay cả tại những ngân hàng vốn được xem là thận trọng.

Ở góc độ bình quân, lãi suất cho vay của một số ngân hàng lớn đã tăng tháng thứ hai liên tiếp, trong khi nhiều ngân hàng khác áp dụng mức phổ biến từ gần 10% đến trên 12% một năm. Lĩnh vực bất động sản chịu áp lực rõ rệt nhất, với lãi suất vay phổ biến 12 đến 14% một năm, làm gia tăng nghi ngờ về khả năng hấp thụ vốn của thị trường vốn đã nhạy cảm với giá.

Theo giới phân tích, làn sóng tăng lãi suất hiện nay không đơn thuần mang tính kỹ thuật, mà phản ánh sự mất cân đối kéo dài giữa tín dụng và huy động. Cuối năm 2025, tăng trưởng tín dụng đạt khoảng 19%, cao hơn nhiều so với mức tăng 14,1% của huy động, khiến dư địa thanh khoản bị thu hẹp và buộc các ngân hàng phải trả giá cao hơn cho vốn.

Trong bối cảnh Ngân hàng Nhà nước dự kiến kiểm soát tăng trưởng tín dụng năm 2026 quanh mức 15%, với khả năng điều chỉnh linh hoạt, câu hỏi đặt ra là liệu mặt bằng lãi suất cao hơn có trở thành trạng thái mới hay chỉ là một pha điều chỉnh ngắn hạn. Khi dữ liệu tài chính ngày càng được yêu cầu minh bạch, chi phí vốn thực sẽ bộc lộ rõ hơn, đồng thời đặt áp lực lên các doanh nghiệp có biên lợi nhuận mỏng và phụ thuộc lớn vào đòn bẩy tín dụng.

Dự báo của các công ty chứng khoán cho thấy lãi suất huy động có thể tiếp tục tăng thêm trong cả hai nửa năm 2026, kéo theo lãi suất cho vay bình quân tăng 50 đến 70 điểm cơ bản. Trong bối cảnh giá vốn tăng, tín dụng bị kiểm soát chặt hơn và nhu cầu thị trường còn nhiều ẩn số, triển vọng tăng trưởng đang đứng trước một giai đoạn thử thách, nơi sự thận trọng và khả năng thích ứng sẽ trở thành yếu tố then chốt.