Thị trường điện thoại thông minh (smartphone) 2026 đang đối mặt với đợt suy giảm nghiêm trọng, khi cuộc khủng hoảng nguồn cung bộ nhớ kết hợp với các cú sốc địa chính trị khiến triển vọng ngành tiếp tục xấu đi.

Theo báo cáo Smartphone Market Outlook Tracker mới nhất của công ty nghiên cứu Counterpoint Research công bố ngày 1.6, lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu trong năm 2026 được dự báo giảm 13,9% so với cùng kỳ, xuống còn 1,08 tỉ thiết bị. Đây là mức thấp nhất kể từ năm 2013 và cũng thấp hơn đáng kể so với con số dự báo giảm 12,4% được đưa ra hồi tháng 2.

Nguyên nhân chính đến từ cuộc khủng hoảng bộ nhớ đang leo thang nhanh chóng. Counterpoint cho biết các nhà sản xuất chip đang ưu tiên công suất cho bộ nhớ băng thông cao (HBM) và DRAM máy chủ phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI), khiến nguồn cung bộ nhớ dành cho smartphone bị thắt chặt.

Theo đó, giá bộ nhớ LPDDR4/5 dành cho smartphone trong quý 2.2026 được dự báo tăng gấp ba lần so với quý 4.2025. Áp lực này có thể kéo dài đến hết nửa cuối năm 2027 do đặc thù đầu tư lớn và thời gian xây dựng dài của ngành bán dẫn.

Dấu hiệu suy yếu đã xuất hiện ngay từ đầu năm. Thị trường smartphone toàn cầu giảm 3,1% trong quý 1.2026, đánh dấu quý suy giảm đầu tiên sau chín quý tăng trưởng liên tiếp. Tuy nhiên, Counterpoint cho rằng kết quả này vẫn tốt hơn dự kiến nhờ các hãng đẩy mạnh giao hàng sớm và giải phóng hàng tồn kho trước khi giá linh kiện tăng mạnh.

Đường đua phân hóa

Phân khúc giá rẻ chịu tác động nặng nề nhất. Counterpoint dự báo nguồn cung LPDDR4 sẽ giảm hơn 40% trong năm 2026 khi các nhà máy chuyển công suất sang phục vụ nhu cầu AI. Điều này khiến việc sản xuất smartphone giá thấp ngày càng kém hiệu quả về mặt kinh tế.

Trên phạm vi toàn cầu, giá bán buôn smartphone đã tăng 14% trong quý 1 và xu hướng này được dự báo tiếp tục khi lượng tồn kho giá thấp dần cạn kiệt. Một số phân khúc smartphone dưới 150 USD có thể bị loại bỏ gần như vĩnh viễn khỏi thị trường ở một số quốc gia.

Ông Yang Wang, chuyên gia phân tích chính của Counterpoint Research, nhận định: “Không giống các giai đoạn suy giảm do nhu cầu yếu như thời Covid-19, đợt co hẹp hiện nay sẽ không thể giải quyết bằng điều chỉnh giá bán, kênh phân phối hay kế hoạch sản phẩm. Các hãng ở phân khúc thấp và trung cấp đang mắc kẹt giữa chi phí tăng không thể hấp thụ và khả năng chi trả có giới hạn của người tiêu dùng”.

Trong bối cảnh đó, phân khúc cao cấp được dự báo chống chịu tốt hơn. Counterpoint cho rằng Apple và Samsung là hai nhà sản xuất ít bị ảnh hưởng nhất nhờ chuỗi cung ứng tích hợp và chiến lược tập trung vào các sản phẩm giá trị cao.

Apple vừa ghi nhận doanh thu quý kết thúc tháng 3 ở mức kỷ lục nhờ chu kỳ nâng cấp mạnh của dòng iPhone 17. Counterpoint dự báo lượng iPhone xuất xưởng năm 2026 gần như đi ngang trước khi tăng 5% vào năm 2027. Công ty được đánh giá có lợi thế trong việc giành thêm thị phần nhờ nguồn cung bộ nhớ ổn định và biên lợi nhuận cao.

Samsung cũng được dự báo hoạt động tốt hơn phần còn lại của thị trường. Sau khi duy trì sản lượng gần như không đổi trong quý 1, lượng smartphone xuất xưởng của hãng Hàn Quốc được dự báo chỉ giảm 4% trong năm 2026, thấp hơn nhiều so với mức giảm chung của toàn ngành.

Trong nhóm các hãng smartphone Trung Quốc, sự phân hóa ngày càng rõ nét. Xiaomi ghi nhận mức giảm 19% trong quý 1, mạnh nhất trong nhóm 5 nhà sản xuất lớn nhất thế giới. Counterpoint dự báo lượng máy xuất xưởng cả năm của hãng có thể giảm 28%. Ngược lại, Huawei là thương hiệu Trung Quốc duy nhất được dự báo tăng trưởng trong năm 2026. Hãng tăng 1% trong quý 1 nhờ chủ động giữ giá bán để mở rộng thị phần ở phân khúc thấp và trung cấp.

Counterpoint kỳ vọng thị trường sẽ phục hồi từ năm 2028 khi nguồn cung linh kiện bình thường hóa, nhu cầu bị dồn nén quay trở lại và áp lực lạm phát cùng địa chính trị giảm bớt. “2026 sẽ là năm các giả định tăng trưởng của ngành smartphone bị định giá lại một cách vĩnh viễn”, ông Yang Wang nhận định.